BLOG

Waarom is transparantie zo moeilijk in ziekenhuizen?

Waarom is transparantie zo moeilijk in ziekenhuizen?

Meer transparantie in de resultaten van behandelingen in ziekenhuizen blijft een probleem. Volledige openheid is nog steeds zeldzaam en moet vaak worden afgedwongen. Immers, in de resultatendiscussie kennen we maar drie soorten cijfers: goede, slechte en geen cijfers.

Bij gebrek aan transparantie wordt gewezen naar ziekenhuizen en medisch specialisten. Maar is dit terecht? Is het wel menselijk falen of laat de techniek ons in de steek?

Alles voor de goede cijfers

Ziekenhuizen delen graag goed nieuws. Dat geldt dus ook voor goede behandelresultaten. Ziekenhuizen die uit eigen vrije wil met slechte resultaten naar buiten komen, bestaan niet. Deze schijnbare transparantie heeft natuurlijk allerlei redenen en dient andere belangen dan het belang van de patiënt. Criticasters van transparantie wijzen hier dan ook op. De drang naar uitstekende behandelresultaten zou kunnen leiden tot een negatieve patiëntselectie. Risicovolle behandelingen bij ernstig zieke patiënten zouden worden geweigerd om maar te zorgen dat de cijfers goed blijven.

Zelf ben ik daar niet zo bang voor. Het overgrote deel van de in Nederland werkzame artsen heeft echt het belang van de patiënt voor ogen. Voorwaarde is wel dat artsen hun patiënten autonoom en onafhankelijk kunnen blijven beoordelen en behandelen naar de geest van de eed van Hippocrates. In dit kader is vrije vestiging van medisch specialisten echt zo slecht nog niet.

Slechte cijfers

Indien resultaten van bepaalde behandelingen onder de maat zijn, is dat vaak wel bekend in de ziekenhuizen zelf. Het vermoeden van mindere resultaten ‘hangt’ in de lucht. Professionals vermoeden het, directies vermoeden het en als het een langdurig probleem is, dan vermoeden de patiënten het uiteindelijk ook. Het moment dat ‘vermoeden’ overgaat in ‘bewijs’ naar ‘actie’ is cruciaal. Dit vraagt een proactieve houding van een organisatie. Maar actief op zoek gaan naar fouten en slechte resultaten zit onvoldoende in het ‘ziekenhuisbloed’. Goede resultaten vieren we, slechte resultaten negeren we liever of - erger nog - we praten ze op allerlei manieren goed.

Geen cijfers

Als laatste is er dan nog de categorie ‘geen cijfers’. Niet weten hoe je resultaten zijn is onacceptabel. Alsof ziekenhuizen geen idee hebben waarmee ze bezig zijn, zo komt het over. Dat vraagt wel enige nuance. De afgelopen jaren is de zorg veel complexer geworden. Grote hoeveelheden nieuwe (informatie)technologieën zijn onze ziekenhuizen ingedragen en dat heeft geleid tot een stroom van meetbare parameters. Echter, leveranciers bouwen hun software en apparatuur nog steeds zo dat er geen sprake is van vrije uitwisseling van vitale gegevens tussen de systemen onderling zoals bijvoorbeeld ziektegeschiedenis, huidig medicatiegebruik, bloeddruk, onderzoeksresultaten, röntgenfoto’s, bloedwaarden enzovoort. De systemen communiceren niet met elkaar! Hoe gebruikersonvriendelijk en patiëntonveilig wil je het hebben? En erger: ziekenhuizen en medisch specialisten accepteren dit gewoon! Helaas is dit een mondiaal probleem. Wereldwijd investeren we jaarlijks miljarden in onveilige ziekenhuistechnologie!

Transparantie is essentieel

Peter Pronovost, hoogleraar aan de John Hopkins Medicine en intensivist, gebruikte onlangs de volgende vergelijking: “Stel Boeing bouwt een nieuw type vliegtuig. Bij het monteren van het landingsgestel vragen ze de leverancier naar het proces van communicatie tussen het landingsgestel en de cockpit. Denkt u echt dat Boeing genoegen neemt met het antwoord dat de piloot gewoon het raampje moet openschuiven en even moet kijken of het al uitgeklapt is?” Dat is namelijk wel wat we dagelijks vragen van professionals: doet de apparatuur datgene wat ze moet doen, weten alle andere apparaten dat ook en kunnen we dit controleren? Een aantal fabrikanten erkent inmiddels hun verantwoordelijkheid in deze en heeft een convenant tot uitwisseling en openheid gesloten. Dit vraagt navolging want: transparantie is essentieel!

Nardo van der Meer
Hoogleraar aan TiasNimbas Business School en cardio-anesthesioloog en intensivist in het Amphia Ziekenhuis.
(@NardovdM)

7 Reacties

om een reactie achter te laten

Scheers

30 januari 2014

Mooi artikel. In de basis mag je ook zeggen: Mensen met karakter verschuilen zich niet maar "vechten" met open vizier.

