BLOG

Zorg: van vangnet naar trampoline

Wat 9 juni ook zal brengen, een ding staat vast. We hebben de meest inhoudelijke verkiezingscampagne in jaren gezien. Een verademing! De economische crisis brengt de politiek weer tot de kern: richting geven aan sociale en economische verdelingsvraagstukken.

Sinds de eeuwwisseling leek het Binnenhof steeds dieper weg te zakken in een machteloos twitterende spiraal van de ene hype naar de volgende rel. Dat is natuurlijk niet zomaar over. Maar degelijkheid en bestuurlijk verantwoordelijkheidsgevoel mogen kennelijk weer, en dat is goed nieuws.

Kansen door bezuinigingen

Want de vraagstukken waar Nederland voor staat, liegen er niet om. Rond de 25 miljard euro aan bezuinigingen, dat is een duizelingwekkende opgave. Maar het biedt ook kansen. De vraag hoe je een sector zou inrichten als hij nu zou worden uitgevonden, kan makkelijker worden gesteld én creatiever worden beantwoord.

Afremmen tomeloze groei

Dat geldt ook voor de zorg. Een van de belangrijkste klussen voor een nieuw kabinet wordt het afremmen van de tomeloze groei van de zorg. Gebeurt dat niet, dan groeien de uitgaven aan de zorg door naar een derde van het bruto nationaal produkt. Dat is economisch ongewenst, en vanuit de arbeidsmarkt bezien zelfs onmogelijk. Tegelijkertijd mag het in de klauwen krijgen van de vraag naar zorg niet ten koste gaan van sociale rechtvaardigheid. Mensen met een (chronisch) zwakke gezondheid ontberen immers nogal eens sociaal-economische veerkracht.

Vraagsturing uitwerken

Om kosten te beperken zonder deze eenzijdig af te wentelen op de meest kwetsbaren, is een aantal uitgangspunten van belang. Zo moet de vraagsturing verder uitgewerkt worden. Denken vanuit de patiënt is cruciaal, juist als je wilt dat zorg niet werkt als een vangnet maar als een trampoline. Instellingen moeten het voelen, als zij onvoldoende aansluiten bij wat patiënten willen.

Maar: de scheiding tussen individuele en collectieve verantwoordelijkheid moet in de zorg scherper getrokken worden. De vraag naar een nog langer, gezonder en gelukkiger leven is in beginsel oneindig. Grenzen stellen is noodzakelijk: wat mag nog rekenen op solidariteit, en waar begint het zelf betalen. Dat vraagt tenminste om strakke politieke regie op het pakket van Zvw en AWBZ.

Ten derde valt er veel winst te behalen met preventie. Nederlanders leven in sommige opzichten steeds ongezonder. Tegelijkertijd vallen er in het voorkómen van ziekte steeds meer gaten, omdat het eigenaarschap van preventie niet helder is geregeld. Ligt dat nu bij het Rijk, gemeenten, zorgverzekeraars?

Ook een ingrijpende verbetering van logistieke processen en het terugdringen van de administratieve lastendruk mag niet ontbreken. Doorverwijzing, informatievoorziening, verantwoordingsplicht, het zou allemaal oneindig veel beter en soepeler kunnen verlopen. De potentie van IT wordt daarbij op geen stukken na benut. Dat kost jaarlijks honderden miljoenen; patiënten krijgen te laat of verkeerde zorg; medewerkers raken gefrustreerd en gedemotiveerd. Dit thema verdient dan ook topprioriteit.

Politieke kleur

Wie de verkiezingsprogramma’s overziet, kan concluderen dat een aantal zaken sowieso zal worden aangepakt. De vraagsturing zal verder worden ontwikkeld; alleen het tempo waarin hangt af van de politieke kleur. Wonen en zorg zullen gescheiden worden. Eigen bijdragen en/of eigen risico zullen worden verhoogd. Het mes gaat in het pakket.

Zorg aan huis

Met name de laatste twee thema’s zijn ingewikkeld. Dat politieke partijen daarin soms ver achterlopen op de praktijk, blijkt bijvoorbeeld uit de breed levende wens van politici om te bezuinigen op ambulante zorg, onder bescherming van intramurale zorg. Dat lijkt sociaal, maar  is het niet. Ook de meest kwetsbare patiënten willen vaak niets liever dan gewoon thuis wonen, tussen hun eigen spullen en met familie en vrienden om hen heen. Goede zorg aan huis kan dat voor veel meer mensen mogelijk maken. Maar stimuleren van ambulante zorg moet met beleid gebeuren. De financiële risico’s voor aanbieders zijn groot, net als de verleiding voor de politiek om te snijden in het niveau van zorg. De kostenbesparing van extramuralisering zit echter niet in de zorg zelf, maar in vastgoed, hotelkosten en logistiek.

Dit soort vraagstukken vergt serieuze doordenking van alle nuances en dilemma’s, en grondige kennis van zaken. Laten we daarom hopen dat de eerste tekenen niet bedriegen, en de nieuwe degelijkheid in de politiek het inderdaad zal gaan winnen van de zeepkist. De zorg verdient dat. En spoeddebatten, dat is zó noughties.


Marleen Barth
Voorzitter GGZ Nederland

0 Reacties

om een reactie achter te laten
Top