BLOG

Trots op het persoonsgebonden budget

Trots op het persoonsgebonden budget

'Het moest een keer gezegd worden: het persoonsgebonden budget in de AWBZ is in zijn huidige vorm onhoudbaar.' Zo begint Pieter Hasekamp zijn blog op 7 december 2010 in Skipr onder de titel "het pgb moet op de schop". Hasekamp is de algemeen directeur van Zorgverzekeraars Nederland, de brancheorganisatie van zorgverzekeraars.

U zult niet geloven hoe verbaasd ik was toen ik deze blog las. Het persoonsgebonden budget (pgb) komt weer in de verdachtenbank te staan:
- Het aantal budgethouders groeit te snel.
- Er treedt weer fraude op.
- Het pgb trekt groepen personen aan die eigenlijk geen pgb zouden moeten krijgen.

Laten we samen op blijven trekken en zorgen dat er echt flinke stappen vooruit worden gezet naar het verwezenlijken van het toekomstbestendig pgb. Dan kan iedereen trots op het pgb zijn. Trots, die nu vaak geknakt wordt door verdachtmakingen. Ik blijf trots en zal knokken voor het nemen van de juiste maatregelen.

De meest strikte maatregel mag van mij worden genomen om fraude te beteugelen en uiteindelijk uit te bannen.

Het mag niet zo zijn dat vanwege de fraude het pgb op een foute wijze ingeperkt wordt. Budgethouders willen geen last meer hebben van gevolgen van fraude. Zij willen zich niet meer hoeven schamen dat dit soort praktijken binnen het pgb aan de orde zijn. Pak de fraudeurs hard aan. Maak het mogelijk dat fraudeurs direct zelf aangepakt kunnen worden in plaats van de budgethouder die altijd verantwoordelijk blijft.

Handen in een voor een solide pgb

Ik wil al een aantal jaren dat het pgb toekomstbestendig en solide wordt. De staatssecretaris onderschrijft dit. De politieke partijen eveneens. Om dit te bereiken moeten we juist de handen in een slaan. We moeten laten zien wat er in werkelijkheid aan de hand is, en elkaar overtuigen van de juiste maatregelen die genomen dienen te worden.

Het is te makkelijk om te zeggen dat als de zorgverzekeraars de AWBZ gaan uitvoeren het pgb niet meer aan de orde hoeft te zijn omdat er dan goed ingekocht wordt. Ik hoop van harte dat de zorgverzekeraars dan inderdaad hun inkooptaak zo gaan invullen dat mensen kunnen gaan kiezen en niet meer gedwongen worden om voor een pgb te kiezen.

Al jarenlang is Per Saldo in overleg met vele partijen waaronder Zorgverzekeraars Nederland. We bespreken knelpunten en trachten samen oplossingen te vinden en te nemen maatregelen door te voeren. Zo is er op verzoek van Per Saldo, een gezamenlijke algemene lijst van verzekerde zorg door zorgkantoren opgesteld in plaats dat ieder zorgkantoor zijn eigen lijstje hanteert. Hiermee kan een budgethouder precies zien wat hij nu wel en niet met zijn pgb mag inkopen.

Pgb is eigen regie

Een blog als dat van Pieter Hasekamp is niet het medium om het pgb solide te krijgen. Nodig is om de oorzaken aan te pakken en met goede maatregelen te komen. Dat werkt beter dan telkens maar weer op basis van incidenten aanschoppen tegen en inperken van het pgb.

Dit verdient het pgb niet. Het is het instrument dat mensen met een langdurende hulpvraag de regie kan geven over de zorg, en voor velen over hun leven. En ook het instrument dat het inkopen van zorg op maat tegen 20 procent lagere kosten mogelijk maakt(onderzoek ZorgConsult, 2009).

Daadkracht is nodig om de juiste zaken onder ogen te willen zien en het pgb te bevrijden van indringers die het ware pgb-gebruik vervuilen en vertroebelen. De echte budgethouders willen niets liever dan het pgb weer in zijn oude glorie beleven.

