Finance

Nationaal Zorgfonds geeft ons macht

Mickey Mouse, Zwarte Magie, kul, onzalig, vergelijkbaar met de Brexit en Trump. De idee van een Nationaal Zorgfonds zonder eigen risico is al aangevallen met een groeiende lijst van weinig serieuze en steekhoudende argumenten.

Inhoudelijker lijkt wellicht de tegenwerping dat een Nationaal Zorgfonds zou leiden tot volgens Verkoulen 'logge en machtige bureaucratieën', volgens Canoy 'arrogante monopolist, waardoor de aanbieders de wachtlijsten op laten lopen' en volgens Kremer en Visser 'verlammende bureaucratie'. Wij zullen hier betogen dat niets minder waar is. Een Nationaal ZorgFonds geeft ons juist macht.

De farmaceutische industrie drijft de prijzen van veel medicijnen op. Uit onderzoek van de Europese Commissie blijkt dat de winstmarges op sommige medicijnen 80 procent van de omzet bedraagt. Steeds opnieuw zijn er voorbeelden van hoe de farmaceutische industrie welbewust de prijzen voor medicijnen opdrijft. De Volkskrant schreef in mei over Sovaldi, een revolutionair medicijn dat een hepatitis-C besmetting kan genezen. Voor dit medicijn, waarvan de ontwikkeling deels uit publieke middelen is betaald, vraagt Farmaceut Gilead 1000 euro per pil. De pil kost 1,50 euro om te maken.

Boetes

Ook de lijst met boetes die de farmaceuten hebben betaald, is ellenlang en ontluisterend. Zo betaalde Pfizer 2,3 miljard dollar omdat zij incorrecte informatie over geneesmiddelen had verstrekt met de intentie om te frauderen en te misleiden. Dit is geen incident, ook bijvoorbeeld Novartis (423 miljoen dollar), Johnson & Johnson (1,1 miljard dollar), Eli Lilly (1,4 miljard dollar) en Abbott (1,5 miljard dollar) betaalden boetes.

De farmaceutische industrie drijft de prijs van de zorg niet alleen op met winsten en te betalen boetes, maar ook met reclame. Volgens de Europese Commissie wordt er 2,3 miljard euro meer uitgegeven aan marketing dan aan onderzoek. Uit cijfers van het Transparantieregister Zorg blijkt dat Nederlandse artsen in 2015 voor 51,6 miljoen euro gesponsord werden door de farmaceutische industrie, 36 procent meer dan in 2014. Niet alleen de pillenindustrie is machtig en zorgt ervoor dat de zorg steeds duurder wordt, ook de producenten van medische hulpmiddelen zijn erg machtig. Volgens Forbes was de zorgtechnologiesector vorig jaar de meest winstgevende sector.

Tegenwicht

Met een Nationaal Zorgfonds kunnen we een tegenmacht vormen tegen de machtige farmaceutische en medisch technologische industrie. Met zo’n fonds hebben we een veel sterkere (onderhandelings-)positie en kunnen we de soms exorbitante prijzen voor medicijnen en hulpmiddelen terugdringen. We pleiten voor het afschaffen van geneesmiddelenreclame: geen commerciële artsenbezoekers, geen sponsoring van nascholing door de industrie, geen beïnvloeding van de industrie bij het vaststellen van behandelingsstandaarden en goed toezicht op de naleving. Het Nationaal ZorgFonds is een grote eerste stap in het publiek maken van de zorg. Ook het onderzoek naar nieuwe medicijnen zou meer publiek moeten worden gemaakt. Juist publiek onderzoek zorgt voor grote doorbraken én voor betaalbare medicijnen en behandelingen voor iedereen.

Ziekenfondsstelsel

Uiteraard moet het Nationaal ZorgFonds niet worden ingericht als een bureaucratische en logge organisatie die zorgt voor wachtlijsten. Maar hoe zit dat nu? In het huidige stelsel zijn de uitvoeringskosten 4 procent, volgens de zorgverzekeraars. In het oude ziekenfondsstelsel waren die kosten maar 2,5 procent. En die wachtlijsten? Uit onderzoek van de landelijke huisartsenvereniging blijkt dat er wachtlijsten ontstaan voor de ggz. MediQuest toonde aan dat ook de wachtlijsten in ziekenhuizen weer toenemen door afspraken met verzekeraars.

