BLOG

Chief Medical Officer moet Nederlanders voorlichten

De Mexicaanse griep is een ‘paniekgriep’. Na maanden van waarschuwingen over een dodelijke nieuwe griep die onze kant opkwam valt het allemaal mee. Of toch niet? De nieuwsconsument begrijpt er niets meer van.

Groot gevaar

Die consument zag deskundigen – al dan niet zelf benoemd – voortdurend voorbij trekken op de televisie. Ondanks vele nuanceringen bleef dat ene beeld hangen: er gaan binnenkort veel mensen dood aan de Mexicaanse griep. Journalisten deden soms ook een duit in het zakje. De presentatrice van Netwerk riep op primetime: ‘Doodsbang voor de Mexicaanse griep’. De wakkere krant van Nederland haalde gretig het RIVM aan: er kunnen wel 8.000 doden vallen.

Publieksvoorlichting VWS

Journalisten hebben volgens communicatiemensen een hype gecreëerd. Dat is wat te kort door de bocht. Er is redelijk genuanceerd bericht over de Mexicaanse griep, enkele uitschieters daargelaten. Het echte probleem is dat de publieksvoorlichting van het ministerie van Volksgezondheid (VWS) niet heeft gewerkt.  Dat er maandenlang geen duidelijke cijfers waren is VWS niet aan te rekenen. En ook niet dat er 34 miljoen vaccins zijn ingekocht. Maar wel is VWS aan te rekenen dat het communicatiebeleid zwabbert. De Vereniging van Huisartsenposten noemt het ‘laks’. En het is volstrekt onduidelijk wie er namens de overheid spreekt.

Coutinho moet tegenwicht bieden

De verantwoordelijke minister, Ab Klink, laat zich zo min mogelijk zien als het over de griep gaat. Voor deze klus heeft hij iemand in dienst: Roel Coutinho, directeur van het Centrum Infectiebestrijding  van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Naar verluidt is Coutinho aangesteld om namens de overheid tegenwicht te bieden aan een mediagenieke figuur, de viroloog Ab Osterhaus. Osterhaus is het lievelingetje van journalisten, hij komt in alle adressenboekjes van redacties voor. Dat gaat dan zo op tv-redacties: Jongens, er is nieuwe, enge dodelijke ziekte! Osterhaus bellen! Vanavond moet hij  bij ons zitten! Exclusief!

Pandemie autoriteiten

Er zijn nog veel meer virologen, maar de redacteuren hebben het liefst Osterhaus. Een goede spreker, zoals dat heet. Dat is iemand die goed in soundbites van een seconde of vijftien kan praten, en die niet te beroerd is om iets stevigs te zeggen. Intussen is Coutinho ook een ‘pandemie autoriteit’ voor journalisten. Hij wordt vaak uitgenodigd. ‘Als ik niet op die tv-uitnodigingen inga, gaat er iemand anders zitten die waarschijnlijk minder op de hoogte is. En dat levert nog een groter risico op’, zei hij onlangs. Onduidelijk was of hij hier mee op Osterhaus doelde, andere virologen, of sceptische medici als de Utrechtse hoogleraar Huub Schellekens. Hij praat en praat, maar Coutinho is een relatief lage ambtenaar die door anderen aangestoken brandjes niet kan blussen.

Twee kapiteins op één schip

Afgelopen maandag zaten Klink, Osterhaus, Coutinho én de voorzitter van de Gezondheidsraad André Knottnerus achter een tafel in perscentrum Nieuwspoort. Dat was helemaal niet nodig. Het nieuws was simpel: alleen risicogroepen worden gevaccineerd. Het NOS-journaal maakte het de kijker niet makkelijk door alle heren aan het woord te laten, in een item van nog geen twee minuten. Kortom: het beeld voor de nieuwsconsument is diffuus. Er is niet één medicus met autoriteit die namens de overheid spreekt. Er zijn in de beeldvorming twee kapiteins op het schip, Coutinho en Osterhaus. Zij zijn het niet altijd met elkaar eens. Ze worden er van beschuldigd de kassen van de farmaceutische industrie te spekken. En hun nuanceringen verwateren op tv. Omdat ze overal in zitten denkt de kijker: het zal wel ernstig zijn.

Brits voorbeeld

Er is ook niet één loket waar je terecht kan met vragen. Zo zijn er websites  van VWS, RIVM en Postbus 51. Zij staan vol met medisch jargon, in Vraag & Antwoord teksten. Niet iedereen kan die teksten begrijpen. Kernboodschappen zijn op de sites niet te vinden. Het kan anders.  De Britten hebben een Chief Medical Officer (CMO), hij is de belangrijkste medische adviseur van de regering. Sir Liam Donaldson zegt in de belangrijkste tv-journaals hoe het er voor staat met de pandemie. Hij is de autoriteit, zit hoog te paard en komt volstrekt geloofwaardig over. Ik weet niet of hij ook in Britse infotainmentprogramma’s als Pauw & Witteman zit. Ik denk van niet. Er is iets ernstigs aan de hand en daar ga je geen grappen over maken.

Simpel en doeltreffend

En ga eens naar de website van de Britse National Health Service (NHS)  , daar hebben goede communicatie adviseurs het voor het zeggen. De website begint gewoon met het nieuws: ‘Alert: Important information about swine flu’. Dan volgen twee regels tekst met het meest recente aantal ziektegevallen en wat je moet doen om jezelf, je familie en anderen te beschermen. Je klikt door en je komt bij Key Messages, Key Actions , Key Reading en Good Hygiene. Simpel en uiterst doeltreffend.

Publiekscampagne laat op zich wachten

In mei lag er bij alle Britten een uitstekende folder op de deurmat met alles wat je moet weten over de Mexicaanse griep. Die folder moet in Nederland nog komen. De communicatiestrategie van VWS en RIVM is, zo werd in NOVA gezegd, dat er pas een publiekscampagne komt ‘als het erger wordt’. De kans is groot dat wanneer de Mexicaanse griep echt uitbreekt in Nederland,  en er heel veel mensen ernstig ziek worden, de nieuwsconsument zijn schouders ophaalt bij de campagne. De Mexicaanse griep? Dat was toch niets?


Ewoud Nysingh

1 Reacties

om een reactie achter te laten

bekkers

24 augustus 2009

Misschien een idee het voortaan over gevaarlijke virologen te hebben, in plaats van gevaarlijke virussen.

Top