BLOG

Het EPD is dood, lang leve i-gezond

Het EPD is dood, lang leve i-gezond

Op 5 april heeft de Eerste Kamer, in een zinloze daad van bestuurlijk vandalisme, het wetsvoorstel op het Elektronisch Patiëntendossier (EPD) verworpen. Ik wil hier niet stilstaan bij het hoe en waarom van die ellendige geschiedenis. “De patiënt is de grote verliezer”, heeft minister Schippers gezegd, en daar kan ik me volledig in vinden. De vraag is natuurlijk: hoe nu verder?

ICT in de zorg loopt achter

Het EPD, of liever gezegd de wettelijke regeling van veilige elektronische gegevensuitwisseling in de zorg, was geen doel op zich. Doel is om door inzet van ICT de zorg veiliger, beter, efficiënter en meer patiëntgericht te maken. En de noodzaak daartoe blijft onverkort bestaan. De gezondheidszorg is, zacht gezegd, geen koploper als het gaat om het gebruik van ICT toepassingen. Zeker niet als het gaat om het primaire proces: het verlenen van zorg. Waar bijvoorbeeld de financiële dienstverlening en de reisbranche de afgelopen twintig jaar onherkenbaar veranderd zijn, maken we in de zorg nog ouderwets per telefoon  een afspraak met de zorgverlener, nemen we daarna plaats in de wachtkamer en vindt vervolgens een gesprek of behandeling plaats. Is er dan een nieuwe afspraak nodig, met dezelfde of een andere zorgverlener, dan begint het verhaal weer van voor af aan, vaak tot en met het helemaal weer opnieuw invullen of doorgeven van gegevens. Het hele proces is klantonvriendelijk, inefficiënt, kwalitatief onder de maat en soms zelfs regelrecht onveilig.

Telezorg biedt kansen

Het kan ook anders. Zeer recent was de intensive care op afstand in het nieuws, waarbij IC specialisten vanuit het OLVG in Amsterdam patiënten in Lelystad kunnen volgen en meebehandelen. Ook op veel andere terreinen, zoals ketenzorg bij diabetes en chronisch hartfalen, zijn er goede voorbeelden van de inzet van telemonitoring. Internationaal, maar ook in Nederland. Dan valt wel op dat succesvolle projecten in Nederland moeilijk een bredere opschaling krijgen. Het is precies om die reden dat zorgverzekeraars hebben afgesproken om de krachten te bundelen om de barrières voor inkoop en bekostiging van telemonitoring bij diabetes en chronisch hartfalen te slechten. Doel is om in 2012 deze toepassingen breed te contracteren.

Belemmeringen voor ehealth

Die barrières spelen niet alleen bij telemonitoring. Ehealth, de inzet van ICT in het zorgproces, komt vaak niet verder dan de fase van pilots en projecten – die weer gestopt worden wanneer de tijdelijke subsidie op is of projectfinanciering afloopt. Het ontbreken van een transparante business case, onduidelijkheid over de effectiviteit en efficiency van de toepassing, problemen met opschaling door onvoldoende standaardisatie en interoperabiliteit, het ontbreken van een adequate structurele bekostiging en brede inkoop, het feit dat baten ergens anders neerslaan dan de kosten – het zijn allemaal redenen waardoor ehealth initiatieven lastig blijken op te schalen.

Het EPD als kwaliteitsnorm – en als patiëntenrecht

Het sneuvelen van het EPD lijkt op het eerste gezicht in dit beeld te passen. Toch ontstaan er nu ook nieuwe kansen. Iedereen is het er over eens dat er normen en standaarden moeten bestaan voor digitale dossiervorming en de veilige overdracht van die informatie. Iedereen vindt ook dat de patiënt controle moet hebben over zijn eigen digitale gegevens. De Eerste Kamer heeft de Minister zelfs per motie gevraagd deze zaken te regelen – enigszins paradoxaal, want daar was de door diezelfde Kamer afgestemde wet nu juist voor bedoeld. Maar die motie biedt wel de mogelijkheid om het EPD niet langer als een apart project te zien, maar als een integraal onderdeel van kwalitatief goede en patiëntgerichte zorg. De verplichting om gegevens digitaal vast te leggen en op een veilige manier toegankelijk te maken voor iedere zorgverlener die een behandelrelatie met de patiënt heeft, behoort onderdeel te zijn van het normale kwaliteitstoezicht. De IGZ is daar met de richtlijn medicatieoverdracht ook al op vooruitgelopen. En de mogelijkheid voor de patiënt om zijn digitale dossier niet alleen in te zien, maar ook te controleren en te bepalen wie erover mag beschikken, dient als wettelijk recht te worden vastgelegd. Minister Schippers heeft inmiddels aangekondigd de WGBO op dit punt te willen aanpassen.