Te veel mensen hebben een pgb

De overweldigende instroom van nieuwe budgethouders is een bron van veel pgb-problemen. Ook Zorgverzekeraars Nederland ziet dit punt.

41% van de budgethouders komt uit noodzaak het pgb binnen (ITS, Solide pgb, 2010). Niet omdat zij kiezen voor eigen regie, zoals de ware budgethouder, maar omdat veel zorg in natura de juiste zorg niet kan bieden, er wachtlijsten zijn of de zorg onvoldoende passend geleverd kan worden. Sommige reguliere aanbieders voeren een aparte tak, waarbinnen zij dan toch de budgethouder kunnen bedienen met pgb-geld, of de reguliere aanbieder verwijst de hulpvrager door naar het pgb. Deze laatste groep valt dan te vaak in handen van bemiddelingsbureaus, met soms alle gevolgen van dien. Ik ken zelf reguliere zorgaanbieders die rechtstreeks personen doorverwijzen naar dergelijke bureaus. Dit vind ik bijzonder ongewenst. Deze mensen zouden bediend moeten worden door de reguliere aanbieders. Daar kloppen zij aan en daar zouden zij ook geholpen willen worden. Het betekent echter niet dat dit per definitie personen zijn die niet met het pgb om kunnen gaan. Ook hier zien wij dat een groot deel van de mensen uit kunnen groeien tot budgethouders die hun verantwoordelijkheid prima kunnen dragen, als zij maar goed en op tijd geïnformeerd worden.

Goed beslagen op het pgb ijs

Per Saldo wil dat alleen budgethouders het pgb instromen die weloverwogen hebben gekozen voor het pgb. Nu is dit vaak niet het geval. Mensen weten vaak niet wat een pgb precies inhoudt of weten dit globaal. Daarom doen we als Per Saldo nu onderzoek naar de elementen die weloverwogen kiezen inhoud geven.

Het is al wel duidelijk dat voor de indicatiestelling duidelijke informatie verstrekt dient te worden waardoor mensen ook daadwerkelijk de juiste keus kunnen maken.

Ik wil zelfs nog wel een stap verder gaan voordat mensen zelf een ruim bedrag gestort krijgen om hun zorg te organiseren. Een cursus voor beginnende budgethouders doorlopen om goed met een pgb om te kunnen gaan. Het gaat erom dat mensen goed beslagen ten ijs komen. Zij weten dan wat ze wel en niet te doen staat. Ook kwaliteit van de zorg is een onderdeel waar we als Per Saldo belang aan hechten.

Op deze wijze voorkom je dat budgethouders beslissingen nemen die achteraf onjuist zijn of dat budgethouders in handen vallen van bemiddelingsbureaus, als ze het niet meer weten.

Ik ben dan ook heel blij dat de staatssecretaris dit punt ook ziet en dit wil aanpakken. Ik hoop dat dit zich snel vertaalt in een betere voorlichting en een ondersteuningsmogelijkheid.

Voorkomen van fraude noodzakelijk

Zorgverzekeraars Nederland en Per Saldo hebben allerlei stappen vastgesteld die genomen moeten worden om fraudemogelijkheden binnen de pgb-regeling in te perken en te voorkomen. Voorkomen is beter dan genezen.

Een aantal van deze punten is al doorgevoerd. Denk aan

  • - Het storten van het pgb op de rekening van de budgethouder zelf.
  • - Het zetten van een handtekening op het verantwoordingsformulier door de budgethouder zelf.
  • - Het maximeren van het bedrag dat aan bemiddelingkosten besteed mag worden.
  • - Het komen tot een keurmerk voor bemiddelingsbureaus.

U hoort mij niet zeggen dat dit genoeg is, maar we pakken het aan.

