BLOG

Tijd voor herwaardering van professionaliteit?

Kortgeleden publiceerde de Raad van State zijn jaarverslag. Hierin vermeldde vice-president Herman Tjeenk-Willink dat het tijd wordt artsen meer ruimte te geven om hun eigen vakmanschap en verantwoordelijkheid te tonen. In zijn beleving is door marktwerking binnen het openbaar bestuur de professionaliteit van bijvoorbeeld artsen, maar ook andere professionals zoals politieagenten en onderwijzers, onder druk komen te staan.

Protocol gevolgd, patiënt overleden

Als de thermometer van de maatschappij is de Raad van State bij uitstek geschikt om dit soort ontwikkelingen te signaleren. Al eerder werd dit gedaan door Jaap Peters in zijn boek De intensieve menshouderij en door Jos van der Lans in zijn boek Ontregelen. Ter illustratie hebben we in ons land extreme drama’s meegemaakt die breed zijn uitgemeten in de landelijke dagbladpers. Zo was daar het incident waarbij een man werd doodgemarteld door criminelen die probeerden zijn pincodes te ontfutselen. De politie stond voor de deur van zijn huis en hoorde het geschreeuw van het getergde slachtoffer aan, maar ging niet naar binnen. Tot ontsteltenis van velen werden de politieagenten in kwestie achteraf gevrijwaard van vervolging met de toevoeging dat zij gehandeld hadden volgens protocol. In de gezondheidszorg zouden we dat cynisch noemen: protocol gevolgd, patiënt overleden.

In dit protocol was de politieagent niet meer bevoegd dan wel in staat om zijn professionele verantwoordelijkheid te nemen en bijvoorbeeld te zeggen “dit is niet goed, ik neem de verantwoordelijkheid in te grijpen”. Ik durf te beweren dat bij afwezigheid van het protocol, de politieagent die was aangewezen op zijn eigen oordeelsvorming als professional, wél dat huis was binnen gegaan om het slachtoffer te ontzetten.

Veiligheid in ziekenhuizen

In ziekenhuizen worden in hoog tempo vele richtlijnen, protocollen, processen, en procedures bedacht en ingevoerd. Met name de inspectie is op dit moment, met de beste bedoelingen, bezig om zoveel mogelijk zaken door professionals “af te laten vinken”. Als motivatie wordt genoemd “we zijn de vrijblijvendheid voorbij, het excuus dat waar gehakt wordt spaanders vallen voldoet niet meer”. De vraag is wat met deze houding eigenlijk bereikt wordt. Wordt het ziekenhuis echt veiliger?

Vinkjescultuur

Publicaties over studies van proefopstellingen rapporteren de sociaal wenselijke uitkomsten. Maar hoe moet het in deze vinkjescultuur met de professionele verantwoordelijkheid? Voorstanders zullen zeggen dat het voor de grootste groep patiënten goed geregeld is en dat een medisch specialist altijd gemotiveerd van een richtlijn of protocol mag afwijken. Maar wordt in deze vinkjescultuur de professionele verantwoordelijkheid wel voldoende ontwikkeld en onderhouden? En hoe moet het dan met die bovenbeschreven, schrijnende gevallen van protocol gevolgd: patiënt overleden? De reactie van de liefhebbers van protocollen zal er naar verwachting ongeveer zo uitzien: Tsjaa…waar gehakt wordt, vallen spaanders.

Peter Paul van Benthem
KNO-arts

1 Reacties

om een reactie achter te laten

Anonym

21 augustus 2010

Ik ervaar al sinds jaar en dag een strijd tussen de lager opgeleiden en de opgeleide professionals.

Steeds blijkt in gesprekken hierover weer en weer dat ervaring en opleiding een hot item blijkt te zijn.

Is het zo dat een lager opgeleide MET ervaring dezelfde verbanden kan legen als een hoger opgeleide met ervaring???

Is het werkelijk zo dat opleiding ondergeschikt is aan ervaring? Of is juist de hoger opgeleide met ervaring toch wat meer professional aan de lager opgeleide???



.

Top