BLOG

Moedig leiderschap is groter dan jezelf

Regelmatig ontvangt een Kamerlid allerhande uitnodigingen: voor toneelpremières tot openingen van winkels. Ook voor seminars, waar ik volgens de schrijvers thuishoor vanwege mijn expertise. Laatst had ik er een in handen: ‘Moedig leiderschap in de zorg’, van een managementforum voor de zorg ondersteund door Skipr. Een dag vol speeches, cursussen, de nooit ontbrekende lunch en borrel ter afsluiting. Een dag cursus kost een deelnemer ‘maar’ 695 euro…

Investering waard?!

De dag voor moedig leiderschap in de zorg zal ongetwijfeld een daverend succes zijn voor de deelnemers met stropdas en leaseauto van de zorginstelling. Het zal ook een leuke dag zijn, waarop oude bekenden weer eens ‘ongedwongen’ met elkaar kunnen bijpraten. En je doet er handige contacten op. Wellicht voor een nieuwe functie, of je ‘spot’ iemand die voor jouw zorginstelling interessant zal zijn. Kortom, de investering van bijna 700 euro zeker waard.

Vormen van moedige leiders

U zult wel merken dat ik enigszins cynisch ben over zo’n dag. Leidinggevenden in de zorg zijn mensen die weten waar ze het voor doen: goede zorg voor hun patiënten en/of bewoners. Leidinggevenden in de zorg zijn ook mensen die weten met wie ze dit doen: hun personeel dat uiterst flexibel werkt; overdag, ’s avonds, ’s nachts, in de weekends, op feestdagen. Ik ben ervan overtuigd dat moedige leiders niet gevormd worden door een dag met speeches van hockeycoaches en workshops over ‘inspiratie’.

Dienstbaar leiderschap

Moedige leiders in de zorg weten dat ze iets doen dat groter is dan zijzelf, dat hun leiderschap in dienst moet staan van een goed verloop van de zorg, met tevreden medewerkers en natuurlijk ook met een deugdelijk financieel beleid. Een goede leidinggevende weet dat de motivatie van medewerkers uit zorgzaamheid voortkomt en dat ze gruwelen van tijd verspillen aan eindeloze formulieren. Ook weet de leidinggevende dat patiënten en/of bewoners afhankelijk zijn, dus dat je ze niet moet benaderen als consumenten die ook ‘even’ ergens anders kunnen shoppen. Je zorgt dat er geluisterd wordt naar de wensen van de mensen die zorg nodig hebben en naar de zorgen van hun naasten.

Besturen in de publieke sector

Er werken vele mensen in de publieke en semi-publieke sector. Agenten en beveiligers, docenten en leraren, verzorgenden en verpleegkundigen, buschauffeurs en conducteurs, brandweermannen en vuilophalers, gemeenteambtenaren en woonconsulenten voor huurders, jeugdhulpverleners; zij werken in dienst van onze samenleving. Ze willen lesgeven en misdaad bestrijden, willen zorgen en vervoeren. Ze werken met mensen, vóór mensen. Natuurlijk koesteren deze mensen persoonlijke wensen: brood op de plank, een gezond gezin en een mooi huis. Dat verdienen zij ook, voor hun inzet voor ons algemeen belang.

Er werken helaas ook vele mensen in de publieke sector die het zicht op waar ze het voor doen volledig zijn verloren. Een leerling zien ze nooit, maar ze beslissen wel over de inzet van voldoende (gekwalificeerd) personeel. Een patiënt of bewoner is ver verwijderd van de beleidsafdeling en de bestuurstafel waar het gaat over omzetcijfers en prestatienormen. De reiziger is iemand die geen auto met chauffeur heeft, zoals zijzelf. Agenten zijn pionnen op het schaakbord van evenementen. Huurders wonen scheef. Dit is wederom een cynisch beeld van de bestuurslaag in de publieke sector, maar toch ontkwam ik niet aan deze realiteitsflits toen ik de uitnodiging voor ‘moedig leiderschap in de zorg’ doorlas.

Verplichte herbezinning

In deze barre bezuinigingstijden zal er naar onze publieke sector worden gewezen. Of het nu over de huursector, de zorg, de ambulance, politie en brandweer, de gemeente of de jeugdzorg gaat, immer is het inefficiënt en te duur. Onze publieke sector is altijd een bron van ergernis voor mensen die er niet op aangewezen zijn. Er wordt niet begrepen dat een focus op enkel cijfers de mensen ontkent voor wie de sector van ongekende waarde is. Ik stel voor dat we onze publieke diensten en werken niet beschimpen maar gaan verbeteren. Géén dure en onnodige seminars meer voor de happy few aan de top. Geen verdere bureaucratisering, geen hogere salarissen aan de top en wantrouwen richting de mensen die het échte werk doen.

Organisaties worden verplicht tot herbezinning en terug naar de bron. “Voor wie doen we dit?”, moet de eerste en enige vraag zijn. Wanneer die menselijk wordt beantwoord, verdwijnen de verspilling en het eigenbelang. Dan zal blijken dat je onze eigen publieke sector in dienst kan stellen van de taak waarvoor ze is opgericht. En die taak is groter dan jezelf.


Renske Leijten
SP-Tweede Kamerlid

3 Reacties

om een reactie achter te laten

Olaf Wijman

1 september 2010

Bedankt voor de mooie zin: "Ik ben ervan overtuigd dat moedige leiders niet gevormd worden door een dag met speeches van hockeycoaches en workshops over ‘inspiratie’".

ten Broeke

2 september 2010

Geweldig initiatief. Ik ben ervan overtuigd dat er moedige leiders nodig zijn om de gewenste veranderingen in de publieke sector vorm te geven. De term ‘moedig’, is hier zeker op z’n plaats omdat deze moedige leider vele bastions moet slechten binnen het traditionele denken in deze sectoren. De moedige leider zal een visie en een missie moeten hebben waarin de vraag van de klanten centraal staat, en deze ook vertalen naar concreet beleid en handelen. Thans is het vaak zo dat de beleidsstukken de bestuurders tevreden stellen en verder rusten in de lade van de directie.



Deze aanpak vergt meer ‘ondernemerschap’ in de publieke sector. Ondernemerschap in de zin van vertrouwen en verantwoordelijkheid diep in de organisatie neerleggen. Mensen meer betrokken maken en initiatieven stimuleren, in plaats van elk initiatief te smoren in regels en protocollen. Enkele organisaties zijn al aan een dergelijk proces begonnen. Het zijn de Robin Hood’s binnen de publieke sector. Deze Robin Hood’s hebben de moed om zich buiten de begaande paden te wagen. Chapeau voor deze mensen.



De uitdaging voor de komende tijd zal zijn om met een lean organisatie een optimale dienst te verlenen. Lean, vooral in de top en het kader van de organisaties. Of, zoals de heer Roemer van de SP het treffend samenvatte in het verkiezingsdebat: ‘ wat de sector nodig heeft, is minder knieën onder de tafel en meer handen aan het bed’.



Wim ten Broeke, BeterScoren Prestatiemanagement

Van Vorst

9 september 2010

Leiden is mensenwerk, met gevoel, zingeving en met inderdaad een hoger doel voor ogen. Niet voor je zelf, juist niet voor jezelf, maar voor die ander. Met jouw talent om dat te kunnen stel je je dienbaar op. Wel met ballen, maar wel dienbaar en kundig.

Dát zijn moedige leiders.

Top