BLOG

Meten is geen weten

Meten is geen weten

‘Meting kwaliteit ouderenzorg onbetrouwbaar’ zo kopte Skipr in navolging van de Volkskrant. Maar is dat nu zo verwonderlijk? Rekenfouten of technische problemen in de verwerking zijn vanzelfsprekend niet acceptabel.

Maar bij het meten van de zorginhoudelijke kwaliteit hebben wij misschien wel te hoge verwachtingen. Waar het Kwaliteitskader Verantwoorde Zorg zelf waarschuwt voor het feit dat de indicatoren slechts een indicatie van de kwaliteit opleveren, denken wij nog ‘meten=weten’.

Vragen bij indicatoren

In het Kwaliteitskader voor de Verpleging, Verzorging en Thuiszorg (VV&T) worden de vragen bij de verschillende indicatoren uitvoerig toegelicht. Zo wordt toegelicht dat bij een rode huid die niet weg is te drukken, sprake is van de eerste graad van decubitus en dat er sprake is van een val als de cliënt uit een verticale of horizontale positie plotseling en onvrijwillig op de grond terechtkomt. Aangezien de zorg gelukkig nog mensenwerk is, is het ook niet verwonderlijk dat er ondanks deze verfijnde toelichting, sprake is van enige vorm van subjectiviteit.

 Kwaliteitskader

Dat ontslaat partijen niet van de verplichting om het Kwaliteitskader verder te verbeteren. Actiz heeft al aangegeven dat met de andere veldpartijen wordt gezocht naar een verbetering van de criteria. Tot die veldpartijen behoren gelukkig ook vertegenwoordigers van de cliënten en de zorgprofessionals. Dat zorgt voor de noodzakelijke balans. Het gevaar is anders groot dat door een nog verdere verfijning van de criteria, de registratielast voor de zorgverleners enorm zal toenemen waardoor er minder tijd overblijft voor de cliënt.

Bejegening

Diezelfde cliënt meet de kwaliteit van zorg hoofdzakelijk af aan een respectvolle bejegening en voldoende aandacht, zo blijkt uit recent Nivel-onderzoek. Ook dat is niet verwonderlijk. In de zorg gaat het in de eerste plaats om persoonlijke relaties, tussen de cliënten of patiënten en de zorgprofessionals. Het is daarom ook goed om de kwaliteit van zorg vooral daaraan af te meten. En de uitkomsten van de afgesproken zorg te beoordelen met behulp van cliënttevredenheidsonderzoeken en met name via de individuele zorgleefplannen.

Kwaliteitskaders

Kwaliteitskaders in de VV&T, GGZ en Gehandicaptenzorg zijn een vorm van zelfevaluatie. Deze zelfevaluaties zijn in de eerste plaats bedoeld voor interne verbeteringen voor de cliënten. Daarnaast geven de publieke resultaten de cliënten meer inzicht in de kwaliteit en zo de mogelijkheid om beter te kiezen. Kwaliteitskaders worden ook voor externe verantwoording gebruikt. Om zo te voorkomen dat de Inspectie of de zorgverzekeraars voor hun respectievelijke toezicht en zorginkoop weer eigen systemen gaan inrichten. Natuurlijk kunnen zorgaanbieders dan in de verleiding komen om hun cijfers op te poetsen. Maar de verleiding zal groter zijn als externe partijen de kwaliteitskaders niet goed gebruiken en daar absolute waarheden aan ontlenen. Daarom moet ook de waarde van de jaarlijkse ranglijsten in de zorg, zoals die van de Volkskrant, sterk worden gerelativeerd. Onbedoeld gebruik kan zelfs de bereidheid tot transparantie en eerlijke zelfreflectie schaden. Of leiden tot een onmogelijke perfectionering en daarmee bureaucratisering van het systeem. Enige ‘onbetrouwbaarheid’ in de kwaliteitskaders moeten we dus voor lief nemen. We kunnen onze energie beter steken in meer aandacht voor de cliënt.

Jan de Vries, directeur MEE Nederland       
(te volgen via www.twitter.com/jandevries_MEE)

3 Reacties

om een reactie achter te laten

Anoniem

12 augustus 2011

Meneer De Vries is duidelijk van het 'samen' en 'verbinden', maar soms is de werkelijkheid totaal anders en dan slaat zijn analyse als een tang op een of ander gevoelig lichaamsdeel.

