BLOG

Gevangen in twee werelden

Gevangen in twee werelden

Ja, u ontkomt er niet meer aan: de nieuwjaarsbeschouwingen. Dit is er ook weer zo een. Als u daar niet tegen kunt; vooral doorbladeren. Als 'de zorg' u echter lief is, dan wellicht toch even doorlezen.

Terugblik

Dit jaar kende vele punten; hoogte- en diepte, voor zowel mijzelf als mensen om mij heen. Een van de momenten die ik niet zo goed in één van beide categorieën kan plaatsen, is het besef dat er iets goed mis is met de zorg als het gaat om de geneeskunde opleidingen. Een dieptepunt door de aanwezigheid van het probleem en een hoogtepunt door het besef er van, en de optie om er vervolgens mee aan de slag te gaan.

Context:

Ratio: We proberen van onze studenten de beste doctoren te maken, naast evidence based practice (EBP) stoppen we ze vol met protocollen, richtlijnen, decision-aids, checklists, wakkeren competitie om ‘de beste' te worden op dagbasis aan, en gaan niet voor mínder. (ja, ik weet dat ik hiermee veel te kort door de bocht ga, maar is om punt te maken even nodig)

Emotio: Patiënten (en hun naasten) worden mondiger, beschikken over meer en meer informatie, vergelijkings-sites schieten als paddenstoelen uit de grond, en als de patiënt even niet krijgt wat ZIJ bedacht hadden, is de beer los (ja, ik weet dat ik hiermee veel te kort door de bocht ga, maar is om punt te maken even nodig)

"Com-passio": Waarschijnlijk is iedere geneeskunde student deze opleiding ingestapt omdat hij of zij écht mensen beter wilde maken, omdat ze een enorme passie hadden voor het vak, gebiologeerd raakten voor Geneeskundige of omdat ze zelf een ervaring hebben gehad die ze triggerde het zélf, én beter te gaan doen. Veelal jongens en meiden met een missie, een helder doel voor ogen en een enorme drive het béter te gaan doen en hun ziel en zaligheid in dit mooie van te gaan leggen.

Klankbord

In mijn ambitie om de veranderende verhoudingen in de zorg te stimuleren, begeleiden, te versterken en onder de aandacht te brengen (wat wij zorg 2.0 zijn gaan noemen) spreek ik veel met medisch studenten. We hebben er vroeg in het proces voor gekozen om niet alleen met de "sitting crew" aan de slag te gaan maar zeker ook met "our future leaders". Daartoe spreek ik regelmatig met Geneeskunde-studenten van verschillende faculteiten over wat deze veranderingen voor hén (kunnen) betekenen en vooral ook wat nodig is in de opleidingen om hieraan vorm en inhoud te geven, ze te ondersteunen en voor te bereiden.

Compassie moet terug in zorg

In de tijd dat mijn eigen missie om Participatory Healthcare als mogelijke (deel)oplossing voor de zorg zijn vorm en inhoud kreeg, werd mij helder dat com-passie terug moet in de zorg. Juíst de passie welke hiervoor nodig is trof ik aan bij veel van de studenten. Echter er is een grote "maar", vrijwel zonder uitzondering berichten ze mij dat deze passie steeds verder onder druk komt te staan door het systeem en de inhoud van de opleidingen. Om begrijpelijke reden zijn de zaken welke ik hierboven onder ratio beschreef natuurlijk uiterst belangrijk, dit verhoudt zich echter doorgaans niet zonder meer met de emotio en "com-passio" kant, slechts weinigen verstaan de kunst dit in balans te brengen.

Langzaam maar zeker brengen we onze nieuwe generatie artsen en verpleegkundigen in een lastige positie, waarop ze zelf geen of weinig invloed kunnen uitoefenen. Worden ze gevangen in twee werelden. Ze geven aan zich op enig moment maar "over te geven aan het systeem", sommigen overwegen zelfs om te stoppen, anderen kiezen er voor om direct na hun opleiding te gaan proberen vanuit een beleids- of bestuursfunctie te willen proberen "het systeem" te willen veranderen.  Wat ik hoor vertoont verdacht veel overeenkomsten met een studie gedaan in de VS, waaruit dramatische cijfers blijken De zelfmoord-rate is daar ons mannelijke artsen 40 procent hoger dan het gemiddelde en zelfs 130 procent onder de vrouwelijke artsen. Ook in Medisch Contact zijn hierover niet lang geleden onheilspellende cijfers gepresenteerd als het gaat over burn-out verschijnselen etc.

Passie en drive

Het zou toch dramatisch zijn als jonge mensen met passie en drive om mensen en de zorg beter te maken, gedesillusioneerd raken, hun doelen bijstellen of zelfs afhaken. We moeten juist zorgen dat de zorg (weer) leuk wordt om in te werken, dat je voldoende (haalbare) uitdagingen in je werk ondervindt. We staan voor een ge-wel-dige uitdaging op het vlak van arbeidsmarkt-vraagstuk, kostenexplosie, en betrokkenheid van de patiënt en zijn mantel.

Het Tilburgse St Elisabeth Ziekenhuis startte een ‘campagne' om het liefste ziekenhuis van Nederland te worden, Het UMC St Radboud in Nijmegen stopt met de patiënt centraal te stellen, maar in plaats daarvan juist op te nemen in het (behandel)team. Het Rotterdamse Oogziekenhuis heeft middels angstreductie in de zorg meer rust weten te creëren voor hun patiënten, waardoor deze rustiger een behandeling ondergaan. In de basis allemaal ontwikkelingen die naast patiënt-veiligheid, en kwaliteit uit gaan van een   doelgroepgerichte benadering in plaats van een behandeling- of professional gerichte benadering.

