BLOG

Op weg naar de kiezende patiënt

Op weg naar de kiezende patiënt

Zijn wij in de zorg de weg kwijt? Zoals Lucien Engelen schrijft in zijn blog van 10 januari. Ik durf te beweren dat we juist op koers liggen. Op weg naar de eindbestemming: een patiënt die kiest op basis van de informatie die hij of zij belangrijk vindt.

Transparantie

Transparantie is geen vanzelfsprekendheid in de zorgsector. Sinds de invoering van het nieuwe zorgstelsel in 2006 is transparantie een belangrijk item geworden. De patiënt als derde marktpartij. De patiënt moet gaan kiezen. Stemmen met de voeten, zoals Lucien Engelen dat zo mooi zegt. Kiezen tussen zorgverzekeraars, kiezen tussen zorgverleners en kiezen tussen behandelingen.

Toegankelijke informatie

Om te kunnen kiezen heb je informatie nodig. En deze informatie was er niet. Dat wil zeggen, niet openbaar en niet toegankelijk voor iedereen. Maar openbaarheid en toegankelijkheid is niet voldoende. Want: welke informatie hebben patiënten nodig om een keuze te maken? Wat vinden patiënten belangrijk? Hoe verloopt het keuzeproces? Welke informatie is beschikbaar? Welke informatie niet? Kortom, veel vragen en weinig antwoorden. De queeste begon.

Keuzeproces

Anno 2011 is een aantal vragen beantwoord. In grote lijnen gaat het om de volgende informatie die relevant is voor het keuzeproces.

  • Medisch inhoudelijke informatie (bijvoorbeeld: hoe groot is de kans op een complicatie na een ingreep)
  • Klantpreferenties; niet-medisch inhoudelijke informatie waar patiënten wel rekening mee willen houden (bijvoorbeeld: worden alle onderzoeken in dit ziekenhuis op één dag uitgevoerd)
  • Klantervaringen; gestandaardiseerd gemeten en wetenschappelijk gevalideerd. (bijvoorbeeld: vraagt de verpleegkundige naar een medicijnallergie)
  • Belevingsinformatie van patiënten. Subjectieve ervaringen van patiënten. (bijvoorbeeld: Afspraak op de poliklinieken begint voor 90 procent ook op de afgesproken tijd)

Veel van deze informatie is inmiddels voorhanden, maar daarmee is de bestemming nog niet bereikt. Want hoe kunnen we de informatie zo presenteren dat de patiënt hier ook daadwerkelijk gebruik van gaat maken en gaat stemmen met de voeten? Sinds wij vorig jaar de website ZorgkaartNederland.nl lanceerden, zijn er verschillende vernieuwende initiatieven op de markt gebracht. Met als voorlopig resultaat, verschillende zorgkaarten met ieder een eigen meerwaarde.

Versnippering

Nadeel van de vele initiatieven is de versnippering van informatie. Voor patiënten is het nog niet gemakkelijk om een goed overzicht te krijgen van alle informatie. Een logische vervolgstap is dan ook het bundelen van krachten en het delen van informatie. Stappen in deze richting worden al gezet. Kiesbeter.nl en ZorgkaartNederland.nl verkennen de mogelijkheden om de objectieve keuze informatie en de subjectieve patiëntervaringen dichter bij elkaar te brengen. Zilveren Kruis Achmea gaat de informatie van  ZorgkaartNederland.nl. ook via haar eigen kanalen presenteren. Andere zorgverzekeraars zullen volgen.

Betere ondersteuning

Wordt de patiënt er dan wel beter van? Jazeker. De beschikbare informatie groeit, zowel kwalitatief als kwantitatief. De presentatie van de informatie wordt steeds geavanceerder. Patiënten worden steeds beter ondersteund met instrumenten die hen helpen bij het maken van keuzes. En uiteindelijk bereiken we de eindbestemming. Een patiënt die kan kiezen op basis van zijn of haar persoonlijke keuzecriteria. Dan is patiënt empowerment weer een stukje dichterbij.  

Jacqueline Baardman
Manager Keuze en E Health bij de NPCF

14 Reacties

om een reactie achter te laten

Lucien Engelen

11 januari 2011

Dag Jacqueline, mooie blog als reactie op blog.

