BLOG

Beheersdrift verdringt eigen regie bij transitie

Beheersdrift verdringt eigen regie bij transitie

De hervormingen in de langdurige zorg gaan gepaard met prachtige woorden. 'Van systemen naar mensen.' 'Zorg dichtbij.' 'Maatwerk.' En ga zo maar door. Zelfs onze Koning hield ons in de Troonrede voor dat de noodzakelijke voorzieningen nu echt goed toegankelijk worden.

Op diezelfde 3e dinsdag in september, ontving een PGB-houder onderstaande mail van haar PGB-adviseur:

"Beste X, Ik heb even goed gekeken naar de zorgbeschrijving die jullie hebben opgesteld voor de individuele begeleiding van jullie zoon. Ik kom hierin nog diverse woorden tegen waar het zorgkantoor over zal vallen. Alles wordt momenteel scherp gescreend. Ik raad jullie aan om in de zorgbeschrijving de woorden leren, vrije tijd en school te vervangen door de woorden 'oefenen' en 'in alle leefgebieden', dat verkleint de kans op afwijzing aanzienlijk. Het spijt me dat ik je een dergelijk advies moet geven. Maar het is momenteel niet anders."

Tweekoppig monster

Dit schijnbaar onbetekenende mailtje toont het tweekoppige monster van de transitie in een notendop. Terwijl rechtsom de burger wordt aangemoedigd tot eigen regie, wordt linksom stevig gestuurd op hoe die zelfredzaamheid er dan precies uit moet gaan zien. Het motto van de transitie ten spijt: de focus  ligt vooral op het organiseren van de bedrijfsvoering  en de beheersing van risico’s en kosten.

Van ministerie tot en met gemeente en zorgverzekeraar; iedereen werkt zich met de beste bedoelingen een slag in de rondte om al die nieuwe taken en nieuwe doelgroepen te kunnen 'managen'. Dus tieren de structuren, systemen en standaarden welig. Daarbij raken de mensen om wie het gaat steeds verder uit beeld.

Kafka

Zo kan het dus gebeuren, dat ik als ouder van een gehandicapt kind terecht kom in een Kafkaiaanse mailwisseling over zorgbeschrijvingen. En was zo’n mail nou maar uitzonderlijk, maar niets is minder waar. Wie niet in de juiste woorden weet te spreken, wie zichzelf niet passend weet te maken in de steeds weer veranderende systemen en standaarden, komt onvermijdelijk in de knel. De verhalen van mensen die buiten de - voor hen bedachte - modellen vallen, zijn talrijk.  

In een overleg van cliëntenorganisaties hoorde ik vorige week de uitspraak: "Wie een zorgbeschrijving zo kan opstellen dat deze door het zorgkantoor wordt goedgekeurd, heeft vermoedelijk geen handicap, maar een goedlopende adviespraktijk!"

Een uitermate cynische en pijnlijke constatering voor wie weet hoeveel moeite mensen nu al moeten doen om passende oplossingen voor hun zorgvragen te vinden. Gaan we het voor hen nog lastiger maken door nieuwe bureaucratische drempels op te werpen? Drempels die alleen hoogopgeleide handigerds kunnen slechten, met behulp van een groeiend leger adviseurs?

Papiertijgers  

Ik ben ervan overtuigd dat de bedenkers en uitvoerders van de komende hervormingen daadwerkelijk beogen de zorg dichterbij mensen te brengen, opdat zij naar vermogen kunnen meedoen aan de samenleving. Toch lijken om twee voor twaalf de controle en beheersdrift de overhand te krijgen. En dat is bepaald niet in het voordeel van de mensen die het hardst zorg nodig hebben.

Integendeel, het bevoordeelt de papiertijgers - de mensen die zich het beste in alle bureaucratische hokjes weten in te passen. Als we niet oppassen wordt de langdurige zorg zo een survival of the fitting. En dat moeten we voorkomen, nu het nog kan!

Illya Soffer,
Directeur van Ieder(in)

3 Reacties

om een reactie achter te laten

Janneke Heijstek

3 oktober 2014

Deze blog nodigt uit om te reageren. Als zorgadviseur/begeleider/clientondersteuner heb ik in mijn praktijk momenteel een overvolle agenda aan werk door ongeruste budgethouders die zorgbeschrijvingen moeten aanleveren aan het zorgkantoor. Per Saldo, de vereniging voor PGB houders, werd in augustus overspoeld met vragen om hulp.

