BLOG

Tien tips voor betere en betaalbare zorg

Het is eindelijk zover: voor heel veel onverzekerde Amerikanen ligt een zorgverzekering binnen handbereik. Voor burgers komt er een verzekeringsplicht en voor verzekeraars een acceptatieplicht: mensen weigeren op grond van hun aandoeningen kan niet meer. Goede prikkels in het systeem moeten voor betaalbaarheid zorgen.

Nederlands zorgstelsel werkt

Dat zijn herkenbare zaken voor iedereen die zich in Nederland met zorg of zorgverzekeringen bezighoudt. Sinds 2006 kennen wij een systeem van gereguleerde concurrentie waarin de toegankelijkheid van de gezondheidszorg via de zorgverzekering is gegarandeerd en zorgverzekeraars verantwoordelijk zijn voor de inkoop van kwalitatief goede zorg voor een redelijke prijs. Dat zorgstelsel werkt heel behoorlijk: er is scherp geconcurreerd op zorgpremies en de uitvoeringskosten zijn gedaald, terwijl de zorginkoop heeft geleid tot forse prijsdalingen bij genees- en hulpmiddelen en tot een zeer gematigde prijsstijging bij de vrij onderhandelbare ziekenhuiszorg. Misschien nog belangrijker: wachtlijsten zijn fors afgenomen en er is over de gehele linie meer aandacht gekomen voor kwaliteit en service. Dat zijn geen geringe prestaties in zo’n korte tijd. Het Nederlandse stelsel scoort dan ook consistent goed in internationale vergelijkingen.

Verkiezingsstrijd

Toch is niets vanzelfsprekend. De verkiezingsstrijd is in volle gang. Onzekere tijden, ook voor de zorg. Reden om aan de bel te trekken en aan te dringen op verstandige keuzes. De ontwikkeling naar een vraaggericht zorgstelsel moet worden doorgezet. Natuurlijk zijn daarin keuzes mogelijk: ook de overheid heeft een belangrijke rol te vervullen, zeker als het gaat om het betaalbaar houden van de zorg. Maar laten we ons dan wel op de goede dingen concentreren. Niemand zit te wachten op nieuwe debatten over koopkracht en de premiestructuur. Bij de invoering van de Zorgverzekeringswet is daar lang over gesproken en uiteindelijk is gekozen voor een gelijke verdeling tussen nominale en inkomensafhankelijke premies. Als we daar nu weer aan gaan sleutelen leidt dat af van de vraag waar het de komende tijd echt om zou moeten gaan: hoe komen we tot een betere en betaalbare zorg?

Heroverwegingen

Ja, hoe? Deze week komen de rapporten van de ambtelijke heroverwegingscommissies naar buiten, die varianten bevatten om twintig procent te bezuinigen op de zorg. Het Centraal Planbureau is al eerder met zijn ramingen voor de middellange termijn gekomen, waarin de zorguitgaven jaarlijks met vier procent (in reële termen) stijgen. En politieke partijen staan voor de taak om in hun verkiezingsprogramma’s houdbare overheidsfinanciën te combineren met de maatschappelijke opdracht om kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid van de zorg te borgen.

Regeltips en tips voor meer ruimte

Ik heb eerder al aangegeven wat er niet zou moeten gebeuren. Geen bevriezing van vraaggerichtheid, geen heroverweging van de zorgverzekering, geen gesleutel aan de zorgpremie, geen halfweegse hoogtevrees, geen moratorium op marktwerking – zo, ik heb de term toch weer laten vallen. Maar er is genoeg dat wel moet gebeuren. Hieronder volgen mijn tien tips voor betere en betaalbare zorg. Ik concentreer me daarbij primair op de curatieve zorg en de zorgverzekering, al blijft de AWBZ niet helemaal buiten beschouwing. En ik maak een bewust onderscheid tussen maatregelen die om nieuwe regels vragen, en terreinen waar juist regels moeten verdwijnen. Vijf van elk.


Vijf regeltips
1.    Zorg voor een wettelijke verankering van kwaliteitstransparantie in de zorg. Om de zorginkooprol van zorgverzekeraars verder uit te bouwen, moeten relevante, betrouwbare en vergelijkbare gegevens over kwaliteit beschikbaar zijn. Inkopen op kwaliteit leidt tot meer doelmatigheid en uiteindelijk tot lagere kosten.

2.    Bevorder concentratie van acute en complexe zorg. Dure zorgvoorzieningen hebben de neiging om zichzelf in stand te houden; in het belang van kwaliteit en betaalbaarheid zou de overheid specialisatie en concentratie moeten stimuleren en waar nodig moeten afdwingen. Is dat terug naar centrale planning? Deels, misschien, maar dan primair ingegeven door kwaliteitsoverwegingen en vanuit een heldere optiek waar de overheid wel en niet voor verantwoordelijk is.

