BLOG

Kwaliteit van zorg: wie bepaalt dat eigenlijk?

Recent las ik een blog over het meer betrekken van de patiënt bij 'Kwaliteit van Zorg'. In die context vind ik de kop: 'We willen allemaal dat de patiënt beter wordt' erg interessant. Wat zou de patiënt eigenlijk zelf willen? Ik ga daarnaar in het blog op zoek.

De blog is geschreven door Robbert Huijsman, manager van het programma Kwaliteit van Zorg bij Zilveren Kruis Achmea. Hij geeft aan dat het perspectief van de patiënt meer mee wordt gewogen bij het bepalen van kwaliteit en keuze. Hiervoor zijn uitkomstindicatoren ontwikkeld. 'Best lastig te ontwikkelen die uitkomstindicatoren', aldus Huisman. Dat begrijp ik want geen patiënt is gelijk natuurlijk. Zolang WE willen dat de patiënt beter wordt, doet wat de patiënt zélf wil er namelijk helemaal niet toe. Vanuit een dergelijke basishouding plaats je jezelf op een voetstuk en zeg je eigenlijk: 'Wij weten wat het beste voor u is'. Als patiënt moet je dan al heel stevig in je schoenen staan om daar tegenin te gaan.

Kwetsbaarheid

'Hoe kunnen we de patiënt het beste helpen?' In mijn ogen zou dit al een betere kop boven de blog zijn. Je laat als deskundige een beetje je kwetsbaarheid zien. Want als die patiënt ook zelf iets te zeggen heeft over de kwaliteit van zorg, dan kun je gewoon niet alles weten. Dan zul je vragen moeten stellen over zijn leefsituatie, zijn tevredenheid daarmee, het levensperspectief, zijn ziektebeleving, zijn behoefte aan zelfredzaamheid en autonomie. Als je dat in beeld hebt, kun je eigenlijk pas écht samen bepalen wat de beste zorg is.

Citaat uit het blog: 'Steeds meer patiënten willen een bewuste keuze maken waar zij zich laten behandelen en willen het gesprek met hun arts over kwaliteit voeren. Wij merken dat aan het gebruik van onze zorgservices waarbij wij patiënten helpen bij het verzamelen van kwaliteitsinformatie en de duiding daarvan.' Als ik dit lees ben ik in eerste instantie onder de indruk. Goh, wat goed, ze helpen je bij het maken van een keuze waar je je het best kunt laten behandelen. Maar als ik er verder over denk, denk ik: dit klopt helemaal niet. Over welke kwaliteit spreken we dan? Ik wil gewoon een arts die zich verdiept in mij, mijn manier van leven respecteert en daar de behandeling en zorg op afstemt. Die uitgaat van de door mij gewenste kwaliteit van leven en de risico’s respecteert die ik daarmee in zijn ogen neem. Dus is de vraag: Op basis waarvan maakt iemand een keuze voor wat voor hem of haar de kwaliteit van zorg bepaalt?

Zorg verbeteren

Vervolgens nodigt Robbert Huisman zijn publiek uit om met hem en Zilveren Kruis mee te denken en te praten over hoe het nog beter kan en hoe ze samen veel meer mensen kunnen bereiken. Hij schrijft: 'De zorg verbeteren is namelijk iets wat we samen moeten doen, want uiteindelijk wil iedereen hetzelfde: zorgen dat de patiënt beter wordt. Deze verbeterambitie hebben we tot uitdrukking gebracht in een motto: shifting the curve up and to the right. Dat betekent dat de kwaliteitsscores omhoog gaan en de verschillen tussen zorgaanbieders kleiner worden.'

Lieve mensen, hier komt de aap uit de mouw. De verschillen tussen de zorgaanbieders moeten kleiner worden. Maar als ik als patiënt geen keuze heb in wat voor mij kwaliteit betekent, hoe kun je dan spreken van kwaliteit van zorg? Wat voor mij kwaliteit van zorg is, is dat niet op voorhand ook voor een ander. Verschil moet er wezen, omdat patiënten verschillend zijn. Als je patiënten serieus neemt in hun (emotionele) keuzes, zul je ze ook een keuze moeten bieden vanuit hun perspectief in plaats vanuit het perspectief van de zorgverzekeraar en zorgaanbieder. Dan zeg je niet meer: 'Wij willen zorgen dat de patiënt beter wordt', maar: 'Wij willen de patiënt het beste helpen zijn kwaliteit van leven te leiden.' Dan moet je samen op zoek naar die kwaliteit....  Dan neem je de patiënt als vertrekpunt voor het bepalen van kwaliteit van zorg.

Kritische buitenstaander

Het blijft voor 'deskundigen' lastig om het perspectief van de cliënt en diens leefomgeving mee te nemen in beleidsontwikkeling, programma’s en plannen. Ik zou graag eens wat vaker gevraagd worden om bij dergelijke ontwikkelingen de rol van kritische buitenstaander te vervullen met oog voor participatief taalgebruik en het perspectief van patiënt en familie.

Cora Postema

Mantelzorger

 

Cora Postema_311

7 Reacties

om een reactie achter te laten

Frank Conijn

11 oktober 2015

Ik denk dat voor het grote gros van de patiënten geldt dat ze gewoon beter willen worden, ervan uitgaande dat het om een aandoening gaat die te genezen is. En er naar streven dat de zorgaanbieders die dat nu niet doen straks net zo'n kwaliteit leveren als dat het beste kwart nu doet, daar zie ik ook niets verkeerds in.