Op basis van de zorgbeschrijvingen wordt beoordeeld of de ingekochte zorg al dan niet onder de verstrekkingen in de langdurige zorg valt. Onvoorstelbaar hoe dit traject georganiseerd is! Alles moet op papier worden aangeleverd, en dat in ons digitale tijdperk. Met verbazing zie ik het aan. En ja, het komt dan nauw op 'de juiste woorden'. Een ouder die opschrijft dat de begeleider met zijn kind op woensdagmiddag gaat zwemmen kan een afwijzing van de ingekochte zorg verwachten. Dezelfde ouder die mij inhuurt en in de zorgbeschrijving vermeldt dat het gaat om de zorgactiviteiten 'toezicht bieden, ondersteunen bij de zelfredzaamheid, overnemen van persoonlijke verzorging' gaat zonder problemen door het poortje. Is dit nieuw? Nee, dit is al jaren de praktijk waar PGB budgethouders mee te maken hebben. We kennen allemaal de schrijnende verhalen van mensen die duizenden euro's moeten terugbetalen omdat achteraf de zorg die zij hebben ingekocht niet onder 'verzekerde zorg valt'. Daar zijn we straks gelukkig vanaf: vooraf toetsen, eenmaal in het systeem van het trekkingsrecht en de zorg blijft hetzelfde? Dan nooit meer achteraf de rekening gepresenteerd krijgen.

Nu moeten zorgbeschrijvingen tussen 1 augustus en 31 oktober 2014 met duizenden tegelijk worden aangeleverd! In 2013 was al sprake van de invoering van PGB trekkingsrecht via de SVB. Dit zou geleidelijk worden ingevoerd in 2014.......

Zit ik op dit werk te wachten als zorgadviseur? Nee! Ik trek het me aan, de onrust die dit teweeg brengt bij budgethouders. Ouders die met de beste bedoelingen in vaak bizarre gezinsomstandigheden de zorg regelen en dit er bovenop krijgen.

Is het te voorkomen? Ik weet het niet? In de 15 jaar dat ik mijn praktijk voer zie ik alleen maar toename van het papierwerk. In de huidige transitie lijkt het meer dan ooit te gaan om beheersen. Gemeenten die hun inkoop doen bij zorgaanbieders die al contracten hebben via het zorgkantoor, zo willen zij continuïteit waarborgen. De gevestigde orde blijft in het zadel, als zelfstandig cliëntondersteuner maak ik geen enkele kans in mijn eigen gemeente. MEE is aan zet en ik weet zelfs van een gemeente die de cliëntondersteuning gaat doen met vrijwilligers. Het zou gaan om transformatie, de praktijk is dat nieuwe zorgaanbieders onder de WMO net zo min kansen krijgen als onder de langdurige zorg.

Ik ben tegen wil en dank een papiertijger geworden. Daar ben ik niet trots op, ondanks mijn goedlopende adviespraktijk.

Kees Marges

3 oktober 2014

Volgens politici en de hen ondersteunende ambtenaren is de wereld per definitie perfect als zij een theoretisch model op papier hebben gezet en dit met behulp van slimmigheidjes om stemmen te kopen, door het parlement hebben geduwd. De praktijk en de burgers moeten zich maar aanpassen aan de theorie van de politici en hun opvatting van het centraal stellen van cliënten. Dat is niet de opvatting van de cliënten zelf of hun ouders. Hun vermogen om met mooie verkooppraatjes hun theoretisch model aan de man brengen en stemmen mee te winnen bij verkiezingen, maakt boze burgers machteloos en zorgt er voor dat veel van hen niet meer gaan stemmen of gaan stemmen op de jongste protestpartij, die er ook niets van terecht zal brengen. Wanneer gaan de aan de macht zijnde politici eens doen wat goed is voor burgers en niet wat goed is voor hun eigen carrière.

Hetty Welschen

5 oktober 2014

Een reactie van mijn kant kan nu niet uitblijven. Ik ben ex-wethouder en nu weer als zelfstandige werkzaam in het sociale domein. Ik heb als stadsdeelwethouder met hart en ziel gestuurd op ondersteuning op maat, op aangeven van de burger/de cliënt. En tegelijkertijd op meer efficiency. Juist omdat ik er in geloof dat die combinatie , 'klant centraal' en 'ondersteuning op die manier inrichten' de echte verandering en efficiency brengt. Heb me verzet tegen inrichten van zorg en welzijn volledig gedreven door beheersing .Tegen alleen maar standaardmodellen en 'blauwdruk aanpakken' en 'uitrollen van methodieken'. Ik ben er van overtuigd als je burgers/ cliënten ook inschakelt bij het ontwikkelen van 'beheersing van de kosten', bij monitoring, bij controlesystemen e.d. dat er bruikbare 'standaarden' uit kunnen komen. En neem als uitgangspunt daarbij dat kwetsbare mensen steun moeten blijven krijgen van professionals . Waarbij en in welke mate hangt af van wat zij zelf kunnen en niet van wat zij niet kunnen.
Er is nog veel werk voor je te verzetten voor je Illya , voor Ieder(in) en andere clientenorganisaties en voor wethouders en ambtenaren en professionals die ook zo denken en doen. Herhaling maar vooral zichtbaar maken van resultaat werkt.

Top