De SEH-afdelingen van de 19 ziekenhuizen in Noord-Holland en Flevoland kondigden vorig jaar bijna 2300 keer een opnamestop af. Verkoulen, Canoy en Kremer en Visser maken ons bang voor zaken die juist onlosmakelijk onderdeel zijn van het huidige zorgstelsel. Het zorgstelsel dat zij hartstochtelijk verdedigen en dat juist geleid heeft tot hoge kosten, enorme bureaucratie en een steeds ontoegankelijkere zorg.

Met een Nationaal ZorgFonds zonder eigen risico vormen we een tegenmacht tegen de farmaceutische industrie die er nu mede voor zorgen dat de zorg duur en steeds minder toegankelijk is. Zo zorgen we dat iedereen kan rekenen op de zorg die nodig is.

Bart Bruijn (huisarts), Cobie Groenendijk (psychiater) Henk Krol (fractievoorzitter 50PLUS) en Sandra Beckerman (wetenschappelijk bureau van de SP)

Groenendijk_Bruijn_311

3 Reacties

om een reactie achter te laten

Hans Koevoet

26 augustus 2016

Allereerst: ik ben overtuigd van de beste bedoelingen van de initiatiefnemers van het Nationaal Zorgfonds. Ze zijn om begrijpelijke gefrustreerd over de zorg van dit moment werkt en willen verandering. Mijn begrip en sympathie hebben ze. Maar hun manier van denken klopt niet. Ze presenteren het Nationaal Zorgfonds als een panacee voor zo'n beetje alle problemen waarmee de zorg momenteel kampt. Zo'n fonds is echter enerzijds niet nodig om het zorgsysteem ten goede te veranderen, en lost anderzijds op zichzelf geen problemen op.

Een voorbeeld. 'Een nationaal zorgfonds geeft ons macht'. De farmaceutische industrie zit vol boefjes, zeggen de Groenendijk en Bruijn, en die zijn in staat om ons nu exorbitante geneesmiddelprijzen door de strot te duwen. Met een Nationaal Zorgfonds hebben we tegenmacht en kunnen we lagere prijzen uitonderhandelen, zo willen ze ons doen geloven.

Daar maken ze een denkfout, want meer inkoopmacht kan ook best via het huidige stelsel. Zo kunnen ook de zorgverzekeraars één gezamenlijk inkoopblok vormen, mits de Mededingingswet daartoe aangepast wordt. Ook kan het ministerie van VWS zelf onderhandelen (dat gebeurt al); dat kan immers via het Geneesmiddelen Vergoedingssysteem de vergoedbaarheid van te dure medicijnen tegenhouden. De Nederlandse en/of Europese mededingingswetgeving kan gebruikt worden om misbruik van marktmacht door farmabedrijven aan te pakken. Zie bijvoorbeeld https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/geneesmiddelen/inhoud/nieuwe-medicijnen-betaalbaar-en-toegankelijk. Een Nationaal Zorgfonds is hier allemaal niet voor nodig.

Ander voorbeeld. De auteurs pleiten voor het verminderen van de oneigenlijke invloed die farmaceutische bedrijven momenteel hebben via bijvoorbeeld nascholing en artsenbezoekers. Dat lijkt mij een uitstekend idee. Maar dat kan gewoon via de wet. Ik zie totaal niet in wat de vorming van een Nationaal Zorgfonds hier voor meerwaarde heeft.

Dan het eigen risico. 'Zonder eigen risico' is dé slogan van het Nationaal Zorgfonds.Toch is ook voor een zorgstelsel zonder eigen risico geen Nationaal Zorgfonds nodig. Een eenvoudige wetswijziging is voldoende. Of afschaffing van het eigen risico verstandig is, is een andere vraag. Het eigen risico is ingevoerd met de gedachte dat een dergelijke financiële drempel onnodig gebruik van zorg afremt. Het heeft tal van nadelen, bijvoorbeeld dat het niet alleen het gebruik van onnodige, maar ook van noodzakelijke zorg afremt, en dat het onevenredig belastend is voor de lage inkomens. Allemaal waar. Maar wederom kan het eigen risico ook zonder Nationaal Zorgfonds net zo hoog of laag worden als de politiek dat wil.

