BLOG

De vetkleppremie van Meijerink

Wie kent ze niet, de kruidenvrouwtjes en spirituele tovenaars, die zieken inwrijven dat hun kankers, depressies en ander ongemak eigen schuld dikke bult zijn? Sinds kort kunnen we Rien Meijerink, voorzitter van de Raad voor de Volksgezondheid en Zorg (RVZ), aan dit rijtje toevoegen. Ook voor hem zijn de meeste ziektes een keuze. En dus moet je er zelf voor dokken. Wie faalt, betaalt. Ja, zegt Meijerink ook, er wordt te weinig een beroep gedaan op de eigen verantwoordelijkheid. En dat is een misplaatste vorm van solidariteit. De Raad van deze man gaat Klink adviseren om premieverschillen voor de zorgverzekering mogelijk te maken op grond van leefstijl. Te wapen, zou ik zeggen.

Overdreven verantwoordelijkheid

Het klinkt zo ‘redelijk’: hartklachten, psychische aandoeningen, aandoeningen van de luchtwegen heb je zelf in de hand, omdat zij het gevolg van verkeerde keuzes in je leefstijl zijn. Toch is dat niet zo.

Mensen zijn geen rationele beslissingsmachines die op basis van spreadsheets ‘verantwoorde’ keuzes maken. Als managers en bestuurders in de financiële sector, gezondheidszorg, het onderwijs, bouwwereld, die er nota bene voor geleerd hebben met al hun peperdure MBA’s, dat al niet kunnen, hoe kun je dat dan verwachten van de Truzen, Jacco’s, Achmeds en Fatima’s, van gewone burgers?

We weten inmiddels bijvoorbeeld dat burgers in saaie wijken dikker zijn dan in levendige, omdat ze in die eerste eerder de auto pakken. Zijn de vetkleppen in de tuinsteden dan zelf verantwoordelijk voor hun diabetes? Ik dacht toch eerder de bouwmeesters en architecten. We kunnen heel wat rechtszaken verwachten over de vraag wie schuldig is aan de ziekte. Met dank aan de RVZ.

Controle

Moet ik het hebben over het type maatschappij wat we krijgen met de ideetjes van Meijerink? Het zal een controle- en toezichtmaatschappij worden. In het begin mag je zelf nog invullen of je gewicht aan de BMI-normen voldoet, vervolgens word je doorgelicht en doorgemeten. De burger wordt onder het mom van eigen verantwoordelijkheid onder curatele geplaatst van de gezondheidszorg.

Ja, de huisarts kan hierin een rol spelen, wordt er gezegd. Hoe moet ik me dat voorstellen? Gaat die vrouw mij jaarlijks een check up afnemen? Moet ik mij aan testjes onderwerpen? Word ik gewogen? Ruikt ze aan mijn mond of er geen asbakwalm vandaan komt om de bevindingen vervolgens aan mijn zorgverzekeraar door te klikken? Ik ben er niet gerust op.

Zal ik je vertellen hoe het wordt? De zorgverzekeraars, als deze de adviezen van de RVZ opvolgen (wat er gelukkig niet naar uitziet),  zullen zeggen: je hoeft je niet te laten controleren, dat is je eigen keuze, je eigen verantwoordelijkheid, dan betaal je gewoon de hoogste premie. Jaja, die redenering kennen we: wie weigert is verdacht.

Solidariteit

Meijerink moraliseert de zieke mens. Dat neem ik hem het meeste kwalijk. Hij speelt zwakke mensen uit tegen gezonde. Wie te dik is of rookt, is een immoreel mens, omdat hij de gemeenschap willens en wetens schade berokkent. Dat is niet zo. Dikte, rookverslaving, stress kan iedereen overkomen. Het is de tragische kant van het bestaan. Een vetklep is geen immoreel, maar een te betreuren mens.

Onder slechte omstandigheden op het slechte moment gaat zelfs de grootste gezondheidsfreak voor gaas. Zelfs Meijerink. Daarom leggen we met elkaar geld opzij, omdat als ongeluk en noodlot jou treffen, je toch de financiële gevolgen kunt opvangen. Dat is de basis van de onderlinge, van de wederkerigheid, van de solidariteit. Dat is de grondslag van de aangename samenleving. Daar wil ik wonen, zelfs als het me wat meer geld kost.


Joep Schrijvers

4 Reacties

om een reactie achter te laten

chris oomen

9 februari 2010

helemaal mee eens joep.

