BLOG

Geneeskunde in de echte wereld

Geneeskunde in de echte wereld

De Vereniging tegen de Kwakzalverij (VtdK) doet weer van zich spreken. Eind oktober werd Prof. Dompeling verweten aan gebedsgenezing te hebben gedaan.

Kort daarvoor gaf Catherine de Jong, de nieuwe voorzitter van de VtdK een interview met de Volkskrant (Wetenschap 15 oktober), en trok van leer tegen alles wat zich alternatieve geneeswijze noemt. Waarom nemen de alternatieve geneeswijzen (afgekort als CAM, Complementary and Alternative Medicine) een grote vlucht in Nederland ondanks het manmoedig optreden van onze antikwakzalvers, vroeg de journalist van de Volkskrant? Daarop antwoordde de Jong in termen van goede reclame en verkooppraatjes van de alternatieven. De redenen voor de groei liggen veel dieper.

Praten over de oorzaken van ziekten

Toen ik als tropenarts aan een patiënt uitlegde over malaria, muggen en parasieten, vroeg deze mij hoe het nu kwam dat uitgerekend híj gestoken werd door een parasietendragende mug. Mijn antwoord “toeval” werd weggehoond door hem en het aanwezig medisch personeel. Beheksing en kwade geesten kwamen al snel ter sprake. Tot voor kort gold ook in Nederland ziekte als een beproeving of zelfs een straf van god, toen we nog massaal geloofden. In de reguliere geneeskunde stappen we over de vraag “waarom ik, dokter?” heen, want we weten het ook niet. Bij veel alternatieve genezers, met name uit de spirituele hoek, wordt die vraag wel besproken. Het gaat dan om zingeving van het leven en het lijden, waar mensen een antwoord op willen.

Eenheid van lichaam en geest

De geneeskunde is in de afgelopen 50 jaar steeds verder gespecialiseerd; dokter houden zich vaak slechts met organen of specifieke ziekten bezig, en verwijzen patiënten door als het probleem buiten hun kennisdomein valt. Pijn en ongemak zijn moeilijk te diagnosticeren en nog moeilijker te behandelen. Psychosociale klachten vallen bij veel van mijn collega’s in de categorie “gezeur”. Juist bij die klachten maken mensen gebruik van alternatieve geneeswijzen, die de VtdK afdoet als “nep”, niet meer dan een placebo-effect. Als je effecten van behandeling slechts zoekt in objectieve bloedwaarden of andere bepalingen, en als je het welbevinden van patiënten niet meetbaar vindt, is er veel nep (zelfs van de meeste huisartsenmiddelen). Gelukkig breidt onze interesse voor de neurologie en neuropsychologie zich snel uit. Het is niet voor niets dat Dick Swaab’s “Wij zijn ons brein” een bestseller is. Psychische factoren kunnen genezende krachten van het lichaam mobiliseren. Dat is geen zelfsuggestie, zoals de Jong dat noemt, maar echt. Alternatieve geneeswijzen maken daar vaak effectief gebruik van en zijn daarom populair bij mensen.

Globalisering

Wie wel eens reist, ziet dat in andere Europese landen behandelingen regulier worden toegepast, zoals voedingskuren en modderbaden, die hier als alternatief worden veroordeeld.  Honderden miljoenen mensen in de wereld gebruiken acupunctuur of ayurvedische middelen en door globalisering maken we daarmee kennis. Mensen uit Turkije, Marokko, Ghana en andere landen nemen hun behandelwijzen mee naar Nederland. Ook in de Rooms-katholieke kerk gelooft men in genezing door het gebed, gezien de recente zaligverklaring van paus Johannes Paulus II. Nog niet zo heel lang geleden waren artsen piskijkers en steensnijders, en werd de medicijnkist gevuld uit de kruidentuin. Nog steeds is ongeveer een kwart van onze geneesmiddelen gebaseerd op natuurproducten. Het meest succesvolle medicijn tegen malaria van dit moment, artemisinine, komt uit de Chinese kruidengeneeskunde. De multiculturele samenleving is een feit, en opvattingen van de bevolking met betrekking tot gezondheid en ziekte, leven en dood, diagnose en behandeling worden beïnvloed door globalisering. Het gaat de VtdK meer om gelijk hebben dan om gelijk krijgen, heb ik de indruk. Waaróm mensen op een andere manier denken, interesseert de VtdK niet. Tunnelvisie brengt ons niet verder, en vervreemdt ons van delen van de samenleving. 

Kackadorisprijs

Is dit nu een pleidooi om mensen weg te houden van noodzakelijke chemotherapie of operatie? Praat ik nu goed dat albino’s in Tanzania vermoord worden om hun hersenen in magische drankjes te verwerken? Ding ik mee naar de Kackadorisprijs? Nee, natuurlijk niet. In de eerste plaats is het noodzakelijk om de vinger op de zere plek te leggen en vast te stellen dat de reguliere geneeskunde tekort schiet in de zorgplicht voor patiënten. Wij drijven ze in de armen van de alternatieve genezers. Ten tweede is het noodzakelijk om een dialoog aan te gaan met verstrekkers van alternatieve geneeswijzen, om het kaf van het koren te scheiden, om te erkennen dat andere visies ook hun waarde hebben. Zorg dat uitwassen gestopt worden, en zorg dat patiënten zich geholpen voelen. Laat de Vereniging tegen de Kwakzalverij zich hervormen tot Vereniging voor Goede Geneeskunde.