Dat alles neemt niet weg dat er veel mankeert aan het huidige zorgstelsel. Het bureaucratische controlecircus bijvoorbeeld, dat niet alleen veel zorgtijd opvreet maar vooral enorm demotiverend werkt. Ik zou willen dat zowel de zorgverzekeraars als de minister nu eens in gaan zien dat hier echt een probleem ligt, en dat de zorg er beslist niet slechter van wordt wanneer zorgverleners veel meer vertrouwen en zelfstandigheid wordt gegund.

Robert Mouton

26 augustus 2016

Het gaat inderdaad om macht. Maar ook om onmacht. Dat is niet vreemd als het om grote belangen gaat. Ik reageer hier voor de vuist weg om de onvolkomenheid van de huidige structuur aan te geven en daar nog even op in te gaan. Of een Nationaal zorgfonds deze onvolkomenheden wegneemt valt te betwijfelen.
Door de structuur destijds (2006) van het stelsel zodanig in te richten dat er in theorie een driepartijenstelsel (verzekeraar, aanbieder, burger) ontstond met evenzovele in- en verkooprelaties (ruilrelaties ) is voorbijgegaan aan de dynamiek die dit juist opriep: 1) nationale en regionale machtsvorming bij verzekeraars en aanbieders (fusies), 2) verzekeraars die in moeten kopen waar ze geen goed zicht en geen controle op hebben, 3) een overheid die voor toegankelijkheid, kwaliteit en betaalbaarheid garant moet blijven staan en daartoe een flinke organisatie optuigt van bestuursorganen, 4) beperkingen in de polis (naturapolissen), 5) complexe verantwoordings- en compliancetrajecten aan diverse partijen op verschillende manieren door zorgaanbieders. 5) de marktpartij waar het eigenlijk om zou moeten draaien, de burger of de patiënt, heeft nauwelijks iets te zeggen: wat gebeurt er daadwerkelijk met zijn inkoopmacht anders dan een bescheiden switch van verzekeraar in een toch wel ondoorzichtig landschap?
Dit zijn wat voorbeelden.
Mijn hypothese is dat de structuur van het stelsel gebaseerd is op een foute inschatting van het gedrag van partijen en dat het stelsel inderdaad leidt tot een machtsspel waarin concentratie van macht leidt tot scheve verhoudingen en onmacht leidt tot bureaucratie en controlereflexen. De overheid moet hierin voortdurend corrigerend optreden, hetgeen ook weer bureaucratie veroorzaakt.
Moeten we nu linksom naar een nationaal zorgfonds of rechtsom naar sterk gecorrigeerde marktwerking? Welke overtuiging je ook hebt, welk onderzoek je ook doet, de rol van de zorgverzekeraar staat daarbij centraal. Willen we de toegankelijkheid, de betaalbaarheid en de kwaliteit van zorg voor iedereen borgen in dit land dan zal de wet die dit regelt goed op zijn merites moeten worden beschouwd. Want als de macht en onmacht die het stelsel genereert uiteindelijk de patiëntenzorg frustreert of tot onevenredige kostenstijging leidt, dan doen we iets fout. En dan hebben de pleitbezorgers voor een Nationaal Zorgfonds een punt.
Maar hier eindigt het niet mee. Als je de rol van de verzekeraar onderzoekt, dan is het zaak om de daadwerkelijke verantwoordelijkheid die hij volgens de wet heeft af te zetten tegen het daadwerkelijke gedrag dat nu plaatsvindt. En hoe dat wordt verantwoord....

Ernest Müter

29 augustus 2016

Het is evident dat de zorg op verschillende manieren georganiseerd kan worden. Aan de overkant van het Kanaal doet men dat met een soort van Nationaal Zorgfonds, het NHS. De meeste deskundigen zijn het er over eens dat de resultaten daarvan slechter zijn dan die van het Nederlandse systeem. Het is naïef om te geloven dat een Nationaal Zorgfonds de panacee is voor alle problemen van de zorg. Bovendien, het ergste wat je de zorg in Nederland op dit moment aan kunt doen is weer een complete stelselwijziging. Het is beter om de komende jaren vast te houden aan de keuze voor het model dat we hebben en serieus te werken aan voortdurende verbetering van het functioneren daarvan in de praktijk.

Top