BLOG

Hoe start je de kanteling van kwetsbare verpleeghuiszorg?

Het recente Kamerdebat over de kwaliteit van verpleeghuizen vraagt een expliciete rol voor bestuurders om het tij bij kwetsbare verpleeghuislocaties te keren. Hoe combineer je de systeemwereld van de sector met de leefwereld van de cliënt én behoud je de motivatie bij zorgprofessionals?

Laat ik starten met een bekentenis. Ik kreeg vele jaren nadat ik mijn werk als uitvoerend verpleegkundige aan de wilgen hing pas door wat nu eigenlijk het landelijke kader was rondom kwalitatief goede zorg. Praktisch opgeleid als ik was, waren de criteria voor een succesvolle werkdag met name gericht op het werkproces, het ‘medisch model’ en mijn collega’s. Dit was ook wat de opleiding tot verpleegkundige destijds met name ventileerde en de praktijk van mij vroeg. Het bredere perspectief op medicatiebeleid, het waarom vrijheidsbeperking een fundamenteel aandachtspunt moest blijven en mijn potentiele bijdrage aan het cyclisch verbeteren van de zorg, stonden niet zo hoog op mijn agenda als dat beleidsmakers graag zouden zien.

Kwalitatief goede zorg

Nu, vijftien jaar na het behalen van mijn diploma, vraag ik mij af of zorgopleidingen voldoende stilstaan bij wat kwalitatief goede zorg betekent. Oftewel, het 'waarom' van de zaken die de Inspectie, het Zorginstituut of een kwaliteitssysteem een organisatie duidelijk proberen te maken, zou weleens niet volledig geland kunnen zijn bij de medewerker. Tel daar zware werkdagen bij op en de focus zou weleens volledig bij mevrouw Jansen kunnen liggen. Die overigens heel tevreden is met de geboden zorg. Is het vreemd dat de zorgprofessional dan kiest voor de cliënt? Aan de organisatie de taak om de doorvertaling van het landelijk kader op uitnodigende wijze aan de teams te presenteren.

Wil je kwetsbare verpleeghuiszorg kantelen, dan zal gestart moeten worden bij het perspectief van de zorgprofessional. De blik op wat kwaliteit van zorg is, moet breder worden dan het nu is. Het perspectief van mevrouw Jansen en haar familie over wat veilige en zorgvuldige zorg is, mag niet volledig heten namelijk. Goede zorg is meer dan wat de cliënt, familie of medewerker er zelf van vindt. Maar dat zal hen dan wel uitgelegd moeten worden. De essentie van waarom beleidsmakers de dingen doen die zij doen en waarom afvinklijstjes zijn ontstaan, zal eerst duidelijk moeten worden voordat je een zelf gedragen verandering waar kunt nemen. Gedrag is namelijk geen gevolg van een scholingsmoment, een lijstje of een sprankelend protocol. Gedrag is een functie van zijn consequentie. Anders gezegd: we gaan ons alleen anders gedragen als we er zelf iets mee opschieten. Als we het nut ervan in zien. Als we erachter staan.

Beweegredenen

Wil een organisatie de lijstjes afgevinkt zien, de protocollen gebruikt en de zorg continu verbeteren, dan dient de zorgprofessional de beweegredenen van deze aspecten volledig te begrijpen. Neem als organisatie de tijd voor deze dialoog en bied ruimte voor verschillende perspectieven. Eerst vertragen, voordat je kunt versnellen. Bouw je niet eerst aan dit breder draagvlak, dan komt het lijstje over als ongewenst, het kader als bemoeizuchtig en liggen gevoelens van miskenning op de loer. Dat is doodzonde in een sector waar welwillendheid troef is en we iedereen keihard nodig hebben.

Lex Tabak

Zelfstandig adviseur en coach

Lex Tabak_311

2 Reacties

om een reactie achter te laten

Monique van Doorn

2 augustus 2016

Zo eens. De vraag is trouwens of in de beoogde situatie nog afvinklijstjes en andere control mechanismen zoals nu nog gehanteerd worden nodig zijn. Spijtig is dat er wel idee is om deze betrokkenheid van medewerkers te mobiliseren, echter de huidige besturing verwacht dat dit een kwestie van knoppen omzetten is en gaan. Met Andere handen community werken we aan deze dialoog met uitvoerende medewerkers. We halen ervaringsverhalen op en identificeren dilemma's die zij ervaren en inbrengen. Helaas, het wordt niet opgepakt. Zelf denk ik omdat bij een groot deel van de bestuurders ook een andere dialoog nodig is. Zoals de uitvoerende professional gewoonlijk niet aan anders denken toekomt, zo zijn de leiders ook heel vaak ingenomen door eigen drukte en eigen taal. Uit de verhalen van leden van de community, juist van medewerkers die ook betrokken zijn bij Waardigheid en trots, nota bene het grote kwaliteitsprogramma van VWS en de sector, kwam het volgende dilemma. Een cliënt waarbij dementie was gediagnostiseerd hecht zeer aan eigen regie en had eerder in haar leven een euthanasieverklaring op laten maken. Nu haar laatste levensfase was gestart hield dit haar bezig. Ze deelde haar overwegingen, onzekerheden en emoties met de casemanager dementie. Die op haar beurt ook eigen overwegingen en emoties had. De vraag van de cliënt, nog goed in haar regierol, werd gesteld: loop jij met me mee tot het einde? De casemanager, zich bewust van haar professionele autonomie, respecteerde de eigen regie in deze, maar merkte dat de vraag haar ook meer deed dan andere vragen. Door deze vraag te delen op het platform kwamen collega's met prachtige feed back, steun en raad. Haar gevoelens werden herkend en alleen dat al gaf veel beweging. De kwaliteit van dit proces is niet in enig protocol te vatten, de manier waarop nu op de besloten community gedeeld en beleefd getuigt van bijzondere professionele verantwoordelijkheid en groei. Pijnlijk is dat het ondanks het delen van dit dilemma met de programmapartners en het agenderen van het dilemma bij de Taskforce van Waardigheid en trots genegeerd wordt . So far.

Dodo Cossee-Hoogstadt

4 augustus 2016

Herkenbaar verhaal. Bron van inspiratie om in de eigen organisatie de dialoog gaande en de motivatie hoog te houden!

Top