Zo is subjectiviteit geen probleem bij metingen (het gemiddelde blijft OK) maar bewust manipuleren van de gegevens wel. ActIZ is niet de partij die vooruit wil, maar is juist de partij die het hele proces (met veel succes) frustreert. ActiZ kan ook niet anders want de bestuurders van zorgaanbieders willen niet aan kwaliteitsvergelijking (vraag maar eens rond). Samenwerking leidt niet tot een verbetering omdat ActiZ veel sterker is dan de vertegenwoordigers van de cliënten en de zorgprofessionals bij elkaar. Bejegening vinden patiënten alleen belangrijk zolang ze de zorginhoudelijke indicatoren niet kunnen beoordelen (zie onderzoek Van den Berg en anderen in Social Science and Medicine). Dat Nivel haar CQ-index met verve verdedigt is te prijzen (CKZ is onderdeel van NIVEL), maar verdient geen referentie. De kwaliteitskaders zijn in eerste instatie bedoeld om zorgaanbieders met elkaar te vergelijken en niet voor interne verbetering (waarom denk je anders dat er nu ineens zoveel aandacht is voor kwaliteitsmeting?). En nee, zonder aandacht voor kwaliteitsvergelijking moet de aandacht voor kwaliteit vanuit de intrinsieke motivatie van bestuurders komen, en inmiddels is bekend dat die tekort schiet voor verantworde zorg.

Dit soort blogs laten zien dat de belangenbehartiging voor cliënten niet in vertrouwde handen in bij de zittende vertegenwoordigers.

Terlouw

15 augustus 2011

Een sterk relativeren van kwaliteitsmeting is op zijn plaats, zoals ik overigens al heel lang en- dat nog wel uit de hoek van de clientenbeweging in de vg sector(KansPlus) -, betoog.

Een veel meer focussen op wat zich in de praktijk op de werkvloer voltrekt, levert meer op dan die zgn objectieve metingen op basis van kwaliteitskaders.Er zijn goede voorbeelden als Kwaliteit in Beeld(onderzoek VU in Amsterdam) in de verstandelijk gehandicaptenzorg.

De directe relatie tussen mensen met een verstandelijke beperking en hun begeleiders centraal stellen , doet recht aan waar het werkelijk om draait.Het levert in ieder geval meer op dan al die kostbare kwaliteitsmetingen, alle frustaties die daar mee gemoeid zijn .Maar ja, die trein "kwaliteitsmetingen" dendert al meer dan tien jaar, tot overmaat van ramp komt daar nu weer een door de overheid aangekoppeld wagonnetje" kwaliteitsinstituut" overheen, voorspelbaar een miskoop al la de HSL.

Anoniem

15 augustus 2011

Voldoen aan alle kwaliteitsverplichtingen en het daarover vooral jaarlijks rapporteren, leveren grote pakken papier op en vergen vele uren leestijd, maar dan wel ver na de periode waarover gerapporteerd wordt. Als Vz van de CR en CCR kan ik daar niets mee. Ik heb behoefte aan maandelijke dus actuele, korte informatie op basis van enkele benchmarks, die mij inzicht geven in de recente ontwikkeling van de kwaliteit van de zorg. Die benchmarks moeten een goed beeld geven van de kwaliteit van de zorg. Daar waar het beeld afwijkt van wat het zou moeten zijn, dient een toelichting gegeven te worden over de oorzaak en hoe er op wordt-is gereageerd. Dat moet kunnen met enkele A4tjes. Mondeling kunnen we dan aanvullende vragen stellen. Zo kan ik als vertegenwoordiger van de clienten de kwaliteit in de gaten houden. Vinger-aan-de-pols rapportages noemen we ze. Over de financiele ontwikkeling krijgen we wel elke maand een prima overzicht. Dank zij het nieuwe management en ons voortdurend gezeur denk ik. Dit soort overzichten helpen mee om het vertrouwen in het management te handhaven of herstellen. Ik hoop dat we over de kwaliteit van de zorg, na 7 jaar zeuren en soebatten, ook dergelijke prima korte vinger-aan-de-pols rapportages gaan krijgen. Dan kan ik iedereen die er om vraagt eerlijk vertellen hoe het met de kwaliteit van de zorg is gesteld in onze instelling. Dan heb ik al die pakken papier niet nodig.
Ik laat mijn naam weg, om te voorkomen dat de instelling waarover dit gaat bekend wordt. Insiders weten dat het over hun instelling gaat.

Top