Keurmerk voor bemiddelingsbureaus

Als het gaat om bemiddelingsbureaus wil ik dat er nog extra stappen gezet worden. Het keurmerk voor deze bureaus is op een haar na af. Nu moet er doorgezet worden. Het keurmerk moet verplicht gesteld worden. Geen vrijwilligheid maar plicht. Hier moeten de goeden onder de kwaden lijden. Dit is een ernstig punt maar we hebben geen andere keus. Het pgb trekt kennelijk personen aan met andere oogmerken, dan het willen bijdragen aan de zelfredzaamheid van personen of het op maat leveren van zorg aan personen met een beperking. De drijfveer is geld verdienen en soms, over de rug van budgethouders enorm veel geld verdienen. Ja, soms zelfs door te frauderen. Hier hebben de budgethouders maar ook het pgb veel last van. Het straalt negatief op het pgb en haar budgethouders af. Elke keer moeten wij ons weer verantwoorden en verdedigen waarom het pgb toch zo'n goed instrument is om vraagsturing in de praktijk te brengen. Van dit soort praktijken wil het pgb en de budgethouders geen last meer hebben.

Maar ik weet ook dat wij er nog lang niet zijn. Wat kan er meer gedaan worden?

- Het lijkt het mij een voorwaarde dat bij de eerste indicatiestelling, als het om een langdurende hulpvraag gaat, personen bezocht worden. Het in ogenschouw kunnen nemen van de persoon en de persoonlijke situatie maakt dat de hulpvraag beter in beeld gebracht wordt. Verder kan het een beter zicht geven op de feitelijke situatie waardoor het een en ander voorkomen kan worden.

- Laat bemiddelingsbureaus geen indicatie via de functionele aanmeldfaciliteit van het CIZ doen. Schaf dit per direct af.

- Als er verdenkingen zijn van fraude van bureaus, dit kunnen zowel bemiddelingsbureaus als zorgaanbieders zijn, doe dan navraag bij de budgethouder zelf. Zij kunnen antwoord geven als het gaat om tarieven die afgesproken zijn, uren zorg die geleverd zijn enz. Dit is vaak lucratiever dan het helemaal doorvlooien van de administratie van een bureau. Zij zorgen doorgaans wel dat de administratie op orde is.

Uiteindelijk wil ik dat er helemaal geen bureaus meer binnen het pgb actief zijn. De meer intensieve ondersteuning die geboden moet worden, door bijvoorbeeld MEE en Per Saldo, zou zo moeten zijn, dat deze bureaus geen ondersteuning meer hoeven te bieden.

Op dit moment is dit nog niet haalbaar, omdat er teveel personen een pgb hebben die dit nog niet zelfstandig kunnen beheren en de ondersteuning die Per Saldo kan bieden nog onvoldoende intensief kan zijn. Het op een juiste manier terugleiden van deze personen naar zorg in natura maakt uiteindelijk dat dit kan

Werk met een plan

Steeds vaker, wordt de handelwijze van veel bureaus jeugdzorg overgenomen om met het opstellen van een zorgplan te werken. Hierdoor wordt inzichtelijk welke zorg er nodig is en hoe deze geleverd gaat worden en onder welke voorwaarden. Op deze wijze kan een evaluatie goed worden gehouden. Ik vind het een belangrijke stap voor budgethouders om de hulpvraag en zorginkoop goed in beeld te krijgen. Dit is een voorwaarde om als budgethouder sterk te kunnen staan in het zorginkoop- en leveringstraject. Ook bij het verplicht stellen van een zorgplan, dient de budgethouder de nodige ondersteuning te kunnen krijgen bij het vervaardigen van een dergelijk plan. Ik ben blij dat de staatssecretaris maatregelen wil nemen om budgethouders goed te informeren en te ondersteunen. Zij neemt haar verantwoordelijkheid om deze groep niet alles zelf uit te laten zoeken. Dit is een perspectief dat in eerdere jaren nog niet echt nagestreefd werd. Het motto was veeleer: als je voor een pgb kiest moet je zelf zien hoe je dit op een goede manier in moet vullen.