Mauk van Heemstra - ZorgSteedsBeter

30 januari 2014

Erg eens Nardo!
Alleen vind ik je startalinea "Bij gebrek aan transparantie wordt gewezen naar ziekenhuizen en medisch specialisten. Maar is dit terecht? Is het wel menselijk falen of laat de techniek ons in de steek?" jammer.
Waarom zou het uberhaupt over falen gaan en veroordelen? Lean en Theory-U propageren dat je met open oog en hart kijkt naar wat er feitelijk gebeurt om daarin verbetermogelijkheden te ontdekken.
En als er iets ongewensts gebeurt, stel je 5 keer de waarom-vraag om tot de kernoorzaak te komen.
Die raakt vaak aspecten die veel meer onderwerpen in een organisatie raken dan alleen het ongewenste voorval en waarmee je veel meer oplost dan alleen dat voorval in de toekomstv voorkomen.
Dat vraagt een cultuur van samen willen kijken, onderzoeken en analyseren. Veroordelen en zoeken naar falen verhindert die cultuur.
Dus openheid ja! Om van te leren! Samen met en voor iedereen.

Bal

30 januari 2014

Inderdaad een mooie blog. Merk overigens op dat de Inspectie onlangs nog constateerde dat Nederlandse ziekenhuizen in Europa inmiddels zo'n beetje het meest transparant zijn! De meer of minder discussie is volgens mij niet handig: we moeten het er veel meer over hebben: waarover willen we transparant zijn, naar wie, en wat gaan we daar dan mee doen. Niet alles hoeft openbaar, alleen al omdat patienten niet alle informatie relevant vinden. De eindeloze gegevensverzamelingen van nu worden echt nog te weinig gebruikt--en als ze worden gebruikt nog te vaak op een te weinig ingebedde manier. Cijfers zeggen niet alles, en informatie over oorzaken en processen is vaak nog relevanter.

En ja, ICT toepassingen lopen achter en daar moet aan worden gewerkt maar vergeet niet dat er al heel veel is.

Sophie Hankes vz SIN-NL

30 januari 2014

Artsen hebben conform de Wet Geneeskundige Behandelingsovereenkomst WGBO zorgplicht naar patienten alsmede de plicht tot het verstrekken van correcte informatie en volledige kopieen van het medisch dossier aan de patient. Zodra er sprake is van een medische fout, gaan vrijwel alle deuren bij artsen en ziekenhuizen dicht en is er sprake van de doofpot, in strijd met de de zorgplicht.
Transparantie is dus een ethische, professionele en wettelijke plicht van de arts naar de patient. Openheid en eerlijkheid leidt tot win-win situatie want de arts kan zowel herstelzorg verstrekken, waartoe hij/zij verplicht is conform de WGBO en leren van de fout, door analyse.
Kortom: transparantie moet en kan! Vertel en Herstel,
Registreer en Leer!

Schulte

31 januari 2014

Die fabrikanten van landingsgestellen zouden hun 'verantwoordelijkheid' niet nemen en extra kosten maken als de klant daar niet om vroeg. Medisch specialisten en ziekenhuizen moeten eisen dat alles samenwerkt. Verwachten dat hun aanbieders dat uit zichzelf doen is de wereld op zijn kop.

Frank Conijn

4 februari 2014

Dhr. Van der Meer maakt een paar koppelingen die bepaald onterecht zijn. Bijvoorbeeld de koppeling tussen maatschappen (vs. loondienst) en risicoselectie. Ten eerste zou dat betekenen dat specialisten in loondienst -- waar we in Nederland in absolute aantallen al heel veel van hebben -- wel aan risicoselectie zouden doen.

Daar is nooit iets van gebleken, en ik denk dat die specialisten hem deze koppeling niet in dank zullen afnemen. Ten tweede zullen zorgverzekeraars en de politiek niet accepteren dat (hun) patiënten geweigerd worden omdat ze te ernstig ziek zouden zijn.

Een ander onterechte koppeling is die tussen transparantie en moeilijke interne processen. Transparantie betreft de zorguitkomsten. Dat is wat ons als patiënten en uiteindelijke zorgfinanciers interesseert. Interne moeilijke processen moeten ziekenhuizen zelf oplossen, i.s.m. de leveranciers van systemen.

Een vergelijking in dezelfde trend: KLM wil een nieuw type vliegtuig kopen en vraag aan Boeing hoe ver ze ermee kan vliegen en hoeveel vracht het vliegtuig mee kan nemen.

Dan kan Boeing niet met het antwoord komen "Dat weten we niet omdat de systemen in het vliegtuig niet goed met elkaar communiceren." Dat zal Boeing eerst zelf uitzoeken en verbeteren.

Anne van de Veen

16 augustus 2019

Wat ik me dus afvraag is of mensen in ziekenhuizen die daar lang zitten ook te kampen hebben met verslavingen die zij door langdurig medicijn gebruik verkrijgen. Want naast apparatuur speelt ook medicijn een belangrijke factor in het ziekenhuis. Of vallen deze ook in het kader 'apparatuur' aangezien het toch een instrument is. Hebben mensen die ziekenhuizen verlaten vaak last van afkickverschijnselen waardoor zij bijvoorbeeld naar www.connection-sggz.nl moeten gaan? Of zijn deze cijfers apart van de apparatuur (technische) cijfers?

Top