REshapen

Als "rebel with a cause" probeer ik met een toolbox de zorg te "REshapen". In dit kader proberen wij ook aan het bovenstaande bij te dragen door (deel)oplossingen uit te werken. Zo zijn we bezig dit te adresseren voor onze eigen opleidingen, te kijken of, hoe en wat we aan de curricula kunnen veranderen, bezien of we een en ander in keuzeblokken vorm te geven. Maar ook het bespreekbaar maken er van. Het prille begin is er. Daarnaast proberen wij ook een platform te bieden aan deze ontwikkeling.

Daartoe ben ik gestart met structurele ontmoetingen met  studenten om ene plan te maken om vanuit hún een verandering teweeg te brengen.  Keerpunt hierbij was een ontmoeting in Utrecht met acht studenten, vrijwel allen betrokken bij de IFMSA, waarbij we samen afspraken hierin gemeenschappelijk op te treden. Ze wilden graag zelf hieraan bij dragen om het te (gaan) veranderen.

Hiertoe liet ik een korte videoteaser maken die gebruikt kon worden om het onderwerp te adresseren, spraken we af over  Compassion for Care een conferentie voor, door en over Medisch Studenten over dit onderwerp zouden gaan organiseren, nog vóór TEDxMaastricht waar ook voor dit onderwerp ruime aandacht zal zijn.

Compassion for Care

Deze week zullen we via de media meer aandacht voor het hervinden van deze com-passio voor de zorg gaan vragen, in de aanloop naar een groter, internationaal verband wat we zijn aangegaan met collega's in onder andere Nieuw Zealand en meer dan dwarsverbanden kent met de Charter for Compassion van Karen Armstrong.

Het zal de start zijn van Compassion for Care, een beweging van, voor en door medisch studenten in samenwerking met de IFMSA.

Laten we samen kijken hoe we onze toekomstige generatie –die waarschijnlijk óns van goede zorg moet gaan voorzien- ondersteunen en inspireren om volgens de Golden Rule te (gaan) werken, en datgene dingen te doen wat in ónze macht ligt om dit mogelijk te maken.

Moge 2.0'11 jullie 2011 mooie ideeën en inspiraties brengen om de zorg beter te maken.

Lucien Engelen

6 Reacties

om een reactie achter te laten

Goris

5 januari 2011

@Lucien,
vanuit STG/Health Management Forum, zorgnetwerk voor de toekomst, juich ik ieder initiatief dat future leaders in stelling brengt om de toekomst te sturen of creeren van harte toe! Je analyse van de drie drives is zeer herkenbaar. De dominantie van Ratio heeft voor instroom en behoud van professionals aanzienlijke consequenties. Dat blijkt ook uit diverse STG toekomstverkenningen over capaciteitsvraagstukken, zoals de toekomstverkenning medische zorg voor ouderen.
Daarnaast verwordt Ratio tot een rem op de ruimte om te innoveren, anders dan in medisch technische zin. De baten van de zorg liggen echter niet alleen hier. De maatschappij heeft ook grote behoefte aan innovaties die gezonde en zieke burgers in staat stellen om fit genoeg te zijn voor participatie in de hele arbeidsmarkt, etc. De focus op medisch excelleren is hier lang niet altijd dienstbaar aan. Succes gewenst met de Com-passie beweging!

postema

5 januari 2011

Leuk!
Voor een bijdrage aan de TEDx was ik gisteren mijn verhaal voor een toekomst van onze samenleving aan het schrijven. Vol com-passie. Maar... en dat sluit misschien aan bij wat Annemieke Goris schrijft, ik zie compassion for care niet als iets exclusiefs voor de medische sector. Sterker nog... in mijn idee gaan we naar een samenleving met een minimale zorg-sector, want.... vol com-passie!
Lucien, mijn inzending voor de TEDx volgt.

postema

5 januari 2011

Leven in één wereld.

Ik heb mijn toekomstbeeld van een samenleving vol compassie beschreven. Een heel andere kijk op ziek zijn.: http://corapostema.blogspot.com/2011/01/in-de-toekomst-bestaat-de-zorgsector.html

Bos

6 januari 2011

Mooi geformuleerd, je verontrustende boodschap. Volgens mij een van de kernpunten om de komende tijd aan te pakken. Slim, net afgestudeerd, weten veel, kunnen veel, en dan in de vervolg jaren van de praktijk ontstaan blijkbaar negatieve impulsen, waardoor de opgedane kernwaarden verwateren. De nieuwe aanpak van Frank de Boer bij Ajax: geen nieuwe instructies, maar de boodschap, ga voetballen zoals je het in de jeugdopleiding hebt geleerd, daar was je toch goed? Ruimte voor aanwezige intuities en initiatieven en dicht bij je eigen waarden blijven. Compassie, heel goed.

Lucien Engelen

7 januari 2011

@annemiek : beetje rode en blauwe wereld dus ;-)

@cora : we gaan van zorgINSTELLINGEN naar zorgNETWERKEN, daarin is de patiënt, familie en mantel onderdeel van het team. OOK bij de preventie.

@chiel : eens, maar net als bij Ajax stoppen met er over te praten maar mouwen opstropen en DOEN

ygsVDbkFHXIYKebEtbW

2 februari 2012

What a joy to find smonoee else who thinks this way.

Top