Gelukkig is dit tij gekeerd. Informatie en ondersteuning zijn voorwaarden om een pgb, met al zijn rechten en plichten goed in te vullen.

Ondersteuning vanaf de start

Het volgen van de budgethouder in het eerste jaar is een belangrijke voorwaarde. Het ondersteunen op het juiste moment en het navraag doen hoe zaken lopen kunnen een budgethouder helpen de juiste beslissingen te nemen. Ook krijg je op deze wijze een juist beeld van de situatie van de budgethouder. Per Saldo kan helpen om budgethouders juist het eerste jaar op weg te helpen.

Verantwoording op inhoud

Een verantwoording op basis van resultaat wil ik als laatste opperen. Juist het resultaat telt. Welke zorg is verleend en wat heeft dit opgeleverd. Dit kan gerelateerd worden aan het zorgplan.

Met al deze stappen moeten we fraude beter kunnen uitbannen

Betaalde familiezorg

Ook het feit dat er personen zijn die een pgb kiezen om de zorg, die zij al leverden betaald te krijgen, is iets dat onder ogen gezien moet worden. Ik zeg hiermee niet dat met het pgb familieleden of naasten niet betaald mogen worden. Ik ken de vele verhalen van personen die hun goede functie, of een deel hiervan, met bijbehorende rechtspositie opgeven om voor een naaste binnen het pgb te werken. Deze personen doen dat legitiem en leveren er zelfs hun sociale zekerheid voor in. Dit punt moet niet steeds maar benoemd worden zonder dit aan te pakken. Het gaat ook hier weer om, het goed in beeld hebben van de situatie van een potentiële budgethouder vooraf. Het accent ligt bij de indicatiestelling. Dit is het moment waarbij de situatie van degene met de langdurende hulpvraag goed in beeld gebracht moet worden.

Wie wel, wie geen pgb

Verder speelt het punt dat oneigenlijke groepen zich binnen het pgb bevinden en instromen. In dit kader worden vaak jonge ggz'ers en mensen die de regie niet kunnen voeren genoemd. Personen die zelf de regie niet kunnen voeren maar waarbij een naaste het prima kan, moeten wel in aanmerking blijven komen voor een pgb. Ik heb het heel duidelijk over naasten. Mensen moeten dicht bij de persoon met een beperking zelf staan.

De groep jonge ggz'ers zijn een groeiende groep binnen het pgb. Deze jongeren, of hun ouders, kunnen vaak onvoldoende bij andere instanties/regelingen terecht. Als men vindt dat jongeren met bijvoorbeeld ADHD of PDD NOS te fors gebruikmaken van het pgb, dan moet dit hardop gezegd worden. Indien dit niet langer gewenst is, dient er iets aan de aanspraak en indicatie gedaan te worden. Hier kun je het pgb niet op afrekenen. Als het ministerie en veldpartijen vinden dat er oneigenlijke groepen instromen dan moet er een debat gevoerd worden over de aanspraken en de groepen die hier gebruik van kunnen maken. Ik wil in iedergeval dat deze uitingen duidelijk gedaan worden zodat wij met elkaar het debat kunnen voeren. Als het zo is dat bepaalde groepen uitgesloten moeten worden, omdat hulpvragen binnen het eigen netwerk ingevuld moeten worden, moet dit aan de orde gesteld worden. Het schijnbaar te gemakkelijk krijgen van een indicatie kan dan bekeken worden. Het verdachtmaken van het pgb op dit punt dient te stoppen. Speculaties en verdachtmakingen zouden dan, na het nemen van een wijze beslissing uit moeten blijven.