Wat mij nog niet helemaal duidelijk is of jullie de handschoen die ik neerlegde nu op pakken of dat iemand anders dat moet doen ;-)

gr Lucien

tjark reininga

12 januari 2011

inderdaad wordt de zorg steeds transparanter. daarmee wordt voldaan aan een van de theoretische vereisten voor marktwerking: volledig geïnformeerde aanbieders en vragers. maar daarmee hebben vooral de vragers nog niet de vrijheid om de optimale keuze te maken, zoals de theorie veronderstelt.

1. in veel gevallen ontstaat de vraag naar zorg door externe omstandigheden: een ongeluk of onvoorzien lichamelijk falen. de zorgvrager (patiënt) wordt daardoor in een nadelige positie gebracht omdat hij niet de tijd heeft de nodige marktinformatie te verzamelen, als hij daartoe nog in staat is, en zal dus het eerste aanbod aannemen. alleen al daarom kan SEH niet volledig onder marktwerking gebracht worden.
2. voor zorgvragers gelden naast medisch-technische kwaliteit vaak ook heel andere kwaliteiten (bereikbaarheid, nabijheid voor familie, reiskosten voor bezoek, etc). die worden in de beoordeling door de zorgverzekeraars echter doorgaans niet meegenomen. ik durf zelfs te stellen dat de schaalvoordelen van fusies en concentraties van zorgvoorzieningen voor een deel zijn gerealiseerd door de afwenteling van reis- en verblijfskosten op de patiënten.

Baardman

12 januari 2011

Dag Lucien,

Natuurlijk pakken wij de handschoen op. Wij zien dit ook als de taak van een patientenkoepel. Voor ons is het samenbrengen van initiatieven een speerpunt voor 2011.

Jacqueline

12 januari 2011

Dag Tjark,
Je hebt natuurlijk gelijk. Keuzevrijheid geldt niet altijd. Acute zorg is daar een voorbeeld van. Daarnaast is het streven om alle keuze informatie die de patient van belang vindt in beeld te krijgen. Maar hoort bij marktwerking ook niet dat instellingen zich gaan onderscheiden? Gratis parkeren kan een onderscheidend kenmerk zijn.

Irene

12 januari 2011

Beste Jacqueline,

een goed verhaal, en ik juig die groei in transparantie ook erg toe. Jij noemt in je blog 4 typen informatie die "anno 2011" beschikbaar zijn. Interessant, want waar vind ik medisch inhoudelijke informatie en klantpreferenties? Niet op Zorgkaart Nederland... En in de zoektocht naar de beste zorg voor mijn vader die hartproblemen heeft zou ik die informatie heel graag hebben!

Jacqueline

12 januari 2011

Dag Irene,

Zoals vermeld in de blog, de informatie wordt versnipperd aangeboden. Een belangrijke site met informatie in jouw specifieke geval: de ziekenhuisvergelijker op de website van de Hart en Vaatgroep (patientenorganisatie)
http://www.hartenvaatgroep.nl/behandeling/kies-uw-ziekenhuis.html

Jansen

12 januari 2011

Een verhaal dat per 2012 al geheel achterhaald is als de Ketenzorg volgens NZa/VWS/ZN-leden model wordt doorgedrukt. Aanbestedingen van patiënten komen er dan immers aan. In eerste instantie voor patiënten met Hartfalen, COPD, DM2 en CVRM. De hoofdaannemer legt een jaarprijs neer per patiënt. De verzekeraars mogen kiezen uit 2 Hoofdaannemers voor hun verzekerden. Een zekere "rest-concurrentie" wil VWS/NZa en ZN-leden laten bestaan om patiënten die een eigen "zorgketen" willen samenstellen daartoe in de gelegenheid te stellen. De verzekeraars zullen dan niet alle gemaakte kosten vergoeden. Voor 95% van de verzekerden is dat dus een wassen neus. Patiënten moeten aan het begin van hun behandeling een keuze maken uit de 2 Hoofdaannemers, aangeboden door de zorgverzekeraar. of dit per gemeente, per wijk of per regio zal zijn is nog onduidelijk. Wel mogen Hoofdaannemers van de Richtlijnen en standaarden afwijken als de kwaliteit nog wel acceptabel is maar de prijs in ieder geval wel lager is dan het maximum tarief dat VWS/NZa hebben berekend. Het Budgettair Kader Zorg blijft immers bestaan.
De NPCF is muisstil over deze ontwikkelingen. Dit blog geeft dan nog maar eens aan.

