BLOG

Gezondheid is niet te koop, dus waarom betalen?

Je bent gezond of je bent het niet. Als je het niet bent, ben je ziek en consumeer je zorg in de verwachting dat men je kan genezen en/of verzorgen. De zorgindustrie verdient zijn boterham bij de gratie dat mensen ziek worden. Hoe meer mensen ziek zijn, hoe groter de zorgmarkt, hoe dikker belegd de boterham.

Zie hier in een notendop het probleem waarom preventie en gezondheidsbevordering –het gezond houden van mensen– economisch gezien oninteressant is en dus houtje touwtje gefinancierd wordt. Want kun je geld verdienen aan iets wat een mens van nature al heeft? En haal je als zorgindustrie niet je eigen verdienmodel onderuit als je investeert in preventie en gezondheidsbevordering?

Het antwoord op beide vragen –nee op de eerste; ja op de tweede– verklaart waarom iedereen preventie met de mond belijdt, maar als puntje bij paaltje komt er niet in wil investeren: It’s the economy, stupid!

Co-productie

Maar is dat echt zo? Valt er inderdaad geen droge boterham te verdienen aan gezondheid? We denken dat het weldegelijk kan, mits we anders over gezondheid gaan nadenken en we de co-productie van gezondheid door burger en professional centraal stellen.

De veranderende manier van denken over gezondheid wordt gemarkeerd door het begrip positieve gezondheid. Kern daarvan is dat de kracht van mensen wordt benadrukt in plaats van de aan- of afwezigheid van ziekte. Mensen hebben een zelfhelend vermogen en zijn mans genoeg om zelf te dealen met hun (gezondheids)problemen. In deze benadering is gezondheid een werkwoord; je moet er zelf continu –gedurende je hele leven– wat voor doen en laten om het te behouden.

Gezondheid op deze manier uitgelegd biedt kansen om economische activiteiten te ontwikkelen die mensen ondersteunen en helpen bij het zichzelf gezond en vitaal te houden. De aanname daarbij is –en de grote gezondheidsachterstanden onderstrepen dit– dat er grote groepen mensen zijn die daar baat bij zouden hebben.

Obese

De gemiddelde Nederlandse burger kan veel beter aan zijn eigen gezondheid werken dan hij nu doet, en wil dat misschien ook wel. Tenminste als je een TV programma als Obese kijk, is het frapperend om te zien hoeveel leed achter dat overgewicht zit. Mensen willen niet betutteld worden, maar willen best een steuntje in de rug.

Zo’n steuntje in de rug is zelden een consumeerbaar product of dienst  zoals schoon water of vaccinaties. In de meeste gevallen is de burger coproducent. Hij moet zelf stoppen met roken, 2 keer per week van A naar B hardlopen, in de supermarkt broccoli kopen en het dan ook echt opeten, netjes twee keer per dag zijn tanden poetsen, et cetera om gezond  te kunnen blijven. En die inzet wordt niet 1 op 1 beloond met gezondheid en vitaliteit.

Dus moeten we durven loslaten dat we gezondheid of vitaliteit als een product kunnen kopen en financieren. Daarvoor in de plaats zouden we het lef moeten hebben de relatie en interactie tussen burger en professional te financieren. Zoals gezegd is de burger coproducent. Hij/zij moet (zichzelf) gezond en vitaal houden. Maar hij kan daarin door een professional zo goed en zo kwaad als dat gaat worden ondersteund en geholpen.

Gedeeld belang

Voorwaarde is dan wel dat zowel burger als professional skin in the game hebben, een gedeeld belang hebben. Burgers kunnen alleen hun baten (gezondheid, vitaliteit en lagere ziektekostenpremie) realiseren als ze actief meewerken; professionals kunnen alleen hun baten (meer vrije tijd, meer voldoening, meer inkomsten e.d.) realiseren als ze erin slagen in coproductie met de burger wegen te vinden om mensen gezond te houden.

Kortom, gezondheid is inderdaad niet als product maar wel als coproductie te koop. De NPHF Federatie voor Gezondheid ziet dat er binnen de maatschappij steeds meer animo is om in zo’n coproducerend systeem te investeren. De NPHF Federatie voor Gezondheid wil daarom de komende periode dit idee onder de noemer van een service contract voor gezondheid verder ontwikkelen.

Jolande Sap, voorzitter NPHF Federatie voor Gezondheid
Thomas Plochg, directeur NPHF Federatie voor Gezondheid

Sap_en_Plochg_311

 

2 Reacties

om een reactie achter te laten

Pieter van Ede

12 november 2015

Prachtig initiatief ter bevordering van de gezondheid. En vooral blijven lachen. Dat is ook erg gezond. En gratis.

Jan Voorburg

15 november 2015

Beste Jolande en Thomas,
Jullie blog heeft mij enigszins in verwarring achtergelaten, wat natuurlijk een heel mooi effect is. Deze verwarring komt niet door het lieve fotootje onder het verhaal, maar ontstaat doordat jullie een betoog opbouwen zonder eerst duidelijke definities te geven.

Volgens Machteld Huber (waar jullie ook naar verwijzen) zou een moderne definitie van gezondheid zijn: “het vermogen zich aan te passen en een eigen regie te voeren, in het licht van de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven”. Jullie geven hier een bijzondere draai aan door jullie samenvatting: “Kern daarvan is dat de kracht van mensen wordt benadrukt in plaats van de aan- of afwezigheid van ziekte.” De aan- of afwezigheid van ziekte is wel degelijk nog steeds heel relevant in deze definitie. Het gaat er echter om, bij aanwezigheid van ziekte, hoe je hiermee kan omgaan. Of gezondheid volgens deze definitie “te koop” is weet ik niet. Het helpt wel als zorgprofessionals vanuit deze definitie hun rol aanpassen en zich meer opstellen als coach en adviseur van hun patiënt.

In jullie blog lijken jullie impliciet ook een andere definitie van gezondheid te hanteren, namelijk gezondheid als de kans om niet ziek te worden. Iemand kan immers heel “ongezond” leven, zonder ooit ongezond te zijn (= ziek te worden). Helaas komt het omgekeerde ook voor: heel gezond leven en toch (jong) ziek worden. In dat verband is jullie opmerking over zelfhelend vermogen voor velen mogelijk zelfs kwetsend. Deze opmerking zal ik daarom meer zien in relatie tot de eerste definitie, want het vermogen van mensen om zich aan te passen aan soms heel moeilijke omstandigheden is inderdaad indrukwekkend.
Aangezien het bij deze definitie meer een kwestie is van statistiek en het beïnvloeden van risico’s op macro niveau is dit soort gezondheid vooral de verantwoordelijkheid van de beleidsmakers die dit kunnen beïnvloeden met bijvoorbeeld vaccinatieprogramma’s, anti-rook campagnes en dergelijke. Met name op dit gebied valt in Nederland nog heel veel te verbeteren, zoals ook blijkt uit het jaarlijkse rapport van Health Consumer Powerhouse, waaruit blijkt dat we op het gebied van preventie nog lang geen koploper zijn.
Ik wens jullie daarbij uiteraard heel veel succes.

Top