Doeke Post

10 februari 2010

Ik ben het volledig eens met Joep. Hoe is het mogelijk dat een RvZ met toch weldenkende mensen tot deze uitspraken kan komen? Zitten er dan geen medici in die raad die in de praktijk hebben gestaan als curatief werkende arts en die van dichtbij hebben kunnen ervaren dat heel veel van die genoemde ziekten totaal niets te maken hebben met bewust ongezond gedrag? Weet men niet dat juist de achterstandswijken te kampen hebben met deze problemen door slechte voeding? En is dat de schuld dan van die mensen omdat die onder aan de financiele ladder zitten?

Overigens l'histoire se repète. In de jaren negentig zat ik in de commissie Dunning, de commissie Keuzen in de Zorg. We hebben daar in het kader van het maken van keuzes voor het samenstellen van het basispakket uitgebreide discussies gehad over de leefstijlziekten omdat ook toen al er geluiden waren om mensen met obesitas, roken en drinken uit te sluiten van bepaalde voorzieningen of ze een hogere premie te laten betalen. Echter toen waren we het er duidelijk over eens dat het een veel complexere materie is dan zo op het eerste gezicht lijkt. En het belangrijkste is geweest dat we de solidariteit van de gezondheidszorg als basis voor een goed stelsel hebben gedefinieerd. Ik heb dat in mijn onlangs verschenen boek "De Derde Weg" ook nog weer eens heel duidelijk neergezet. Mensen kiezen niet bewust zelf voor ziekte ook niet voor leefstijlziekten. Dus als we die solidariteit de basis laten zijn dan moeten we nooit meer over dit onderwerp gaan praten!

Wie zou dat de RvZ nu eens duidelijk kunnen maken?

Cora Postema

10 februari 2010

Jammer dat het gesprek over eigen verantwoordelijkheid nemen nu zo zwart wit wordt neergezet. Hoe wordt ik gestimuleerd verantwoordelijkheid nemen voor mijn eigen leefstijl als ik niet geconfronteerd wordt met de gevolgen van de keuzes die ik maak? Sommige mensen hebben een leerstijl die niet gaat via de boekjes, maar via de ervaring. Daar telt eerst voelen dan aanpassen. En omdat de consequenties van bijvoorbeeld overgewicht pas na jaren worden gevoeld, kun je ze al eerder laten voelen via de portemonnaie. Van mij mag dat trouwens ook door een vet-tax in de winkel en de snackbar. Je hoeft niet alles via de zorgsector op te lossen.

Er zijn meer manieren om de eigen verantwoordelijkheid te stimuleren. Diabetes door overgewicht? Als het overgewicht weg is, is ook de diabetes weg. Moeten wij met elkaar financieel blijven opdraaien voor de consequenties van langdurige diabetes, terwijl de persoon zelf maar gewoon zijn gang gaat en vindt dat hij recht heeft op medische hulp?

Zodra er een symptoom de kop op steekt hoeft er geen sprake meer te zijn van 'onbewust verkeerd gedrag' waar de heer Post over spreekt. Vanaf dat moment kan er worden gewerkt aan gedragsverandering. Dat vraagt een andere benadering dan symptoombestrijding. Maak afspraken over gedrag van de persoon wat bijdraagt aan genezing van de kwaal. Spreek op dat moment iemand aan op zijn eigen verantwoordelijkheid en laat daar de consequenties van 'slecht gedrag' zichtbaar worden. Stop met symptoombestrijding als de persoon zelf niet de verantwoordelijkheid voor de consequenties van zijn eigen gedrag wil nemen. Spreek mensen aan op hun eigen kracht en houd ze niet klein en onnozel. Dan blijven ze dom en komen ze nooit uit die achterstandswijk.

koo koningsberger

7 april 2010

Ik ben het eens met Joep en met Doeke Post en dhr Postema.

Natuurlijk mogen/moeten mensen met een leefstijl die tot chronische ziekten leidt daarmee geconfronteerd worden. Maar dat helpt alleen als zorgverleners bedoelde mensen zien als partners en respectvol een zorgrelatie met ze aangaan waardoor ze de omstandigheden in achterstandswijken goed tot zich laten doordringen. Zorginspiratie Nederland bevordert een paradigmaverandering in de nederlandse gezondheidszorg door het inspireren van duurzame zorgpraktijken waarin het accent verschuift na ziekte naar gezondheid, van individu naar context, van vraag/aanbod naar dialoog, van monodisciplinair naar multidisciplinair en van controle naar leren. Veel preventie en gezondheidspromotie moet in de eerste lijn plaatsvinden, waarin ook samenwerking met gemeentes en andere bij de WMO betrokken instanties plaatsvindt.

Koo Koningsberger

programmacoördinator Zorginspiratie Nederland.

06 40 46 87 30

Top