BLOG

Gedragscode verplicht ‘sorry’ bij medische misser

“Een ziekenhuis kan werken met de meest fantastische systemen om medische fouten te melden, maar als de cultuur niet open is en dokters arrogant zijn, dan is de kans groot dat er niet wordt gemeld”, blogt Diana Monissen in juni naar aanleiding van een theaterstuk dat gaat over het belang van de cultuur in een ziekenhuis bij het verbeteren van de patiëntveiligheid.

Omgekeerde wereld

Dit citaat is mij uit het hart gegrepen. Voor een patiënt voelt het als de omgekeerde wereld: je komt in het ziekenhuis om beter te worden, maar in plaats daarvan kom je er slechter uit. En in plaats van excuses en medeleven, worden zaken - zeker in de eerste instantie - gebagatelliseerd of zelfs ontkend.

Recente missers

We kennen allemaal de recente verhalen van de gynaecoloog uit Den Haag, de neuroloog uit Enschede, de bariatrische chirurg uit Emmen of het alom bekende voorbeeld van het verkeerde been dat wordt geamputeerd.

Subtiele fouten

Maar veel vaker gaat het om meer subtiele zaken: een verkeerd infuus, een onjuiste dosering van een medicijn, een foute inschatting van de verslechtering van de patiënt. Familieleden die zien dat het mis gaat en wanhopig aandacht vragen voor hun geliefde. Maar tevergeefs, ze vinden geen gehoor; “Maakt u zich geen zorgen,  we hebben alles onder controle.”

Stikzwijgen en verdoezelen

En dan gaat het toch mis. In plaats van openheid van zaken te geven, excuses te maken, te redden wat er nog te redden valt, lopen patiënten tegen een muur van ontkenning, van stilzwijgen, van verdoezeling van feiten. Terwijl patiënten echt niet veel vragen. Diverse onderzoeken uit binnen- en buitenland tonen telkens weer aan dat patiënten die het slachtoffer zijn van medische fouten en hun naasten in eerste instantie niet uit zijn op wraak of geld.
Ze willen erkenning van de fout gevolgd door excuses en uiteraard herstelbehandelingen.

Lering trekken

Uit recent onderzoek dat het onderzoeksbureau NIVEL in opdracht van de NPCF heeft uitgevoerd, bleek andermaal dat slachtoffers die een klacht indienen, dat doen omdat ze willen dat hetgeen hen overkomen is, een ander niet meer zal gebeuren. Dat er lering wordt getrokken uit hun zaak.

Zorg is mensenwerk

Patiënten weten dat de zorg mensenwerk is, en mensen maken nu eenmaal fouten. Daar hebben ze begrip voor. Waar ze geen begrip voor kunnen opbrengen is het gedraai, het ontkennen, het verdoezelen. En hoe meer er gedraaid of ontkend wordt, hoe bozer slachtoffers worden en hoe meer ze zich gaan vastbijten in klachtenprocedures en andere wegen om erkenning te krijgen voor het leed dat hen is aangedaan.

Fout toegeven

En nu vraagt u zich natuurlijk af waarom de betrokken zorgverleners dan zo krampachtig blijven ontkennen, draaien, verdoezelen? Waarom niet gewoon toegeven dat er iets mis is gegaan, laten zien dat het je spijt, vertellen hoe het heeft kunnen gebeuren en alles uit de kast halen om de schade te beperken.
Ik zal het u vertellen: omdat zorgverleners denken dat dit niet mag van de schadeverzekeraar. Omdat ze denken dat toegeven dat er een fout is gemaakt gelijk staat aan schuld bekennen. En omdat ze denken dat schuld bekennen betekent dat je zelf moet betalen, dat de schadeverzekeraar de schade niet meer dekt. Een groot misverstand met enorme gevolgen voor de patiënt. Ja, u leest het goed: een MISVERSTAND.

GOMA

Kort geleden hebben we samen met onder andere de  letselschadeverzekeraars de GOMA gepresenteerd: de Gedragscode Openheid medische incidenten; betere afwikkeling Medische Aansprakelijkheid. Daarin staat: sorry zeggen moet, openheid geven moet, alles in het werk stellen om schade te beperken en te herstellen moet, alle feiten in het medisch dossier opslaan moet. Het heeft echt geen gevolgen voor de aansprakelijkheid. En belangrijker: door in het begin adequaat en transparant te reageren en excuus aan te bieden wordt veel leed, woede en frustratie voorkomen. En juist deze openheid, meteen nadat er sprake is van onbedoeld medische schade, is wat de NPCF betreft de grootste waarde van deze gedragscode.

Adequaat reageren

Door in het begin adequaat en transparant te reageren wordt veel leed, woede en frustratie voorkomen. Slachtoffers hoeven hun gelijk niet meer te halen voor de rechter, want juist deze gang naar de rechter is voor medische slachtoffers vaak een oneerlijke en ongelijke strijd. Deze gedragscode kan daar slechts marginaal verbetering in aanbrengen.
Maar de openheid in de eerste fase, dat is pure winst. Overigens ook voor de betrokken zorgverlener, want ook voor hen is het frustrerend dat ze de patiënt niet terzijde kunnen staan op het moment dat de patiënt je eigenlijk het hardste nodig heeft.

NPCF-brochure 'Als uw behandeling anders uitpakt'

Tegelijkertijd met de gedragscode heeft de NPCF de brochure 'Als uw behandeling anders uitpakt' uitgebracht. De brochure is in samenspraak met patiënten, slachtoffer(organisatie)s en zorgaanbieders ontwikkeld. De brochure beschrijft wat je als patiënt zou mogen verwachten van het ziekenhuis en de zorgverlener vanaf het moment dat er sprake is van onbedoeld medische schade  - en belangrijker - wat je zelf kan doen in zo’n situatie.

Gedragscode

Het is puur toeval dat deze brochure ongeveer tegelijk met de Gedragscode uitkomt, maar het moment had bijna niet beter gepland kunnen worden. Graag nodig ik zorgverleners uit om - meteen nadat sprake is van een medisch incident-  de brochure aan de patiënt uit te reiken. Zie het als startpunt van een open communicatie met het slachtoffer.

Reikwijdte gedragscode

De Gedragscode is een belangrijke eerste stap voor patiënten die te maken hebben met medische fouten en een hoopvol begin om de positie van deze slachtoffers in het letselschadeproces verder te verbeteren. Hoopvol, want helaas is de reikwijdte van de Gedragscode beperkt en kan het weinig veranderen aan de wettelijk achtergestelde positie van de patiënt in het letselschadeproces. Daarvoor moeten aanvullende wettelijke maatregelen worden getroffen.
Ik roep vanaf deze plaats alle betrokken partijen op, inclusief de politiek, om alles in het werk te stellen om deze maatregelen te realiseren.

Marjolein de Booys

0 Reacties

om een reactie achter te laten
Top