BLOG

Beslissing Eerste Kamer kan einde marktwerking zijn

  • Onbekend
  • 16 december 2014
  • 6033 keer gelezen
  • 4 reacties
Beslissing Eerste Kamer kan einde marktwerking zijn

De Eerste Kamer heeft het wetsontwerp inzake de vrije artsenkeus verworpen. De zienswijze van de meerderheid van dit deel van de volksvertegenwoordiging kan verregaande gevolgen hebben voor het proces dat in 2003 door de toenmalige minister Hoogervorst en zijn Directeur-Generaal Van Rijn zijn ingezet.

Daar waar de huidige staatssecretaris en de minister nog vaart wilden maken, zijn er nu verschillende signalen dat er ergens grenzen worden gesteld aan een operatie die onder de noemer 'marktwerking' werd gestart.

De start van het proces is ongelukkig geweest door de term 'marktwerking' te introduceren. De term suggereert dat de zorgsector enige kenmerken van een markt in formele zin zou kunnen hebben of zou moeten krijgen. Het was beter geweest om het proces als 'liberaliseren' neer te zetten. Daarmee erkennend dat de beschikbaarheid, de betaalbaarheid en de toegankelijkheid van de zorg de verantwoordelijkheid is van het publieke domein, maar dat binnen die context zeer zeker bepaalde vormen van competitie mogelijk zijn.

In materiële zin hebben we de ontwikkelingen van de liberalisering ook kunnen zien. Een zekere vorm van competitief gedrag hebben we op diverse terreinen kunnen waarnemen. Daar waar het mis ging (en gaat) speelt de suggestie van de aanwezigheid van marktmechanisme nog steeds een grote rol. Dat we op dat terrein doorgeschoten zijn, wordt nu bevestigd door de Eerste Kamer en andere recente ontwikkelingen in de sector.

Vrije artsenkeus

Het beperken van de vrije artsenkeus is een belangrijk onderdeel geweest van het Zorgakkoord. Daarmee ook een middel om de kosten van de zorg terug te dringen. De minister ging daarbij uit van een ingeboekte bezuiniging van 1 miljard. De uitruil van diverse onderwerpen die tijdens het sluiten van het Zorgakkoord heeft plaats gevonden, heeft ertoe geleid dat de principiële discussie toen onvoldoende is gevoerd.

Het mag dan ook geen verrassing zijn dat in de loop van de voorbereiding van het wetsontwerp inzake de vrije artsenkeus de kritiek op het uitgangspunt als zodanig steeds sterker werd. Dat heb je wel vaker als er eerst een overeenkomst wordt gesloten en daarna pas discussie ontstaat over de inhoud van de overeenkomst. De Eerste Kamer heeft zich nu alsnog die discussie toegeeindigd en met grote gevolgen.

De verzekeraars

Zoals iedereen had gerekend op het einde van de vrije artsenkeus, zo hebben de verzekeraars zich geheel gericht op het ontwerp van zorgverkeringen die verzekerde zorg stuurbaar zou moeten maken. Verschillen in verzekerde zorg en bijbehorende premie zijn de laatste maanden de kapstok geworden van het (al dan niet) concurrerende aanbod van de verzekeraars. Dit aanbod van zorgpolissen kan nu voor een belangrijk deel de prullenbak in. Het voldoet opeens niet meer aan de eisen die door de Eerste Kamer aan het publieke domein van de zorg zijn toebedacht. Zorgverzekeraars zullen de komende weken dus overuren maken om alsnog de polissen voor 2015 (en met het oog op 2016) enigszins aan te passen aan de realiteit van vandaag.

Contractering

Het directe gevolg van het oordeel van de Kamer is ook dat de contractering met de zorgaanbieders in de nieuwe context moet worden geplaats. Verzekerden moeten weer alle kanten op kunnen en dat betekent dat de contractering daar weer rekening mee moet houden. Ook in dat kader kunnen we overuren verwachten bij de verzekeraars. Opnieuw moet worden nagedacht over de wijze waarop en met wie men contracten wil sluiten. Nieuwe uitgangspunten zullen op korte termijn moeten worden geformuleerd. Geen kerstvakantie dus.

Decentralisaties

Het standpunt van de Kamer zal ook de decentralisaties gaan beïnvloeden. De contractering die gemeenten aangaan met de zorgaanbieders zal ook rekening moeten gaan houden met een bepaalde vorm van vrije keus van de degene die een beroep op zorg doet. Ook de gemeente moet luisteren naar de uitspraak van de Kamer en zich achter het oor gaan krabben hoe men de inwoners voorziet van zorg die niet primair door de gemeente wordt bepaald. Als de gemeente daar geen rekening mee houdt, loopt men het risico dat de rechter daarbij gaat interveniëren, kijkend naar standpunten die in Den Haag door de volksvertegenwoordiging worden ingenomen ten aanzien van vrije keus van de zorgvragende partij.