van Loon

12 januari 2011

Ook voor andere aandoeningen is (keuze)-informatie voor patienten en hun naasten beschikbaar. Voor kanker:
- Monitor Borstkankerzorg
- Patiëntenwijzer dikkedarmkanker
- Patientenwijzer bloed- en lymfklierkanker.
Online wordt weergegeven welke ziekenhuizen in Nederland voldoen aan de 'minimale voorwaarden voor goede zorg', vastgesteld door de betrokken kankerpatiëntenorganisaties en afgestemd met de beroepsverenigingen.
Zie: http://www.nfk.nl/themas/Patientenwijzers

Voor meerdere aandoeningen (o.a. reuma, spataderen, revalidatieadviescentra) is dergelijke keuze-informatie in ontwikkeling. Meer informatie via de betreffende patiëntenorganisatie of de NPCF.

Irene

12 januari 2011

@Jacqueline en @van Loon. dank.

Overigens ben ik -mede door de paden dat jullie me wezen- minder optimistisch over de stand van zaken betreffende beschikbaarheid (en víndbaarheid door een doorsnee patiënt/familielid) van informatie. Die versnippering helpt daar niet bij.
Maar de weg is ingeslagen.

Elke de Quay

12 januari 2011

"De" kiezende patient vertegenwoordigt slechts een "selecte" groep patienten.
Zoals Tjark Reininga al schrijft, vallen alle SEH-patienten hier buiten. Het gaat eigenlijk alleen om diegenen die planbare zorg, zoals een heupoperatie, nodig hebben. Als patient heb je dan de tijd en de kans om -samen met je behandelend professional- alle opties tegen elkaar af te zetten.

Maar wat als je een chronische, complexe, patient zonder diagnose bent? Of als je een (zeldzame) aandoening hebt waarbij je aangewezen bent op een expertisecentrum? Hoe transparant is de zorg voor deze groep? Hoe veel keuze is er voor deze groep patienten? Deze mensen hebben er niets aan empowered te worden als empowerment gedefinieerd wordt als keuzevrijheid. Zij zijn gebaat bij effectieve toerusting om -als gelijkwaardig lid van het behandelend team professionals- mee te kunnen praten over de zorg en behandeling van hun aandoening(en).

Hoewel ik niet wil zeggen dat transparantie volkomen nutteloos is, vrees ik dat het een gehypte term is die richting geeft aan veel (goedbedoelde) processen die voor een flink deel hun doel voorbij schieten.

Anoniem

12 januari 2011

Ketenzorg model NZa/VWS en ZN-leden is wat anders dan Ketenzorg model overige landen. Vermoedelijk worden hier meer mensen op het verkeerde been gezet. Bij het model NZa et al worden patiënten aanbesteed als ware het huizen; vaste prijs per patiënt per jaar, inclusief de genees- en hulpmiddelen. In het systeemmodel dat de NZa nu voorhangt is er nog keuze uit 2 smaken die de zorgverzekeraar inkoopt voor zijn verzekerden; prijs is bepalend. De Hoofdaannemer mag afwijken van de door de professionals afgesproken richtlijnen en standaarden, mits de geboden kwaliteit nog wel acceptabel is en de geboden prijs in ieder geval lager dan de theoretische maximumprijs van de NZa economen. Macro economisch is de gemiddelde prijs van een DM2 patiënt te berekenen. De spreiding is kosten is groot. Evenzo bij COPD e.a. chronische aandoeningen. Eenmaal gekozen voor een Hoofdaannemer moet de verzekerde gebruik maken van de diensten van de bij die Keten aangesloten Onderaannemers. Ook die zijn middels aanbestedingen geselecteerd. Ieder jaar een nieuwe ronde aanbestedingen. De patiënt staat werkelijk centraal in de Ketenzorg model NZa, maar op andere manier dan menigeen denkt: nl als kostenpost/schadelast en die moet zo laag mogelijk worden gehouden. De NZa doet nu ook onderzoek naar de "reisbereidheid" van de verzekerden; hoever is een patiënt bereid (of kan worden gedwongen) te reizen voor zorgafname. Ook de "wachtbereidheid" is onderwerp van onderzoek. In de Keten wordt dankbaar gebruik gemaakt van de "zelfredzaamheid" en het "zelfmanagement" van de patiënt. Academici van 35 tot 55 kunnen e.a. goed zelf doorzien. Eenmaal boven de 65 gaan ook bij hen de jaren tellen. De meeste chronisch zieken zijn ouderen tot zeer ouderen. Verzekerden mogen zelf een "keten" samenstellen uit ongebonden zorgaanbieders. Voorzienbaar is wel dat er een fikse eigen bijdrage op zal zitten. Verzekeraars mogen nu al 20% eisen en vermoedelijk zal dit gaan naar 25 tot 50%. Welke keuze vrijheid heeft de gemiddelde patiënt in dit land dan nog?
De al bestaande tweedeling zal alleen maar groter worden. Klasse zorg gebeurt al en zal toenemen. Blog van de NPCF medewerkster komt werkelijk als mosterd na de maaltijd. Tenzij de NPCF en de Consumentenbond serieus werk maken van hun taak in het Nederlandse Zorgspel.
Immers, van enige transparantie in een Zorgketen naar Model NZa et al kan geen sprake zijn; concurrentie gevoelig en mededingingsrechtelijk niet mogelijk. Hoofdaannemer en aangesloten Onderaannemers zullen en kunnen nimmer publiek maken waarom zij zoveel goedkoper zijn en tegelijk nog acceptabele zorg kunnen leveren. Met transparantie vervalt dan de reden van aanbestedingen. Aanbesteden van patiënten? Veilingen van patiënten? In welke omstandigheid en tijd vond dit eerder plaats? Slavernij? Nederland was dan ook een van de laatste landen in de wereld die de slavernij en de handel in slaven afschaften. Belang van de Lidstaat gaat boven het belang van het individue, in Nederland.

