BLOG

Komkommertijd voorbij; toon leiderschap in ouderenzorg

Komkommertijd voorbij; toon leiderschap in ouderenzorg

Het zomerreces loopt op z’n einde, het politieke seizoen start weer op en de begrotings­cyclus voor 2012 begint weer. Belandt de crisis in de gevreesde dubbele dip, worden alle innovaties gesmoord, wat gaat Prinsjesdag opleveren voor de zorg?

Met name de ouderenzorg gaat nu spannende tijden tegemoet. Er komen uitdagende en verontrustende trends samen die om een nieuwe visie, leiderschap en aanpak vragen.

Enkele bewegingen

Wie terugkijkt op de afgelopen zomermaanden, ziet voortekenen van een stormachtige herfst, afgewisseld door een enkele zonnige dag. Het goede nieuws is dat er de afgelopen tijd geen calamiteiten in het nieuws kwamen: geen pyjamadagen, geen resistente bacteriën, geen afdelingssluitingen door personeelstekort. Er zijn signalen over toenemende interesse voor een verzorgend of verplegend beroep in de zorg. Verontrustende berichten zijn er ook. Zo neemt de ouderenmishandeling toe. Zo weet de sector eigenlijk nog niet hoe VWS de mooie beloften uit het regeerakkoord gaat realiseren: bijna 1 miljard meer budget en 12.000 professionals erbij. Nog ernstiger is dat de normen voor verantwoorde zorg na vijf jaar hard werken zijn gestrand in meetproblemen. “Het meetsysteem voor kwaliteit ouderenzorg deugt niet”, kopte het NRC Handelsblad op 30 juli. De metingen worden niet uniform uitgevoerd en instellingen manipuleren hun eigen cijfers. Cijfers die wel deugen, worden vervolgens soms niet of verkeerd gebruikt bij Zichtbare Zorg. Dit deel van de kwaliteitsinformatie is inmiddels verwijderd van Kiesbeter.nl (klantervaringen via CQ Index zijn er nog wel). Na de zomer wil de Inspectie overleggen met betrokkenen over een betere kwaliteitsmeting, daar wordt mogelijk twee jaar voor uit getrokken. Het bevreemdt mij dat dit alles niet veel meer commotie en actie oproept en dat er zo weinig regie wordt genomen om tot snellere oplossingen met hogere impact te komen. Is het er bij ingeschoten door vakanties in komkommertijd? Dit leidt tot reputatieschade voor de hele sector.

Vak van de toekomst?!

Een ander verontrustend bericht is dat de medische studenten het ouderenvak van de toekomst links laten liggen. Verpleeghuizen kampen nu al met een groot tekort aan gespecialiseerde artsen. De beroepsvereniging weet hoe het komt: er is geen verplicht co-schap ouderen­geneeskunde in het basiscurriculum (1 van de 8 UMC’s doet dat nu), het salaris is te laag (specialisten ouderengeneeskunde zouden tot de slechts betaalde medische specialisten behoren) en het wetenschappelijke imago van het vak is te pover door te gering onderzoek. Maar zijn dat wel de echte problemen? Er woedt al jaren een domein- en opleidingenstrijd tussen de (medische) disciplines rondom ouderen, tussen generalisten en specialisten, zowel in de medische zorg voor thuiswonende ouderen (waar verpleeghuisartsen een rol voor zichzelf zien), als in de verzorgingshuizen (waaraan veel huisartsen eigenlijk geen lol beleven).

