BLOG

Subsidieverlening: het spel en de knikkers

Ons land houdt niet van al te grote tegenstellingen. Alle bestuurlijke en politieke aandacht is altijd gericht op het behalen van zoveel mogelijk consensus. Successen worden daaraan afgemeten. Publieke waardering voor een bestuurder of politicus die, ondanks enorm verzet, toch zijn punt binnenhaalt, is doorgaans klein. Op het maatschappelijk speelveld wordt namelijk geen onderscheid gemaakt tussen het spel en de knikkers.

Wijziging zorgstelsel

Hans Hoogervorst en de VVD hebben dat in zijn periode als minister van VWS ondervonden. Hij was het die na twintig jaar babbelen een nieuwe zorgverzekeringswet wist te introduceren; ondanks massaal protest uit de samenleving. Ooit heb ik in die periode Hans Simons op de radio horen zeggen dat hij dit knap werk vond. In de stem van de journalist die hem daarover onderhield, klonk verbazing door: dit was toch een wet die door sociaal democraten afgewezen werd omdat die teveel van de Markt uit ging? Dat deel van de wet, erkende Simons, was minder geslaagd. Maar dat het Hoogervorst was gelukt de wet erdoor te krijgen, bleef een huzarenstukje. Ondanks het massale verzet uit de samenleving was de nieuwe zorgverzekeringswet, met al zijn nadelen, hard nodig. Dat begrip klonk in de woorden van Simons door.
Het wijzigen van een stelsel heeft natuurlijk impact op de publieke opinie. Het veranderen van de zorgverzekeringswet ging aan niemands deur voorbij. Iedereen had ermee te maken en bij veranderingen zijn er altijd winnaars en verliezers.

Oppositie financieren

De stem van de samenleving klonk in die dagen veelal door via georganiseerde kanalen van patiëntenorganisaties en ouderenbonden; organisaties die hun werk kunnen doen doordat zij subsidie ontvangen van de minister van VWS. De ene dag moest ik als Kamerlid spreken op een bijeenkomst van boze leden van patiëntenorganisaties, de volgende dag sprak ik met de voorzitters van dezelfde organisaties over behoud van hun subsidie via het fonds PGO. Met droge ogen betoogden deze dan dat aan het verzet van hun organisatie tegen de Zvw het belang van hun organisatie viel af te lezen. Op mij, bij wie de pek en veren waarmee ik daags ervoor de bijeenkomst van de betreffende organisatie had verlaten bij wijze van spreken nog niet waren opgedroogd, kwam dit onwezenlijk over. Het is in ons land usance dat de Nederlandse overheid haar eigen oppositie financiert en dat Kamerleden immer flink lobbyen voor het in stand houden van deze subsidies.

Subsidiekraan

De VVD is, zoals bekend, geen groot liefhebber van subsidies. Ook de beoogde gedoogpartij PVV roept regelmatig dat zij de subsidiekraan doorgaans liever dicht dan open draait. Maar van het vorige kabinet kunnen we leren hoe effectief subsidies kunnen zijn voor het managen van de tegenkrachten van het regeringsbeleid.

De bezuiniging van het vorige kabinet op de functie begeleiding in de AWBZ, ging gepaard met toezeggingen aan alle belangenorganisaties voor extra subsidies om de effecten van de maatregelen te ‘monitoren’.  Omdat het monitoren van dergelijke ingrijpende maatregelen toch al staand beleid is, kostte deze extra subsidies de staatssecretaris zelfs geen extra geld. De grote winst was echter dat het Malieveld leeg bleef.

Lobby

Sinds de verkiezingen komt er een gestage stroom van afschriften van brieven mijn kant op die aan diverse formateurs zijn geschreven; brieven van belangenorganisaties die pleiten voor opname van hun goede zaak in een regeerakkoord. Natuurlijk wordt de moeilijke positie van de mensen waarvoor deze organisaties staan, duidelijk voor het voetlicht gebracht, maar daar blijft het meestal niet bij. Ook wordt bijna standaard het belang van de organisatie zelf benadrukt en de hulp die deze kan zijn voor een minister die onvermijdelijk moeilijke maatregelen moet gaan verkopen aan de samenleving.

