BLOG

Schaarste aan verpleegkundigen krijgt onvoldoende aandacht

Schaarste aan verpleegkundigen vormt de grootste bedreiging voor de kwaliteit van de gezondheidszorg. Besef van urgentie en samenhangend beleid ontbreken.

De kranten staan er vol van. Drukte op de spoedeisende hulp. Geen zorg voor zelfstandig wonende ouderen. Gesloten bedden in ziekenhuizen door tekorten aan gespecialiseerde verpleegkundigen. Tekorten aan hoger opgeleide verpleegkundigen in de ouderenzorg en de wijk.

Oorzaken: er worden onvoldoende verpleegkundigen worden opgeleid, ze zijn onevenwichtig verdeeld tussen de verschillende sectoren in de zorg en hun werkomgeving prikkelt hen te weinig zich te blijven ontwikkelen. Er is niet geanticipeerd op de vergrijzing van de bevolking die leidt tot meer chronisch zieken en ouderen met gezondheidsproblemen. Ik mis het besef van urgentie bij politiek, werkgevers, patiënten, vakbonden en beroepsorganisaties van artsen en verpleegkundigen. Er is geen langetermijnvisie op het gebied van praktijkvoering, onderwijs en onderzoek. Wat hebben we  nodig?

Praktijkvoering

De opdracht aan verpleegkundigen is de laatste twintig jaar drastisch veranderd. De vragen zijn complexer geworden: Welke interventie is nodig bij die oudere dame met haar CVA en een diabetische voet in het verpleeghuis? Hoe coördineren we de zorg voor de man met hemofilie en hiv die van verschillende artsen medicatie krijgt? Wat werkt bij de verstandelijk gehandicapte man die dementeert? Wat doen we bij de psychotische patiënt die thuis woont en vereenzaamt? Hoe handelen we bij het gezin waar een kind wordt mishandeld? Al die situaties vragen om diepgang van kennis, vaardigheden en attitude!

Deze vragen moeten in beroepen, functies en opleidingen vertaald worden. Mbo- en hbo-verpleegkundigen hebben dezelfde titel en bevoegdheden in de Wet BIG. Al 45 jaar doen zij hetzelfde werk. Deze praktijk is onhoudbaar. Uit onderzoek blijkt dat waar meer hoogopgeleide verpleegkundigen werken er minder patiënten overlijden. Dit laat onverlet dat we mbo'ers ook in de toekomst hard nodig hebben. Maak een helder onderscheid in taken en zorg voor een goede mix van beide niveaus in teams. Voer functiedifferentiatie in die het beroep op elk niveau aantrekkelijk maakt.

Minister van VWS: Wijzig de Wet BIG en voer heldere, onderscheiden beroepstitels en bevoegdheden door voor mbo- en hbo-verpleegkundigen.

De invloed van 195 duizend verpleegkundigen op hun beroepspraktijk is onvoldoende. Dit komt door bureaucratische managementstructuren, maar ook doordat de beroepsgroep zich onvoldoende profileert.
Werkgevers en beroepsgroep: regel op bestuurlijk niveau governance van verpleegkundigen die recht doet aan hun professionele verantwoordelijkheid.

Na de afbraak in de jaren tachtig zijn we de wijkzorg weer aan het opbouwen. Maar veel jonge gemotiveerde wijkverpleegkundigen verlaten teleurgesteld de wijk door de hoge werkdruk en te weinig tijd om te leren. Zorgverzekeraars: geef meer ruimte aan de wijkverpleging.

Onderwijs en leren

De werkdruk is hoog er is weinig tijd voor opleiden en leren in de praktijk. De omvang van het fenomeen 'onbewust onbekwaam' is groter dan we onderkennen. Reflectie en coaching kosten tijd. Creëer meer tijd voor informeel leren en opleiden in de praktijk. Stop met de maatschappelijk onverantwoorde numerus fixus in het hbo voor verpleegkunde, dat de afgelopen jaren veel heeft geïnvesteerd in kwaliteitsverbetering van de curricula.

Werkgevers: creëer een lerende werkomgeving en meer stageplaatsen voor mbo- en hbo-studenten.