van Loon

12 januari 2011

Beste Irene,

Ik ben er van overtuigd dat de goede weg inderdaad is ingeslagen als het gaat om het ontwikkelen van onderbouwde en bruikbare keuze-informatie voor patienten en hun naasten. Het is zeker nog een taak van de patientenorganisaties om te werken aan de bekendheid / vindbaarheid van de keuze-informatie. En om de informatie uit te bereiden met bijvoorbeeld volumecriteria (aantal behandelingen per arts / ziekenhuis per jaar) en informatie over de uitkomsten van de zorg.Dit in afstemming met de betreffende beroepsverenigingen.

Zoals terecht wordt opgemerkt is keuze-informatie niet voor alle patienten van toepassing/ bruikbaar. Maar voor grote groepen patienten wel. Bovendien levert de getoonde informatie niet alleen (keuze-)informatie aan patienten maar geeft het zorgaanbieders ook een heel directe prikkel om de zorg, op punten die vanuit patientenperspectief belangrijk zijn, te verbeteren. En dat werkt. Om een voorbeeld te geven; al voor het online gaan van de Patientenwijzer bloed-en lymfklierkanker hebben meerdere ziekenhuizen hun zorg verbeterd (om, online zichtbaar, te voldoen aan alle "minimale voorwaarden voor goede zorg"). In maart 2010 ging de Patientenwijzer online en voldeed 64% van de ziekenhuizen aan alle minimale voorwaarden voor goede zorg van de patientenorganisaties. Inmiddels is dat 79%, door zorgverbeteringen! De minimale voorwaarden worden voor 2011-2012 verder aangescherpt om de kwaliteit van de zorg voor mensen met bloed- of lymfklierkanker nog verder te stimuleren. Overigens leverde 96% (!) van de ziekenhuizen gegevens aan voor de Patientenwijzer bloed-en lymfklierkanker. Het is dus een 'serieus' en effectief instrument.

Lisenka van Loon
Nederlandse Federatie van Kankerpatientenorganisaties (NFK)

Jacqueline

12 januari 2011

Dank voor jullie reacties. Ik neem de aanvullingen en opmerkingen (ook de kritische) zeker mee. Het is in ieder geval duidelijk dat er nog veel te doen is.

oEgskEGrYNQbduwgsqp

28 februari 2011

ed8McQ <a href="http://ueufhzetvftf.com/">ueufhzetvftf</a>, [url=http://mnbnwiimobfi.com/]mnbnwiimobfi[/url], [link=http://dbpligwgoppx.com/]dbpligwgoppx[/link], http://wkwjkwhwnoqz.com/

Top