Laten we onszelf vermannen

De beleidscontext is uiterst dynamisch, waardoor ondernemers beducht zijn te investeren. Er wordt geschoven met budgetten, tarieven en huisvestingskosten, het scheiden van wonen en zorg moet worden doorgezet en de indicatiestelling is meer omstreden dan ooit te voren. Het wordt tijd voor leiderschap om deze taboedebatten te doorbreken en vanuit een sterke toekomstvisie lijnen uit te zetten naar een integrerende aanpak van het praktijkveld, gezamenlijke werksituaties, opleidingen, fundamenteel en toegepast onderzoek en uitkomstgestuurde financiering. Door de vergrijzing is de markt groot genoeg, daar past geen statusgevoelige concurrentie maar juist hechte samenwerking bij om de kwaliteit en innovatie van de ouderenzorg op peil te houden. Het KNMG-standpunt Medische zorg voor kwetsbare ouderen is daarin een van de goede onderleggers, naast de langzaam binnenkomende inzichten uit het Nationaal Programma en de concept-zorgstandaarden voor kwetsbare en dementerende ouderen. De komkommertijd is voorbij, het komt nu aan op daadkracht, regie en middelen om partijen samen te brengen en tot resultaat te brengen. De tijd is rijp voor een Deltaplan vergrijzing, hoe beladen dat woord ook lijkt. De opgave die voor ons staat is immens, dat vergt bundeling van alle krachten.

Robbert Huijsman

Robbert Huijsman werkt sinds 18 juli als senior manager Kwaliteit en Innovatie bij de divisie Zorg & Gezondheid van Achmea.

5 Reacties

om een reactie achter te laten

Anoniem

25 augustus 2011

Prima verhaal van Robbert, en zoals ik van hem gewend ben vol met motiverende statements. Toch zal ook Robbert moeten erkennen dat er reden is voor pessimisme.

Het ministerie laat alleen terugtrekkende bewegingen zien en zit vooral op de knip. De Stuurgroep V en V (en thuiszorg) functioneert niet want ActiZ heeft de broek aan, en ActiZ is niet geïnteresseerd in kwaliteit. De toekomstige overgang van (een deel van) de V en V naar de Zvw lijkt ondoordacht en waarschijnlijk ineffectief. De onzekerheid die deze mogelijke overgang met zich meebrengt zorgt ervoor dat niemand initiatief wil nemen.

Naast Robbert voel ik mij altijd een zwartkijker, maar dit zijn toch echte problemen waar de sector nu mee kampt.

Raemakers

26 augustus 2011

Robbert, je slaat de spijker op zijn kop!

Maar, laten we niet wachten tot we in het collectiviteit de problemen oplossen. Veel winst valt al te halen in en tussen de instellingen in de regio's. En daar staan instellingen zelf aan het roer en hebben ze zelf de regie.

Volgens mij wordt deze handschoen al lang opgepakt en is er in het veld al volop actie. De oplossing komt echt niet uit Den Haag of Utrecht, zoveel is wel zeker, maar wordt nu al gemaakt in de instellingen. Laten we dan ook juist daaraan onze tijd en woorden besteden!

Caroline de Pater

26 augustus 2011

Geen statusgevoelige concurrentie maar hechte samenwerking: 'Laten we onszelf vervrouwen' was - gegeven de inhoud van de tekst - misschien een meer passend kopje geweest :-)
Maar de boodschap is ijzersterk en actueel. Ik pleit ervoor om in de toekomstvisie ook sociaal maatschappelijke factoren te betrekken, zoals de inrichting van wijken, ruimte voor eigen initiatieven van groepen of groepjes burgers, vrijwilligers. We beschikken al over mooie voorbeelden! Koester deze.

Ben Crul

28 augustus 2011

vanaf 1 oktober zijn we collega's bij Achmea. Ik ga vanuit mijn rol als senior medisch adviseur graag met je meewerken aan een reëel en haalbaar perspectief samen met de werkvloer en we zullen alle doemdenkers een poepie laten ruiken

Anoniem

4 september 2011

@ Ben Crul. Poepie laten ruiken? Het zou mij wat waard zijn want de sector gaat mij aan het hart. Ik ken jou en Robbert genoeg om te weten dat jullie tot heel wat in staat zijn, als jullie geen ruzie maken. Maar ik denk dat de kans groter is dat jullie wel ruzie maken (onderling of met het bestuur van Achmea) dan dat jullie mij een poepie laten ruiken. Maar ik heb het eerder fout gehad.

Top