Onderzoek

De ontwikkeling en implementatie van wetenschappelijke kennis is noodzakelijk om het beroep van verpleegkundige niet alleen effectief maar ook aantrekkelijk te laten zijn voor jongeren. De budgetten voor verpleegkundig onderzoek staan in geen verhouding tot het belang van deze beroepsgroep.
VWS: Maak een masterplan voor onderzoek en implementatie met een budget van 50 miljoen per jaar.

Witte woede

De patiëntenzorg verandert razendsnel en dat geldt ook voor de rol van verpleegkundigen. Staan de benodigde maatregelen bij de traagwerkende beleidstafels van politiek, werkgevers en beroeporganisaties werkelijk centraal? Of wachten we op een nieuwe  witte woede van verpleegkundigen?

Johan Lambregts

Verpleegkundige

Johan Lambregts_311

 

 

6 Reacties

om een reactie achter te laten

Peter Koopman

10 januari 2017

Auteur is zeer deskundig en breed georiënteerd. Deze "waarschuwing" aan ons allem wil ik graag onderschrijven. Het valt op dat zorginstellingen zich vooral met eigen problematiek bezig houden ( marktwerking, operationeel beleid, touwtjes aan elkaar), in enkele zorgbranches richt men zich op huidige knelpunten ( tekort geprofileerd verpleegkundigen via czo upgrading verzorgenden IG), het capaciteitsorgaan richt zich slechts zijdelings op enkele knelpunten. Het mbov en zorginstelling worden door aanjager Terpstra bewerkt tot afstemming. De HBOV's hebben zich op toekomstige knelpunten gericht ( extra op wijkverpleging, ouderen, stevigere ondergrond voor zelfstandige bekwaamheid). De verpleegkundig specialisten richten zich succesvol op de vijf verpleegkundig specialismen, maar zijn nog lang niet qua minimum volume dat in 2006 werd vastgesteld. Nationaal is er steeds verwarring over cijfers, omdat het beroepsonderwijs en het BIG register in personen tellen en de zorginstellingen in fulltime functies. De verplegingswetenschap, in Nederland pas in 1980 begonnen, ontvangt maar zeer weinig subsidie en is op enkele universiteiten niet zeer herkenbaar "verpleegkundig" omdat ze onderdeel vormt van een abstracter leeropdracht ( gezondheidswetenschap). Ja, een samenhangend beleid tussen verpleegkundige beroepspraktijk, verplegingswetenschappelijk onderzoek en verpleegkundig beroepsonderwijs zou wenselijk zijn. Natuurlijk zal de nationale beroepsorganisatie, VenVn, hier een belangrijke rol moeten spelen, maar dit vraagstuk moet het probleem zijn van velen. Het ministerie van VWS is in deze het vakministerie en naar mijn mening primair aan zet!

Gijs van Loef

10 januari 2017

Een belangwekkende oproep, waarvan ik de urgentie volledig onderschrijf!

Berno van Meijel

10 januari 2017

Een belangrijke oproep! Met een integraal masterplan kunnen er belangrijke en noodzakelijke stappen gezet worden. En er is geld genoeg: met professionals in de lead en met ontbureacratisering van zorg en onderwijs kan veel geld vrijgespeeld worden. Maar dit vraagt wel om besluitvaardigheid. De status quo binnen de huidige machtsstructuren zorgt voor veel praten maar tot onvoldoende actie. Ontmanteling van de opgeblazen bureaucratie en zinloze activiteiten, keuzes van professionele prioritering en hard aan de slag. Ik doe mee!

hans peltenburg

10 januari 2017

Chapeau ! Op naar de witte woede 2.0 ! Naar werkelijke functiedifferentiatie en functie beloning. Waardeer als een beschaafd land de verschillende nivo's in verpleging en verzorging met de juiste beloning en perspectieven voor groei en ontwikkeling! Dit riep NU'91 en haar voorloper eind jare 80 van de vorige eeuw óók al !!

