BLOG

Marktwerking is pispaaltje voor alles wat mis gaat

Marktwerking in de zorg: het is een totempaal geworden om alles wat er mis is aan op te hangen. Of het nu gaat om overbodige bureaucratie, bezuinigingen, te sterke groei van de uitgaven: voor sommigen is het allemaal de schuld van ‘de marktwerking’.

Complexe werkelijkheid

Je zou er haast van gaan zuchten: was het maar zo simpel. Als we alles wat mis gaat zouden kunnen wegwerken door een overzichtelijke systeemwijziging, dan zouden we dat morgen moeten doen. Helaas zit, zoals zo vaak, de werkelijkheid veel complexer in elkaar.

Bureaucratie in ggz

Zo is in de geestelijke gezondheidszorg (ggz) de bureaucratie inderdaad fors gestegen sinds de introductie van de zorgverzekeringswet in de sector in 2008 (zie de blog van Edith Snoey van 13 augustus). Instellingen hebben berekend dat in die paar jaar de administratieve lastendruk is verdubbeld. Dat is natuurlijk doodzonde; ook bestuurders geven geld liever uit aan handen aan het bed dan handen aan het toetsenbord.

DBC's

Maar die fors gestegen lasten liggen niet zo zeer aan de DBC’s. Natuurlijk, die zijn nieuw, en onwennig, en er zitten nog steeds hinderlijke kinderziektes in. Maar de echte bureaucratie zit hem in het feit dat de ggz sinds 2008 in twee systemen moet registreren: de zorgverzekeringswet en de AWBZ. Juist de AWBZ is een bureaucratisch monstrum, dat bol staat van het rondpompen van gegevens. Konden we daar als sector vanaf, dan zou de administratie in een klap leaner and meaner zijn. De instellingen willen dat erg graag. Helaas worden we er door het ministerie van VWS en de NZA niet erg in geholpen. Een poging eerder dit jaar om de sector van die dubbele boekhouding te verlossen, strandde daardoor in het zicht van de haven.

AWBZ-registratie

Of nog zo’n fijne in de AWBZ: de registratie van de eigen bijdrage op begeleiding. Die mogen onze instellingen niet sturen naar het zorgkantoor, hij moet naar het Centraal Administratie Kantoor voor Bijzondere Zorgkosten. Dat CAK werkt helaas wel met een boekhoudsysteem op vierwekelijkse basis, waar het zorgkantoor een maandregistratie verwacht. Het wordt wel weer gerepareerd, maar deze denkfout heeft dan al handenvol tijd, geld en ergernis gekost.

Gemeentelijke bekostiging

Wat ook niet helpt: de gemeentelijke bekostiging, via WMO en WW&B. Ggz-instellingen werken veelal op regionaal en soms zelfs op landelijk niveau. Om dan bij tientallen gemeenten langs te moeten om geld te collecteren, en evenzoveel keren verantwoording te moeten afleggen –liefst in verschillende systemen en met uiteenlopende beleidseisen- is een tergende aangelegenheid. Wij vonden het daarom een briljant voorstel van het VNG-bestuur, om alle gemeenten en provincies in Nederland op te heffen en te vervangen door niet meer dan dertig regio’s. Helaas, de leden van de VNG durfden de discussie niet eens aan.

Prestatie-indicatoren

Dan hebben we het nog niet over de dikke catalogus aan prestatie-indicatoren van de Inspectie voor de Gezondheidszorg. Niet voor niets is GGZ Nederland met de inspectie in gesprek om daar eens flink de bezem door te halen.

Anonieme molens en diffuse verantwoordelijkheid

Allemaal voorbeelden van inderdaad ergerlijke bureaucratie, maar niets van dit alles is gevolg van ‘marktwerking’. Sterker nog: wij herkennen in de zorgverzekeraars juist partners in de ambitie om de bureaucratie in de zorg fors te verminderen. Het is immers het premiegeld van hún verzekerden dat er onnodig aan opgaat. Bij de overheid zijn inmiddels zoveel instanties rond het afleggen van verantwoording in de zorg opgetuigd, dat nergens meer een heldere relatie wordt gelegd tussen opgelegde kwaliteitseisen en de daardoor gemaakte kosten. Deze anonieme molens en diffuse verantwoordelijkheid veroorzaken veel meer narigheid dan de zogenaamde marktwerking.

Zorg is geen vrije markt

Want laten we niet vergeten: de zorg in Nederland is helemaal geen vrije markt, en zal het ook niet worden. Wat de zorgverzekeringswet –met al zijn onvolkomenheden- ons allen wel heeft gebracht, is meer keuzevrijheid en meer transparantie. Dat is zonder meer een goede zaak. Elke professional in de zorg zou er eer in moeten leggen om aan premie- en belastingbetalers te laten zien wat hij voor dat goede geld van een ander gedaan heeft. Daar hebben die betalers als zij patiënten worden ook veel baat bij. Over hun belangen hoort het in de zorg primair te gaan.

Marleen Barth

0 Reacties

om een reactie achter te laten
Top