Subsidies als smeermiddel

Zo bezien dienen de subsidies dus als een smeermiddel, om de rust in de samenleving te behouden, ook bij ingrijpende maatregelen. Zij voorkomen het op de spits drijven van de tegenstellingen, waarvan dit land niet houdt. Het valt te betwijfelen of dat altijd leidt tot het beste resultaat voor de samenleving. Tenslotte kun je geld misschien wel beter uitgeven aan echte zorg dan aan subsidie. Maar de spelers maken nu eenmaal geen onderscheid tussen het spel en de knikkers. Zij zijn dolblij als er gespeeld wordt en accepteren dat de hoofdprijs zelden valt, zolang alle spelers maar met een kleine prijs thuis komen.

Anouchka van Miltenburg
Tweede Kamerlid VVD

2 Reacties

om een reactie achter te laten

Marges

10 augustus 2010

1. Ik ben het er mee eens dat het onwenselijk is dat belangenorganisaties subsidies krijgen van de overheid, niet in de laatste plaats omdat die overheid die subsidiekraan kan misbruiken om druk uit te oefenen op de belangenorganisaties. Dat lijkt zelfs al te gebeuren.

2. Belangenorganisaties in de zorg, althans in de vg, waar ik als ouder actief ben, hebben zelf onvoldoende geld om hun werk als belangenbehartiger en als 'meeprater' en 'adviseur' van de politie bestuurders op lokaal en landelijk nvuea naar behoren uit te voeren. Juist in de zorg (met name in de vg) kun je alle noodzakelijke geld niet als contributie van de leden innen, dat geld hebben ze niet. Dus moet het ergens anders vandaan komen.

3 Volgens mij zouden dat de zorginstellingen en de ziektekostenverzekeraars moeten zijn. Die zouden een vast percentage van hun inkomen of uitgaven moeten storten in een fonds, waaruit de kosten van de belangenorganisaties mede betaald worden. Hoe dat geld wordt verdeeld dient nader geregeld te worden en waaraan ze het geld besteden is hun eigen zaak, maar daar kun je bepaalde normen voor creeren, zodat het geld niet aan bonussen voor bestuurders wordt besteed, om maar een voorbeeld te noemen.

4. Zo vreemd is dit model niet, want in talloze cao-en tussen werkgevers en werknemersorganisaties zijn afspraken gemaakt over vakbondsbijdragen aan de vakbonden voor hun werk dat ze ten behoeve van het algemeen nut doen. Ooit is dat begonnen als het vakbondstientje.

5. Ik neem aan dat Mw. Van Miltenburg er niet op uit is om de invloed van de belangenorganisaties, die al minimaal is vind ik, nog verder te verzwakken door hun inkomsten nog verder te verminderen dan nu al gebeurt en dat ze deze manier van financieren door verzekeringen en zorginstellingen zou willen ondersteunen, als ze dat al niet heeft gedaan.

6. Uiteindelijk worden alle kosten die noodzakelijk zijn om de belangen van 'de instelling' of 'de verzekering' te betalen ook betaald door die instelling of verzekering. En de contributie die ze betalen aan hun belangenorganisaties, zoals de VGN, komen ook ten laste van de instellingen en niet van de managers persoonlijk.

tjark reininga

11 augustus 2010

mevrouw Van Miltenburg heeft gelijk, juist het ministerie van VWS heeft bewezen dat subsidiegelden een uitstekend instrument zijn voor repressieve tolerantie. de oorspronkelijk om hun doel met een min of meer vast bedrag gesubsidieerde cliënten- en patiëntenorganisaties werden uitgenodigd deel te nemen aan projecten en ontvangen daar subsidie voor. en vervolgens heeft het departement de structurele subsidie verminderd of zelfs afgeschaft. de organisaties zijn daardoor nu afhankelijk van de financiering van concrete projecten. die is er wel, maar aan strikte voorwaarden gebonden (de subsidie mag bijvoorbeeld niet aan structurele activiteiten worden besteed). waar van marktpartijen wordt geaccepteerd dat zij een risicoopslag in hun projectoffertes opnemen (en natuurlijk een zekere winstmarge) heeft het departement de organisaties dit vrijwel altijd geweigerd. daardoor kan het departement nu effectief bepalen op welke thema's de organisaties nog projecten kunnen uitvoeren.



Buitenlandse Zaken heeft deze strategie overgenomen tegenover de landelijke organisaties voor ontwikkelingssamenwerking. ook die worden vrijwel uitsluitend nog gesubsidieerd voor concrete projecten en er wordt moord en brand geschreeuwd over vermeend hoge salarissen voor de staf. het gevolg is dat er bijna geen organisatie meer is die op korte termijn een actie kan opzetten voor (bijvoorbeeld) hulpverlening aan de slachtoffers van de overstromingen in Pakistan.

Top