BLOG

Duurzame zorg vraagt neutrale discussie

Duurzame zorg vraagt neutrale discussie

We zijn veel gezonder dan dertig tot vijftig jaar geleden, maar toch maken we ons grote zorgen over de toekomst van de zorg. Het is tijd voor een grensoverschrijdende discussie.

Nog nooit is de gezondheid van de mens hier in het westen zo goed geweest. Hoewel de recente economische crisis misschien roet in het eten gooit, neemt elk jaar de gemiddelde levensverwachting met een maand toe. Ook voelen veel meer mensen zich gezond.

Complexer

De zorg kost per jaar in Nederland ongeveer 12 procent van het bruto nationaal product. Van elke euro die een Nederlander kan besteden, gaat 12 cent naar de gezondheidszorg. De zorg is veel complexer geworden. Kan in die complexe zorg de kwaliteit geborgd blijven? En als we keuzes moeten maken, hoe maken we die dan op een eerlijke manier, waarbij solidariteit gewaarborgd blijft? Het is logisch dat de overheid zich zorgen maakt over de betaalbaarheid en de toekomst van de gezondheidszorg in Nederland.

Voorzichtig

In het gereguleerde vrijemarktsysteem zijn verzekeraars voorzichtig met hun uitgaven. Ze willen hun winstgevendheid niet onnodig onder druk laten komen. Omdat zij volledig risicodragend zijn, komen hun vergoedingen aan ziekenhuizen, artsen en apothekers onder druk te staan. Artsen vrezen hun vrijheid te verliezen, omdat de overheid of verzekeraar gaat bepalen welke patiënten moeten worden behandeld en op welke manier. De patiënt komt mogelijk niet meer in aanmerking  voor sommige geneesmiddelen of interventies en hij kan worden doorverwezen naar een arts waar hij liever niet heen gaat

Bijwerkingen

Door de vergrijzing zal het aantal patiënten met één of meer complexere ziekten toenemen. Ze zullen meerdere geneesmiddelen voorgeschreven krijgen. Complexe middelen die in combinatie tot ernstige bijwerkingen kunnen leiden. Patiënten dienen dus nauwlettend in de gaten te worden gehouden om veiligheid en optimale farmacotherapie te garanderen. De apotheker is hierbij niet meer te missen. Het is van groot belang dat de huisarts en apotheker samen een centrale rol blijven spelen in het bieden van optimale en veilige zorg.

Uitdaging

Helaas worstelen veel westerse overheden nog met het formuleren van een coherente visie over de mogelijkheden om de kosten van de zorg terug te dringen en de kwaliteit van zorg te waarborgen. Mensen worden gezonder ouder, wat betekent dat ze langer en meer aanspraak op zorg maken, in een levensperiode waarin ze niet meer actief op de arbeidsmarkt zijn.

Daarnaast komen er steeds betere technologische mogelijkheden en innovaties op de markt, waarvan we in een solidaire wereld zouden moeten willen dat ze voor zoveel mogelijk mensen toegankelijk gaan worden. Het vrijspelen en verdelen van zorgbudgeten hiervoor is een fikse uitdaging voor beleidsmakers in alle landen in de wereld.

Ingewikkeld

De gezondheidszorg is zeer ingewikkeld georganiseerd. Het voor de zorgverleners in het veld vaak moeilijk te begrijpen waarom beleidsmakers bepaalde keuzes maken. Dat brengt de betrokkenheid om de zorg te optimaliseren in gevaar. Het is dus zaak om de kloof tussen beleidsmakers en zorgverleners zo klein mogelijk te houden.

Als mensen in het veld zich weer betrokken voelen, komt de patiënt mogelijk meer centraal te staan. Dan zal hij begrijpen dat gezondheid een kostbaar goed is en erop  vertrouwen dat hij in goede handen is. Als de patiënt de zorgketen via de huisarts binnen komt, moet hij er zeker van kunnen zijn dat hij op de beste manier behandeld wordt en dat zijn zorgverleners voor zijn belangen opkomen en hoge kwaliteit leveren. En dat ze daarbij ook nog empathie en inlevingsvermogen tonen.

Eigen belangen

De uitdaging is dat er heel veel spelers met eigen belangen en eigen agenda’s betrokken zijn in de zorg. Eigenlijk kan niemand ter wereld het complete zorgveld goed overzien. Het ideale zorglandschap wordt door zo veel mogelijk mensen begrepen en er wordt oprecht geïntegreerd samengewerkt. Het is een systeem waarin iedereen zijn rol kent, maar ook over de grenzen van zijn taak heen kan kijken om zo de patiënt op kosteneffectieve wijze door het systeem te loodsen.

Duurzame toekomst

Het is dus essentieel om met elkaar over een duurzame toekomst van de gezondheidszorg te praten, complexe materie transparant en begrijpelijk te maken, met elkaar de belangrijkste zorguitdagingen te definiëren en met elkaar naar oplossingen te zoeken. Oplossingen die draagvlak hebben van alle spelers in het veld; de patiënt en zijn arts niet in de laatste plaats.

De discussies omtrent transparantie, toegankelijkheid, betrouwbaarheid en eigen verantwoordelijkheid  laten duidelijk zien dat deze discussie op een neutraal en transparant terrein gevoerd dient te worden. Met het oprichten van de stichting World Healthcare Forum trachten wij deze noodzakelijke discussie met alle partijen te voeren.

