BLOG

Keurmerk werpt dam op tegen gemeentelijke Wmo-bezuinigingen

Keurmerk werpt dam op tegen gemeentelijke Wmo-bezuinigingen

Elke gemeente in Nederland staat voor grote ombuigingen ten gevolge van teruglopende inkomsten. Welke keuzen worden gemaakt, wordt in belangrijke mate bepaald door de mate waarin uitgaven voor beleid flexibel en beïnvloedbaar zijn.

Uitgaven

Uitgaven waarvoor al verplichtingen zijn aangegaan wegen natuurlijk zwaarder dan uitgaven voor nieuw beleid en met een niet-verplicht karakter. Tot die laatste categorie behoort een groot deel van de middelen voor de uitvoering van de Wmo, de Wet maatschappelijke ondersteuning.

'Vogelvrij' geld

Kenmerkend voor de taken die krachtens de Wmo bij de gemeenten zijn neergelegd is, dat er wel een globale opdracht is gegeven (het befaamde compensatiebeginsel oftewel ‘zorg ervoor dat iemand met beperkingen in jouw gemeente net zo aan de samenleving kan deelnemen als iemand zonder beperkingen'), maar tegelijk grote beleidsruimte is gelaten voor hoe dat moet gebeuren. Mensen met beperkingen, die ondersteuning nodig hebben om daadwerkelijk te kunnen meedoen, kunnen geen aanspraak maken op bepaalde voorzieningen, maar zijn afhankelijk van hoe de gemeente met die behoefte wil omgaan. Veel Wmo-geld dat aan de gemeenten is toebedeeld, is dus nog niet vastgelegd. In het zware bezuinigingsgeweld is dat geld vogelvrij.

Belangenbehartiging

De kans is dus aanzienlijk dat gemeenten, door financiële nood gedwongen, geld zullen onttrekken aan de uitvoering van de Wmo. Tenzij er in de gemeentelijke context sterke tegenkrachten zouden werken. Die zijn er echter niet. Cliënten en hun belangenbehartigers kunnen geen vuist maken, deskundige ambtenaren zijn er nog weinig, concrete beleidsmaatregelen zijn schaars. De tientallen successtories die in beleidsstukken over de Wmo worden geproduceerd als blijk van een kantelende gemeentelijke cultuur zijn vooralsnog  evenzovele druppels op een gloeiende plaat. Het positieve beeld dat daarmee wordt gecreëerd staat bijvoorbeeld in schril contrast tot het droevige verhaal van de toegankelijkheid van de gemeentelijke websites.

Heldere normen

Voor de toegankelijkheid van websites bestaan heldere normen en duidelijke Europese en landelijke afspraken, terwijl de noodzakelijke maatregelen niet moeilijk en niet duur zijn en daarentegen zeer kosteneffectief. Eind 2010 (de uiterste termijn) hadden ruim 90 procent van de gemeenten echter hun websites niet toegankelijk gemaakt. Dat zegt helaas meer over de tekortschietende gemeentelijke cultuur dan een lange reeks verspreide gemeentelijke Wmo-pareltjes.

Sterkere beleidsinstrumenten nodig

Ik denk dat beleidsmakers en belangenorganisaties onder ogen moeten zien, dat onder de huidige financieel-economische omstandigheden de tenuitvoerlegging van de Wmo -alle goede bedoelingen ten spijt- groot gevaar loopt te stagneren. De van goede wil getuigende beleidsmiddelen ter facilitering van die uitvoering, zoals de recente mooie Handreiking voor lokaal beleid'' van VWS en de Wmo-visie de Kanteling' van de CG-Raad e.a., zijn te zwak om het bezuinigingstij te keren. Er zullen krachtiger beleidsinstrumenten in stelling moeten worden gebracht om de gestelde Wmo-doelen serieus haalbaar te maken. Dat is te meer noodzakelijk nu het ernaar uitziet, dat ook de AWBZ-functie Begeleiding voor de gemeentelijke leeuwen zal worden gegooid.

Keurmerk Toegankelijke Gemeente

Ik pleit er voor om een krachtig instrument in het beleidssyteem op te nemen, namelijk het keurmerk Toegankelijke Gemeente. VWS, VNG en de brancheorganisaties van cliënten en zorgaanbieders kunnen heel wel met elkaar een minimumpakket aan toegankelijkheidseisen overeen komen, waaraan gemeenten over enkele jaren moeten voldoen. Aan het bereiken of het niet bereiken van dat predikaat worden financiële consequenties verbonden in de vorm van toeslagen dan wel kortingen op de bijdrage uit het Gemeentefonds. Welke burger zou straks niet met trots het plaatsnaambord van zijn gemeente passeren, als daaronder het bordje zou prijken 'Toegankelijke gemeente'. Geen tot bezuinigingen gedwongen gemeente moet zich straks nog kunnen permitteren dat predikaat te missen. 

Tobias Witteveen

1 Reacties

om een reactie achter te laten

Goris

14 januari 2011

@Tobias,
Brede digitale en fysieke toegankelijkheid is in het licht van toekomsttrends in de samenleving, en overheidsbeleid richting steeds meer zelfmanagement/zelfredzaamheid heel belangrijk. Ik zie toegankelijkheid zelfs als een cruciale randvoorwaarde. Hoe langer ik nadenk over je voorstel voor een keurmerk , hoe enthousiaster ik word. Een keurmerk kan een signaalfunctie hebben, zodat gemeenten het belang van toegankelijkheid wel gaan zien en waarderen. Ik denk graag met je mee!

Top