Ook het feit dat veel budgethouders gebruik maken van inhuur van familie of naasten speelt een rol bij de uitingen dat er teveel personen oneigenlijk het pgb instromen. Laten wij het debat aangaan. Ik zie ook oneigenlijke zaken die het pgb geen goed doen. Daar wil ik mijn ogen niet voor sluiten. Hier spelen zaken als: inhuur van personen, die door het indicatieorgaan gekwalificeerd zijn als overbelaste mantelzorgers. Langere tijd zorgen voor personen zonder dat er iets tegenover staat, vervangen door het betalen met een pgb. Ook hierover moet een beslissing genomen worden. Ik ben het juist vaak zelf geweest die de hierboven genoemde zaken signaleerde en aan de orde wilde hebben.

Een oproep voor Pieter

Pieter: ik nodig je uit om snel samen met mij te kijken welke stappen er gezet kunnen worden om tot een solide pgb te komen voor de ware doelgroep. Samen staan we sterk en kunnen we veel bereiken.

Aline Saers
Directeur Per Saldo, de vereniging van budgethouders

Lees ook:
Blog Pieter Hasekamp: Het PGB moet op de schop (7 dec. 2010)
Blog Gerard van Pijkeren: PGB omarmd door verzekeraars (14 dec. 2010)

6 Reacties

om een reactie achter te laten

Soffer

14 december 2010

Heel fijn dat Per Saldo - in de persoon van Aline Saers - zo uitgebreid reageert op de blog van de heer Hasekamp! Waarvoor grote dank. Ik ben het helemaal eens met de wijze waarop Per Saldo voorstelt het debat te voeren op weg naar een solide PGB.

Wat ik nog zou willen toevoegen aan het denken over het PGB, is dat wat mij betreft ook het debat over respijtzorg heropend zou moeten worden. Misschien kan respijtzorg dan niet uit het PGB worden toegekend, maar dan zou er toch op zijn minst een alternatief moeten zijn voor al die mensen die nu op het randje van overbelast (mantel) zorgen voor een naaste.
Daarom daarbij het pleidooi voor het behoud van de indicatie voor kortdurend verblijf (logeeropvang) voor kinderen/jongeren met een beperking: al dan niet uit PGB. Zoals de nieuwe maatregelen eruit zien vervalt deze mogelijkheid zo'n beetje voor alle kinderen onder de 12 jaar - aangezien permanent toezicht voor hen wordt beschouwd als 'gebruikelijke zorg'.
Ik heb dit punt overigens wel teruggezien in de Per Saldo brief aan de Tweede Kamer, maar niet in het bovenstaande betoog voor een solide Pgb.
Wij hebben 2 kinderen met een beperking. Een met downsyndroom en één met PDD-Nos. Als hun indicatie voor tijdelijk (kortdurend) verblijf vervalt, valt ons gezin om! En is gedeeltelijke uithuisplaatsing van een of beide kinderen op termijn haast onvermijdelijk. Ik weet zeker dat wij niet de enigen zijn, voor wie de logeerweekenden van onze zorgenkinderen een heel klein beetje lucht geven in onze hele zorg-intensieve levens!

Succes met het voeren van het - goede - gesprek!

Cora Postema

15 december 2010

Dank Aline voor dit heldere en nuancerende pleidooi!
Laten we het er over hebben hoe het PGB te verbeteren en hoe we fraude kunnen bestrijden, in plaats van alles wat wél goed is ook maar meteen overboord te gooien.

15 december 2010

Inderdaad een goed en genuanceerd betoog van Aline Saers. Maar ook de aanvulling van Soffer. Er moet in het debat echt meegenomen worden dat veel gezinnen (ouders, broers en zussen) zodanog zwaar onder druk staan als er een kind of kinderen met een stevige beperking in een egzin zijn, dat deze zonder een extra steun in de rug 'omvallen' met uiteindelijk een fors hogere 'gevolgschade', niet alleen in de kosten van uithuisplaatsing, maar ook voor de effecten van de overbelasting voor de andere gezinsleden.