Nederland i-gezond

Het EPD, en de brede inzet van ICT in het primaire zorgproces, moet dus een normaal onderdeel worden van de Nederlandse gezondheidszorg. En we hoeven dan echt niet te wachten tot de overheid het volgende wetsvoorstel gereed heeft. Nu is het moment om concreet aan de slag te gaan met het uitrollen van bewezen effectieve ehealth toepassingen, van telemonitoring tot e-consulten tot patiëntencommunities. Zorgverzekeraars zijn bereid om met andere betrokkenen, patiënten, aanbieders en industrie, te komen tot een veldcoalitie die een implementatieagenda voor ehealth gaat opstellen.  Als motto stel ik voor: Nederland i-gezond – met de i van ICT, van innovatief en van interactief.

Pieter Hasekamp

5 Reacties

om een reactie achter te laten

Chris Flim

19 april 2011

Goede blog Pieter. Helemaal eens. En dank voor support veldcoalitie implementatieagenda eHealth. Chris Flim - Secretaris NVEH - Nederlandse Vereniging voor eHealth

Guldemeester

20 april 2011

Ik kan mij (bijna) volledig vinden in het commentaar.
Ik denk alleen dat het niet alleen aan subsidies en financiering ligt. Ook de kennis en wellicht zelf de het begrip over de noodzaak ontbreekt.
Er moet dus naar mijn mening ook gewerkt worden aan innovatie, kennis em prioriteit op bestuurlijke agenda's en het besef dat de toekomstige arbeidsproblematiek in de zorg het toch wel erg noodzakelijk gaat maken dat er structurele, door IT ondersteunde, oplossingen komen

Cloosterman

21 april 2011

Jammer dat innovaties zo langzaam gaan binnen de gezondheidszorg. De vraag die de gezondheidszorg zichzelf zou moet stellen is, "Blijven patiënten, patiënten of worden patiënten klanten" in mijn ziekenhuis.
De ziekenhuizen die kiezen voor patiënten worden klanten zijn naar mijn mening de ziekenhuizen van de toekomst. Binnen deze ziekenhuizen staat innovatie dan ook hoog op de agenda en zij zullen straks dan ook dienen als voorbeeld voor alle andere ziekenhuizen. Ik zou zeggen ziekenhuizen kunnen nog heel veel leren van Supermarkten, als het gaat om snelheid van innovatie en efficiënter en effectiever werken. De klant is daar al jaren het uitgangspunt!

Chiel Bos

24 april 2011

Heel goed Pieter, van een achterstand een voorsprong maken. Het zou in de zorg toch zó moeten zijn dat als je geen gebruik maakt van normale, moderne communicatie, je ook geen goede medische zorg kunt leveren. Kortom, i-zorg hoort inmiddels bij gebruikelijke zorg, net als een bloeddrukmeter en een laboratoriumonderzoek. Je hebt mooi beschreven dat vaak bij elke medische gang het ouderwetse administratieve proces weer opnieuw begint. Het is hoog tijd voor een ommezwaai naar meer elektronische communicatie en met de patient als actieve deelnemer. Chiel

Frans Leijse

24 april 2011

Er liggen kansen genoeg als er maar standaarden worden gekozen om op te bouwen.
De titel van de bijeenkomst "Spraakverwarring in Zorg-ICT" (NEN - Delft 21/4) sprak wat dat betreft boekdelen. Belanghebbenden hun best deden om te vertellen over waar ze al niet mee bezig zijn. Omdat er geen leiderschap is werd dit dus wederom een kakofonie zonder uitkomst.
Zolang er in Zorg-ICT Nederland geen leider is met mandaat om te kiezen voor internationale standaarden (Snomed, DCM en ISO 13606) blijven we modderen met legacy.
Hier ligt een volstrekt unieke kans voor Nederland om weer eens gidsland te worden: NL heeft een populatie ter grootte van New York. Het moet met de huidige kennis en kunde mogelijk zijn om een perfect werkende architectuur te bouwen en uit te rollen. Als het hier werkt dan hebben we meteen ook een uitstekend export product met een even uitstekend verdienmodel.
Prioriteit 1: Leiderschap beleggen en vervolgens standaarden opleggen.

Top