BLOG

Belangrijkste verbetering in de zorg kost niets

In de afgelopen maanden zocht ik naar wat nodig is om de gezondheidszorg op een participatieve basis te versterken. Wat is cruciaal, wat is tenminste nodig en wat kan nog meer helpen? Ik schreef enkele gedachten over deze zoektocht in mijn blog over de gezondheidszorg in 2014.

Keuze voor gezondheidszorg

Zeker, de meesten van ons hebben er voor gekozen om te werken in de gezondheidszorg, omdat zij in de zorg voor mensen, de communicatie met patiënten en hun familie, bezoekers, collega's waardevol vinden.

Wat maakt zorg 'goed'?

Toch stuiten we soms op een andere houding, waarbij het lijkt alsof die uitgangspunten vergeten zijn. Wat veroorzaakt dit, is het getriggerd door stress, zorgen of misschien economische redenen, zoals (het gevoel van) te weinig worden betaald? Wat maakt dat patiënten een verpleegkundige als goed waarderen, of wat maakt een arts een goede arts? In studies en andere publicaties, maar ook in mijn eigen omgeving, lijkt een arts of verpleegkundige als “goed” te worden beschouwd als er sprake is van "luisteren", "zorg", "het geven van informatie op een begrijpelijke manier" en "het gevoel dat mijn mening telt". De expertise in de geneeskunde wordt als “vanzelfsprekend” veronderstelt. Dus, als dít het verschil maakt, wat is er dan nodig om deze aspecten te stimuleren?

Twitter

Een paar maanden geleden, ‘vierde’ ik mijn 15.000ste Tweet op Twitter. Ik keek terug op het jaar en opeens vielen stukjes van de puzzel in elkaar, maar nog steeds lagen er stukjes op de tafel. Dus deed ik een nieuwjaarswens en ging voort met de resterende puzzelstukjes op tafel.

Zorg 2.0

Ik ben van mening dat we de patiënt moeten laten deelnemen ín ons team, overigens niet alleen de patiënt zélf, maar ook de familie en de mantelzorg. Als je deze gedachtegang écht serieus neemt, krijg je als vanzelf te maken met verschillende soorten communicatiemodellen en zul je moeten investeren in wederzijdse communicatie, onder andere door middel van het internet, en moeten we de patiënt toegang geven tot zijn/haar eigen gegevens. Wij noemen dit Zorg 2.0.

Participatie en informatie

De afgelopen anderhalf jaar verkende ik dit veld waarin alles draait om participatie en het delen van informatie. Tussen patiënten onderling, maar vooral ook tussen zorgverlener en patiënt. De communicatie tussen zorgverlener en patiënt verandert drastisch. Dit gaat veel verder dan het internet alleen. Ook in de spreekkamer en het hele zorgproces zullen de effecten merkbaar zijn. De Raad voor de Volksgezondheid bracht onlangs haar advies 'Gezondheid 2.0' uit. Recent schreef ik 'Een heel klein boekje over Zorg 2.0' als een soort 'amuse' waar Zorg 2.0 voor staat.

Compassie

Maar naast al deze stappen, is er één die we niet kunnen plannen, noch kunnen kopen: Compassie. Zoals ik eerder schreef gaat het over échte mensen, is het “hart-naar-hart” aandacht zoals een van mijn collega’s het de laatst noemde. Het gaat er om te begrijpen wat de ander drijft of bezighoudt of wat nodig is om de ander (patiënt) te helpen.

Passie en drive

Com-passie; het is zowel samen als apart een zeer belangrijk aspect van de gezondheidszorg. Zonder Passie gebeuren er geen grote dingen. De geschiedenis leert dat passie en drive het verschil maakt, niet geld, niet wetgeving.

Florence Nightingale

Compassie is NIET patiënten confronteren met een paternalistische gevoel, noch medelijden met hen hebben. Dit is bovendien een concept dat niet nieuw is en al een eeuw geleden opgenomen is in het werk van "de dame met de lamp, Florence Nightingale".

Het verschil maken

Ik denk dat het tijd is om samen op te trekken in een zaak die het verschil maakt, om goede voorbeelden te laten zien van compassie. Natuurlijk is dit een beweging die breder moet zijn dan alleen de gezondheidszorg.