Daarnaast zou ik willen opmerken dat de rol van dubieuze bemiddelingsbureaus zich niet zo voorgedaan zou hebben als de administratie van het PGB, net als voorheen, weer bij de SVB ondergebracht zou zijn. Dat was toch een extra veiligheidsslot voor kwalijke praktijken van derden. Ook beperkte die constructie naar mijn ervaring niet de keuzevrijheid van de PGB houder. Ik was er beslist niet ontevreden over. Wellicht het kind te snel met het badwater weggegooid?

Goris

15 december 2010

Vandaag is het Algemeen Overleg in de Tweede Kamer over het PGB. Ik hoop dat de staatssecretaris dit moment gaat benutten om de beleidsarme periode sinds de val van het vorige kabinet te beeindigen.
Bijvoorbeeld door de volumes van de PGB regeling en de AWBZ met elkaar te gaan laten communiceren. Een toekomstgerichte financiele prikkel die de zorg in natura aanbieders kan aanzetten om het eigen aanbod sterker te laten aansluiten op de mogelijkheden en wensen van de zorgvrager.

Hasekamp

15 december 2010

Beste Aline,

Dank voor je reactie. Ik zie, naast een aantal verschillen van opvatting, veel goede suggesties en aanknopingspunten in je verhaal. Ons gemeenschappelijke streven is om het PGB toekomstbestendig te maken. Alle reden dus om het gesprek aan te gaan, ik kijk ernaar uit.

En: goed om te constateren dat het debat over het PGB nu serieus op gang komt (zie ook het blog van Gerard van Pijkeren van vandaag).

Pieter Hasekamp

Freke Schoemaker

22 december 2010

Complimenten voor het betoog en de aanvullingen.

Wat mij met name zorgen baart is het voorstel van Aline Saers om een zorgplan verplicht te stellen: een bureaucratische verplichting, en dus extra belasting voor mantelzorgers, want daar zal het op neer komen!

Indicatiestellers stellen vast welke zorg er geindiceerd en dus geleverd moet worden.
Bij de verantwoording kan heel gemakkelijk worden aangegeven welke zorg ingekocht is: stel het meesturen van een kopie van de gebruikte zorgcontracten verplicht. Daarin staan de afgesproken werkzaamheden immers uitgewerkt?!

Het probleem is dat er nu weer gezocht gaat worden naar standaardisering van een instrument dat nu juist maatwerk beoogde mogelijk te maken.

De zorg die naast de aanwezige mantelzorg nodig is verschilt per situatie: heeft te maken met draaglast en draagkracht van de mantelzorgers.

Mantelzorgers raken nu al vaak overbelast door onbegrijpelijke protocollen en slepende procedures. De zorg zelf is minder vaak reden voor overbelasting, wel de bureaucratie en het geregel er om heen.
Bemiddelingsbureaus staan niet altijd in een goed daglicht, en zelf ken ik ook wel voorbeelden van organisaties die er slechts op uit zijn om hun eigen kas te spekken, over de rug van de zorgvrager en zijn mantelzorger.

Vandaar dat ik hier graag de gecertificeerde mantelzorgmakelaar onder de aandacht breng:
mantelzorgmakelaars wijzen de kortste weg naar het juiste loket en nemen regeltaken over. Zij zijn gespecialiseerd in het ontdekken van de vraag achter de vraag en kennen alle regelingen waar mantelzorgers en zorgvragers mee te maken kunnen krijgen: zowel in de prive-sfeer, als bij het combineren van mantelzorg met een betaalde baan.

Op de website www.bmzm.nl van de Beroepsvereniging van MantelZorgMakelaars staat een overzicht van de aangesloten gecertificeerde mantelzorgmakelaars.
Sommige zorgverzekeraars vergoeden de inzet van mantelzorgmakelaars in de aanvullende verzekering!!

Vriendelijke groet
Freke Schoemaker
mantelzorgmakelaar en
bestuurslid BMZM

Top