Emeritus Prof Jan Verhoef
Klinische Microbiologie en Infectieziekten en oprichter World Healthcare Forum

Met medewerking van Jan-Jaap Verhoef promovendus farmaceutische wetenschappen Universiteit Utrecht en Claudia Rijcken, Head Market Access & Public Affairs Novartis

 

4 Reacties

om een reactie achter te laten

Frank Conijn

11 november 2014

De 12% van het BNP die dhr. Verhoef noemt klopt op zich (ongeveer), maar daarvoor krijgen we zowel een cure als een care die (heel) goed is. Het kan ook naar mijn mening altijd kosteneffectiever, en de kwaliteit van verpleeghuizen lijkt zelfs in absolute zin beter te moeten.

Maar als we dat percentage vergelijken met de VS, waar men inmiddels al meer dan 14% aan zorg uitgeeft terwijl de care daar belabberd is en veel mensen nog niet eens de cure krijgen die ze nodig hebben, doet Nederland het relatief gezien uitermate goed.

Zoals gezegd kan het ook volgens mij kosteneffectiever, en het tempo waarmee de zorguitgaven de afgelopen jaren zijn gestegen is ronduit zorgwekkend. Maar daarin heeft de regering eind 2011 een m.i. enorme stap voorwaarts gezet -- uitkomstfinanciering, die per uiterlijk 2020 gerealiseerd moet zijn. De motie die daarom vroeg werd een door een bijna unanieme Tweede Kamer aangenomen, en het kabinet steunde hem ook.

Uitkomstfinanciering wil zeggen: de zorgaanbieder met de betere resultaten krijgt beter betaald c.q. behoudt zijn/haar contract. Nu is het grotendeels nog zo dat een zorgaanbieder betaald wordt voor zijn/haar verrichtingen, ongeacht het resultaat.

Meer daarover vindt men op https://www.gezondezorg.org/uitkomstfinanciering. Niet dat die financiering zaligmakend is overigens, want soms is het technisch niet (goed) mogelijk. Voor gesuggereerde aanvullende methoden om tot goed kosteneffectiviteitsmanagement te komen, zie https://www.gezondezorg.org/kem.

Een ander punt dat op het World Healthcare Forum zeker niet mag ontbreken is preventie, en dan vooral van die aandoeningen en condities die (mede) het gevolg zijn een slecht voedings- en beweegpatroon. De gesuggereerde oplossing daarvoor is een zorgpremiekorting voor degenen die er een gezond patroon op nahouden, te controleren m.b.v. biomarkers.

Voor meer informatie daarover zie https://www.gezondezorg.org/preventiebeleid.

tjark reininga

12 november 2014

het probleem, heer Verhoef, is niet zozeer dat we gezonder zijn, maar dat we langer gezond zijn en ook gezond willen leven. ouderdomskwalen komen niet alleen later, maar doordat velen van ons niet aan andere kwalen overlijden ook bij meer van ons. dat aspect mogen we nooit vergeten! goed om over onze toekomst in en met de zorg te blijven denken en praten.

uitkomstfinanciering, heer Conijn, kan inderdaad een goed instrument zijn om kosteneffectiviteit te bevorderen. maar in het thans geldende systeem wordt de waarde van de uitkomst niet bepaald door de eindgebruiker, de consument, maar door de financiers, de verzekeraars en ten dele (nog) de overheid. en die hebben niet het belang van de patiënt centraal staan, maar dat van hun financiers.
voor de verzekeraars zijn dat de aandeelhouders, voor de overheid de belastingbetalers. maar die hebben veelal de zorg (nog) niet nodig en kijken dus eerder naar de kosten dan naar de effectiviteit.

Cora Postema

12 november 2014

Goed idee zo'n 'fundamentele' discussie. Zou het lukken alle belangen even opzij te zetten? Wat ik grappig vind is dat het World Healthcare Forum (bijna) geheel uit mannen bestaat. Bij deze meld ik me aan voor een betere balans.

Frank Conijn

12 november 2014

@Dhr. Reininga:

U schrijft: "Uitkomstfinanciering kan inderdaad een goed instrument zijn om de kosteneffectiviteit te bevorderen. maar in het thans geldende systeem wordt de waarde van de uitkomst niet bepaald door de eindgebruiker, de consument, maar door de financiers."

Dat suggereert dat uitkomstfinanciering al (deels) gerealiseerd zou zijn, maar dat is niet het geval. Althans ken ik nog geen sectoren waar dat wel het geval zou zijn. Zorgaanbieders worden nog geheel of grotendeels beoordeeld aan de hand van structuur- en procesindicatoren, daar waar uitkomstfinanciering werkt met ziektelastontwikkeling (gezondheidswinst) en patiënttevredenheid, waar redelijkerwijs mogelijk.

En de financiering is nog grotendeels verrichtingsfinanciering -- men krijgt voornamelijk betaald voor de diagnostische en therapeutische verrichtingen die men doet, niet voor de resultaten van de verrichtingen.

Verder, gegeven dat de cijfers over de ziektelastontwikkeling en de patiënttevredenheid openbaar worden, wat de bedoeling is, kunnen we dan zelf controleren hoe een zorgfinancier zich gedraagt. Mocht bijv. een zorgverzekeraar voornamelijk goedkope maar matig presterende zorgaanbieders contracteren, dan kunnen we op zoek naar een verzekeraar die dat beter doet.

Top