Stimuleren van compassion-thinking

Vandaag kwam ik twee video’s van TED's tegen. Eén heb ik al een paar maanden geleden gezien, de TEDglobal video van Karen Armstrong. Hierin is vervat de gouden regel: "Behandel alle anderen zoals je zelf behandeld wilt worden".Karen Armstrong is TED-prijswinnaar 2008 en begon de Charter for Compassion. Dit is niet (alleen) een religieuze kwestie maar gaat vooral  over educatie en het stimuleren van compassion-thinking.

Charter for Compassion

De andere video is ook van TED, maar nu van TEDxAmsterdam van Rabbijn Soetendorp, die vanwege de afwezigheid van een van de geplande sprekers, geheel onvoorbereid werd gevraagd of hij het gat in het programma zou kunnen en willen opvullen. Hij stapte op het podium en blies het publiek omver met een zeer persoonlijk en emotioneel verhaal, en sloot af met een verwijzing naar de Charter for Compassion.

Participatory Healthcare

Deze twee video's lieten een aantal van de puzzelstukjes op tafel op de juiste plek vallen; compassie zou wel eens de sleutel kunnen zijn. Maar hoe dan? Met als doel Participatory Healthcare te creëren door het stimuleren het aandacht vragen voor de Charter for Compassion binnen in ons eigen Universitair Medisch Centrum en erbuiten. Zie het beschrijven op deze plek als een eerste stap hierin.

Event 'Medicine in Europe'

Tijdens REshape / Health Valley Event op 17 maart jl. waar ruim 800 bezoekers op af kwamen, hebben we als UMC St Radboud, niet zonder enige trots, aangekondigd toestemming van TED te hebben ontvangen om in maart 2011 TEDxMaastricht te mogen organiseren met als onderwerp 'Medicine in Europe'. Een top-event op Europese schaal met de meest inspirerende top-sprekers uit de EU-lidstaten uit de wereld van de geneeskunde. Ook daar zal compassie een nadrukkelijke plek innemen.

Begin met de essentie

Ik citeerde Franciscus al in een eerdere blogpost, maar is ook hier op zijn plaats: Begin met de essentie. Doe het mogelijke. En dan... opeens doe je gewoon het onmogelijke. Er zijn nog een paar puzzelstukken op tafel overgebleven, aan het werk dus ;-)

Lucien Engelen

5 Reacties

om een reactie achter te laten

tjark reininga

23 maart 2010

uw beroep op compassie biedt misschien ook handvatten aan de andere kant van het productieproces. niet alleen moeten patiënten/cliënten/zorgvragers de zorgverleners in hun waarde laten en hen niet behandelen als ontmenselijkte productiemiddelen, de zorgaanbieders moeten degenen die op hun zorg zijn aangewezen als (gespreks)partner leren zien en niet langer benaderen als grondstof. dat laatste verwijt treft vanzelfsprekend de managementniveaus en de financiers (de verzekeraars) meer dan de mensen met de handen aan het bed.

Lucien Engelen

23 maart 2010

@Tjark Reininga : Compassie gaat twee kanten op. Doorgaans krijg je wat je geeft. In de huidige tijd, van overvolle agenda's en taken, kan het juist een stukje compassie zijn wat over en weer de mensen weer op de been helpt.

Ook zorgverzekeraars zijn op zoek naar die waarden, rekening houdend met hun "rol", zoeken ze niet alleen interactie met de cliënt, maar ook naar mogelijkheden om de op ons af komende uitdagingen aan te gaan met een kosten-effectieve component.



Daarnaast komt er een nieuwe generatie op de zorg af die anders met dingen om zal (willen) gaan, zélf ook zorg wil inkopen, meer regie wil hebben en vooral betrokken wil zijn.

Koningsberger

23 maart 2010

Lucien Engelen heeft gelijk: een gezondheidszorg waarin patiënten en hun verwanten echt worden gezien als partners, die met hun ervaringsdeskundigheid èn hun passie heel veel te bieden hebben, behoeft niet duurder te zijn dan de huidige zorg waarin het 'systeem' domineert. Zorginspitatie Nederland is een 'beweging' die duurzame gezondheidszorg-praktijken wil bevordenen, praktijken waarin menselijke zorg, zorg die in relatie tot stand komt, voorop staat. zie www.zorginspiratie.nl

Anonym

25 oktober 2010

hi man wazzup? I just wanted to say that my internet explorer is freezing when I try double click on the pics… are you using some non standard scripts or something?

Anonym

8 november 2010

At least 7 or 8 thousands visitors at your weblog now, nice results for single website.

Top