Zachte landing

Dat 'marktwerking' thans zijn (publieke) grenzen heeft bereikt, is wel duidelijk. Daar waar liberaliseren veel goede dingen heeft gebracht en nog zal brengen, is duidelijk geworden dat de volksvertegenwoordiging de zorg niet meer als een markt in materiële zin ziet. Zorg is voor een groot deel gewoon weer terug in de verantwoordelijke handen van het publieke domein.

We moeten voorkomen dat we nu halsoverkop naar de andere kant doorschieten en dus ook stoppen met liberaliseren. Het einde van de marktwerking behoort een zachte landing te hebben. Onder de kerstboom kunnen de Kamerleden gaan nadenken over hoe het verder moet. Want het standpunt van dinsdag leidt ook tot de verantwoordelijkheid van de Kamer om een alternatief aan te reiken.

Paul Baks

4 Reacties

om een reactie achter te laten

tjark reininga

17 december 2014

ik ben bang dat de partijen die geloven in marktwerking om de zorg betaalbaar te houden voor degenen die die zorg (nog) niet nodig hebben - de belastingbetalers - zich door het verwerpen van deze wet niet uit het veld laten slaan.

ik vind het merkwaardig dat de mini-ster die er kennelijk niet in geslaagd is, een meerderheid van de senatoren van de rechtvaardigheid en voordelen van haar voorstel te overtuigen, er in lijkt te slagen de verantwoordelijkheid voor de besluitvorming bij haar tegenpolen te leggen. en dat niet de meerderheid van de Eerste Kamer, maar de minderheid onder de PvdA-senatoren onder vuur ligt. en dat men zelfs lijkt te proberen met een foefje alsnog de beslissing van de Eerste Kamer onderuit te halen.

ik was al niet zo overtuigd van de democratische gezindte van ons huidige liberale volksdeel. maar de reacties van gisteravond zijn daarbinnen wel een nieuw democratisch dieptepunt.

overigens zegt het feit dat de bewindslieden en het departement de kans op een - min of meer principieel gemotiveerde - verwerping van het wetsvoorstel niet hebben onderkend, veel over hun maatschappelijke inbedding. ook op dat punt is er kennelijk weinig verbetering sinds mini-ster Hoogervorst en zijn DG Van Rijn.

diep triest.

Jan Alberts

17 december 2014

Inderdaad is de term 'marktwerking' voor het huidige cq beoogde stelsel niet erg duidelijk. Maar 'liberaliseren' evenmin daar er naar mijn mening juist geen geïntroduceerde vormen van competitie zijn, integendeel, die worden geminimaliseerd. Liberaliseren en marktwerking slaan in mijn begrip op vrij laten aan partijen die er een rol in spelen: patiënten, zorgprofessional, zorgverzekeraar.
De macht in handen geven van een oligopolie van 4 grote ZV, professionals afknijpen en patiënten monddood maken - de vermogende patiënt iets minder- heeft niets met liberaliseren te maken.
Goed laten we zien hoe het verder gaat, volgens mij zijn we er nog niet.

Mathijs Romme

17 december 2014

Toch verrast door drie dissidente PvdA-senatoren. Principes zijn mooi, maar deze draai zou weleens een boemerang kunnen blijken met grote politieke gevolgen. Want nu is het aan de VVD om te bepalen of het kabinet op deze kwestie valt. Heeft de VVD trek in nieuwe verkiezingen op dit moment? Het zou me niets verbazen! De economie trekt aan, de 'jonge' stemgerechtigde generatie (post ca. 1969) met anti-babyboomsentimenten wordt als progressief-liberaal electoraal machtsblok steeds sterker, en de draaiende, onbetrouwbare coalitiepartner is op voorhand schuldig. Mag Samson weer op zoek naar een nieuwe baan. En dat alles om een de blokkering van een wetsvoorstel dat voor de dagelijkse praktijk van zorgverlening en zorgverkering in Nederland echt niet zoveel om het lijf zou hebben gehad.

Jan Alberts

18 december 2014

Die laatste opmerking van u verbaast mij zeer Matthijs Romme. 'Niet veel om het lijf". Wellicht niet vanuit het standpunt van waaruit u de zaak bekijkt. Maar ik, en met mij 70 organisaties van Consumentenbond tot Ombudsman, zie het anders. Ten eerste is het een zeer principieel punt dat een grote breuk met de uitgangspunten van de zorgwet zou vormen. Ten tweede is de uitwerking dat een derde zich kan uitspreken over welke behandelrelatie wel of nient aangegaan kan worden. Ten derde ligt de macht als het gaat om kosten, innovatie, wie kan wel of niet zijn werk blijven doen, bij die derde de ZV.
Deze wetswijziging zou zeer veel om het lijf hebben gehad.

Top