3.    Kies voor zinnig en zuinig in collectief verzekerde zorg. Een pakketdoorlichting op effectiviteit, ziektelast en zorg die voor eigen rekening kan komen is essentieel, maar daar moet het niet ophouden. Combineer het pakketbeheer van het CVZ, de richtlijnontwikkeling van de Regieraad Kwaliteit van Zorg, de productomschrijving van DBC Onderhoud en de indicatorenontwikkeling van Zichtbare Zorg in een nieuw Kaderstellend Landelijk Instituut Nederlandse Klinische Kwaliteit (KLINKK).

4.    Verplicht gebruik van het EPD. Beter nog: verplicht iedere zorgaanbieder om alle (ja, alle) medische gegevens op digitale wijze ter beschikking te stellen aan de patiënt en – als de patiënt dat wil – aan andere behandelaars. De daaruit volgende impuls voor de ontwikkeling van e-health en zelfmanagement zal leiden tot enorme kwaliteitswinsten en besparingen in de zorg.

5.    Verbeter de ex ante risicoverevening. Zorg daarmee voor een echt gelijk speelveld tussen zorgverzekeraars, waardoor zorginkoop zich verder kan ontwikkelen binnen de publieke randvoorwaarden van de zorgverzekeringswet.


Vijf tips voor meer ruimte
1.    Schrap het verbodsprincipe van de WMG. Elke inkoopafspraak tussen zorgverzekeraar en aanbieder is in principe toegestaan, tenzij deze expliciet wordt verboden. Zie mijn eerdere blog (Schrap regels, bevrijd de zorg!).

2.    Liberaliseer de beroepenwetgeving in de zorg. Definieer gewenste kwaliteit, en laat vrij wie die kan leveren. Er zijn enorme besparingen mogelijk door de verantwoordelijkheid voor medisch handelen neer te leggen bij diegenen die in de praktijk toch vaak al een groot deel van het werk verrichten, zoals (gespecialiseerde) verpleegkundigen. En neem de opleidingen mee: wellicht zou voor veel zogenaamd hooggespecialiseerde zorg een beroepsopleiding volstaan, terwijl generalistische zorg juist om een brede en lange studie vraagt.

3.    Vergroot risicodragendheid van zorgverzekeraars en zorgaanbieders, maar doe dat geleidelijk. Partijen moeten de tijd krijgen om te groeien in hun nieuwe rol en voor meer doelmatigheid is een zo gelijk mogelijk speelveld nodig. Dat vraagt om verdere verbetering van het risicovereveningssysteem – en om behoud van de macronacalculatie (zie mijn eerdere blog over macronacalculatie).

4.    In de AWBZ: schrap de zorgkantoren, en laat de zorgverzekeraars de AWBZ uitvoeren voor eigen verzekerden (zie mijn eerdere blog: zorgverzekeraars gaan de AWBZ uitvoeren).

5.    Bevorder preventie en geef ruimte voor afstemming tussen domeinen. Veel problematiek in de AWBZ (en in mindere mate de zorgverzekering) hangt samen met problemen en behoeftes vanuit een bredere maatschappelijke context: werk, wonen, welzijn, onderwijs. De verantwoordelijkheid voor de voorzieningen in die domeinen is verschillend belegd: vaak bij gemeenten, soms bij provincies, soms bij uitvoerders in de sociale zekerheid (SVB, UWV). Met name bij complexe problematiek is onderlinge afstemming, in indicatie en uitvoering, essentieel. Dat zou kunnen worden bevorderd door uitvoerders de ruimte te geven om elkaar te mandateren (in de indicatiestelling) en om regelvrij afspraken te maken over de financiering van een integraal zorgaanbod en een verschuiving naar preventie.


Tot zover. Tien beleidstips, vijf keer regelen en vijf keer loslaten, zoals dat hoort bij een systeem waarin vrijheid en vraaggerichtheid altijd moeten passen binnen publieke randvoorwaarden. Geef dat zorgstelsel de kans om te werken, in het belang van betere en betaalbare zorg.

Pieter Hasekamp
Directeur ZN

1 Reacties

om een reactie achter te laten

IgRnUHIydo

28 februari 2011

2iAebL <a href="http://aalbbjkvlrlg.com/">aalbbjkvlrlg</a>, [url=http://biahqduudpok.com/]biahqduudpok[/url], [link=http://fnzvxkimnrwd.com/]fnzvxkimnrwd[/link], http://bdvxdpqdkyrz.com/

Top