Sandra Schuermans

11 januari 2017

Namens Rita Arts (ETZ): Prima verwoord door Johan. Ik deel zijn zorgen en wil de urgentie hiervan benadrukken. Ook in het ETZ zien we de ontwikkelingen die Johan schetst op ons afkomen. Om daar pro-actief op in te kunnen spelen zijn we medio 2015 gestart met het project Verpleegkunde 2020, een samenwerking tussen VAR, Leerhuis, P&O, management en de werkvloer. Doel van dit project is tot een onderscheid én een optimale mix te komen van mbo en hbo opgeleide verpleegkundigen, zodat we kwalitatief goede verpleegkundige zorg kunnen blijven bieden nu deze steeds complexer wordt. Binnen dit project hebben we o.a. samen met Avans en Avans+ een maatwerktraject ontwikkeld waarin we een groep van 60 mbo verpleegkundigen opleiden tot het hbo niveau. En via een postbachelor traject geven we onze hbo opgeleide verpleegkundigen de kans om de kennis en vaardigheden op te frissen. Ondertussen zijn we gestart met twee ‘proeftuinen’. In deze proeftuinen testen we het onderscheid tussen de mbo en hbo verpleegkundige op de werkvloer. De eerste proeftuin is onlangs afgerond en heel positief geëvalueerd! De tweede proeftuin is gestart en op korte termijn gaan we deze systematiek verder uitrollen binnen het ETZ. We willen onze ervaringen graag delen en organiseren daarom op 16 februari a.s. het congres ‘Verpleegkundigen op de stip’. Er zijn nog 100 plaatsen beschikbaar voor dit congres. Voor meer informatie en aanmelden zie http://www.etzcongres.nl.

Gerard Kuiper

15 januari 2017

Ik wil me graag aansluiten bij het pleidooi om meer aandacht te geven aan het tekort van verpleegkundigen op de werkvloer. Helaas is het bijna van alle tijden alleen is door de vergrijzing het probleem alleen maar groter geworden. De marktwerking bewijst steeds maar weer niet te werken als het gaat om de kostenbeheersing. Ook leidt het nog steeds niet tot een waardering in geld voor de werkers op de vloer. Lage lonen zijn nog steeds troef. Hard werken met vaak hoge ziekteverzuimcijfers leveren voor degenen die er dagelijks staan veel werkdruk en stress op. Je zult er maar staan op een verpleegafdeling waar door de werkdruk het ziekteverzuim oploopt tot boven de 10%.
En de politiek? Ik zie weinig daadkracht bij veel stoere praatjes.
Ik ben HBO-v opgeleid verpleegkundige en heb in de thuiszorg, ziekenhuiszorg, en de verstandelijk gehandicaptenzorg gewerkt. Heb veel op de werkvloer gestaan als uitvoerend verpleegkundige. De laatste 15 jaar heb ik in managementfuncties gewerkt. Mede daardoor is mijn BIG registratie komen te vervallen. Ik wil graag de stap terug maken naar het werken als uitvoerend verpleegkundige. En dan komt er een ander punt van blokkade aan de orde: je moet als ervaren verpleegkundige onderwijs gaan volgen om vervolgens examen te gaan doen om weer aan de slag te kunnen. Kosten van dit alles? 1500 euro voor de lessen exclusief lesmateriaal en 450 euro voor het deelnemen aan het examen.
Dit is in de wet BIG geregeld. Uiteraard begrijp ik dat er toezicht moet zijn op de kwaliteit van de verpleegkundige medewerkers waar ze ook ingezet worden. Alleen moet ik nu als ervaren verpleegkundige opnieuw laten zien dat ik kan uitrekenen hoeveel mg ik aan medicatie in een oplossing moet toevoegen om een infuus voor te bereiden? Blijkbaar wel.
Doorgeschoten regelgeving? Ik dacht het wel.
Inmiddels weet ik via de opleiding en de aantallen aanmeldingen voor deze examens dat het per maand over rond de honderd collega's gaat. Een fors aantal.
Onder de huidige zoektocht naar verplegend personeel waarbij nu alweer geluiden geopperd zijn om deze in het buitenland te werven lijkt mij een herbezinning op deze regelzucht wenselijk.
Ik mis hierin een actieve houding van zowel de politiek als ook van de vakbeweging. Ik wil best lid worden van een bond maar dan wil ik ook zien dat men daar de problemen ook wil oppakken.

Top