Kritisch zijn op zorgverzekeraars, dat doe ik ook. Maar op andere gronden. Op dit punt ben ik het eens met Huijsman.

Mauk van Heemstra ZorgSteedsBeter

12 oktober 2015

Een prachtvoorbeeld van een discussie waar kwaliteit gedacht 'over' de patiënt en kwaliteit in de ogen van de patiënt zelf samen komen.

Lean organiseren neemt precies het vertrekpunt van Cora als vertrekpunt: dat wat je client belangrijk vindt is de reden om je zorgaanbod aan te bieden. Daarnaast staat de professionaliteit van de vakman om de client uit te leggen wat haar vakmanschap kan bieden om aan de behoeften van de client tegemoet te komen.

Kwaliteit wordt daarmee gedefinieerd als de mate waarin het vakmanschap aansluit op de behoeften van de client. En ja, als wij menen dat eigen regie belangrijk is, moet dat de norm zijn.

De outcome indicatoren waarover Robbert Huijsman spreekt sturen wel degelijk op cliëntenwensen. Maar de toon die Cora leest getuigt minder van een permanent onderzoek naar cliënten-behoeften, die wel dat die het vertrekpunt moeten zijn.

Cora Postema

12 oktober 2015

Beste Frank, wat ik in je reactie lees is een behoefte aan 'gelijk hebben'. Ik denk niet in óf het één óf het ander. Voor mij zijn er vele gelijken, vele kwaliteiten en vele patiënten. Mijn uitgangspunt is niet een systeem waarin we streven naar een ultieme vorm van 'gelijk', maar is streef misschien wel naar een ultieme vorm van 'ongelijk', waarbij ieder voor zichzelf, zijn of haar leven, 'gelijk' heeft en keuzes kan maken. Dat er in de zorg een basiskwaliteit is en moet zijn, staat voor mij buiten kijf. Het gaat mij om het bepalen van een dermate 'kwaliteit' dat er voor de patiënt weinig ruimte is voor 'eigen kwaliteit'. Dat je daarvoor moet 'vechten' in een zorgsysteem vol protocollen.

Mauk, dank voor je begrip en toevoeging.

Frank Conijn

12 oktober 2015

Beste Cora,

Wat men leest is deels 'in the eye of the beholder'. Maar beter dan dat ik een dupliek schrijf, lijkt het me om Robbert Huijsman te vragen te reageren. Ik stuur hem een tweetje.

Cora Postema

13 oktober 2015

Dank je Frank,
Dat Robbert Huijsman nog niet heeft gereageerd op mijn uitnodiging om met hem in gesprek te gaan om te kijken wat we er samen aan kunnen doen, terwijl hij mensen uitnodigt om mee te denken en te doen, vind ik boeiend. In mijn ogen heb ik me op een presenteerblaadje aangeboden. Ik wacht rustig af ;-)

Marcel Dopper

13 oktober 2015

Kwaliteit van zorg was al belangrijker en is in de cure en care nog belangrijker geworden doordat zorgverzekeraars en zorgkantoren "op kwaliteit moeten inkopen". Dus dat doen ze dan ook. Zilveren Kruis pakt het met het programma rond uitkomstindicatoren grondig aan. Maar wat ze ook bedenken en hoe statistisch/inhoudelijk valide hun indicatoren ook zullen, ze zullen nooit iedereen tevreden kunnen stellen. Kwaliteit dient gewoon teveel doelen. In een discussie over kwaliteit heeft iedereen gelijk, dus dat helpt niet.

Wat misschien wel zou helpen? Trek de kwaliteitsdoelen uit elkaar en denk niet voor mensen maar met mensen.
Ga als zorgverzekeraar dus met zorgconsumerende klanten (patiënten en cliënten) in gesprek hoe zij naar kwaliteit van zorg kijken en wat ze wanneer eigenlijk willen weten over een kwalitatief goede behandeling van hun zorgvraag.
Ga met je niet zorgconsumerende klanten in gesprek op basis van welke kwaliteitsinformatie ze tot een keuze willen komen als ze ooit een zorgvraag krijgen. Dat levert geheid andere info op.
Ga met zorgverleners in gesprek over deze (publieksinformatie) en tegelijkertijd over informatie voor professionele gebruikers. Dat zijn niet alleen de professionals zelf die dit soort informatie gebruiken om de kwaliteit van hun handelen te verbeteren, maar ook zorginkopers van zorgverzekeraars die schaarse middelen toch zo goed mogelijk willen kunnen inzetten.

Als je dan de keuze-ondersteunende kwaliteitsinformatie van verbeter- en verantwoordingsinformatie hebt gescheiden, kunnen professionals, patiënten, zorgverzekeraar/zorgkantoor en IGZ werken aan win-win indicatoren die voor iedereen zeggingskracht hebben. Dan spreek je dezelfde taal, beperk je de administratieve lasten en kun je het tenminste met elkaar echt over kwaliteit gaan hebben.

Mauk van Heemstra ZorgSteedsBeter

15 oktober 2015

Met één verschil Marcel: laat de zorgverzekeraars buiten die gesprekken, en laat hen sturen op de uitkomsten van die gesprekken die bij een onafhankelijke partij moeten worden geborgd.

Ik pleit voor het Kwaliteitsinstituut (Zorginstituut) voor die rol.

Top