Jaap Koot, arts
Directeur gezondheidsinstituut NIGZ

15 Reacties

om een reactie achter te laten

wansink

15 november 2011

Alle lof voor dit verhelderende anti-tunnelvisie-betoog. Auteur slaat de spijker op zijn kop!

van der Schoot

16 november 2011

Een betoog uit mijn hart. De kracht van de behoefte serieus genomen te worden kruipt waar het niet gaan kan.

Brull

16 november 2011

Een helder en rationeel betoog zonder vooringenomen stellingen, waarbij het belang van de patient op de eerste plaats komt.

wagensveld

16 november 2011

Goed, afgewogen betoog. Waarvoor dank.

Mitrasing

16 november 2011

Zeer aansprekend, zeker voor iemand die in meerdere culturen is opgegroeid heel herkenbaar.

van Dun

16 november 2011

Applaus!

Webmaster

16 november 2011

Hulde voor deze onbevooroordeelde schrijver. Helaas is hij nu wel genomineerd voor de fel begeerde Meeste Kackadorisprijs. Die wordtnamelijk uitgereikt aan diegene die zich heeft ingezet voor de CAM. En dat doet deze schrijver op een uiterst volwassen en overwogen wijze.

de Jong

16 november 2011

Echte geneeskunde in de echte wereld.

Het is opvallend dat vooral mensen die buiten ziekenhuizen en artsenpraktijken werken altijd een negatieve kijk hebben op hoe er gewerkt wordt in de geneeskunde. Al sinds begin 80er jaren krijgen artsen in opleiding training in communicatievaardigheden. De arts van nu streeft er naar om in samenwerking en overleg met de patient een behandelplan op te stellen. Artsen proberen de patient zo veel mogelijk informatie te geven zodat de patient zo veel mogelijk zichzelf kan helpen. We zijn eerlijk over de mogelijkheden en onmogelijkheden van behandeling. Ik zie in ziekenhuizen, klinieken en praktijken om mij heen artsen en verpleegkundigen die met hart en ziel en kennis van zaken hun patienten proberen te helpen. Ondanks onze inzet en goede bedoelingen gaan er dingen niet goed. Daar leren we van en daar publiceren we over, zodat vakgenoten er ook van kunnen leren.
Een dialoog met alternatieve behandelaars die excelleren in negative uitlatingen over regulier werkende artsen zal weinig opleveren.

Catherine de Jong
voorzitter Vereniging tegen de Kwakzalverij

Hoenders

16 november 2011

Mooi betoog. Goede balans tussen enerzijds open minded zijn en anderzijds ook kritsch zijn. Het centrum integrale psychiatrie van Lentis heeft een 'protocol voor alternatieve geneeswijzen' gepubliceerd dat een soortgelijke benadering beoogt. Zoals David Servan Scheiber het ooit mooi zei: "we mogen met CAM onze patienten geen valse hoop geven, door CAM kritiekloos te omarmen, dat is waar, maar ik wil ze ook geen valse hopeloosheid geven, door CAM bij voorbaat uit te sluiten!"
Rogier Hoenders

Jaap Koot

16 november 2011

Mevrouw de Jong,
Ik sta dicht genoeg bij de klinische geneeskunde om te weten dat veel artsen hun best doen goed te communiceren. Dat patiënten toch minder tevreden zijn blijkt uit het KNMG/Nivel onderzoek dat vorige week is gepubliceerd. http://knmg.artsennet.nl/Nieuws/Nieuwsarchief/Nieuwsbericht-1/Vraagsturing-in-de-zorg-wat-is-ervan-terecht-gekomen.htm
Als patiënten stemmen met hun voeten en elders hun heil zoeken, moeten we toch een stapje harder lopen om ze deel te laten uitmaken van het behandelproces.

AGO

17 november 2011

Geachte mevrouw de Jong,
Hoe voorspelbaar...de schrijfstijl en de oppervlakkigheid zijn met het vertrek van Renckens toch niet verdwenen.
"Het is opvallend dat vooral mensen die buiten ziekenhuizen en artsenpraktijken werken altijd een negatieve kijk hebben op hoe er gewerkt wordt in de geneeskunde." Dat is nu net wat uw clubje de afgelopen 25 jaar onophoudelijk heeft gedaan. Maar dan met de hele groep CAM op het oog.
Als er volgens uw zeggen al vanaf de jaren 80 gewerkt wordt aan de verbetering van communicatie tussen artsen en patienten, wat doen al die conclusies dan toch die keer op keer uitwijzen dat er hier echt iets verbeterd dient te worden. De communicatie beperkt zich meestal tot het bespreken van het aanbod wat er alleen in dát ziekerhuis kan worden aangeboden.
"Ondanks onze inzet en goede bedoelingen gaan er dingen niet goed. Daar leren we van en daar publiceren we over," da's ronduit niet waar. De VtdK publiceert alleen maar negatief over alternatief werkende artsen. U doet het nu voorkomen alsof de VtdK een regulerend orgaan is binnen de algemene medische wereld. Naar mijn mening vertegenwoordigd uw clubje een groep verzuilde denkers die inderdaad alles baseren op de zaligmakende bloedwaarden en uitslagen van bacteriologische onderzoeken, maar helaas volledig voorbij gaat aan het feit dat het mensen betreft. Deze mensen hebben gevoel en vanuit dit gevoel weten zij, dat een bepaalde behandeling, zelfs door u als alternatief bestempeld, toch een positieve uitwerking kan hebben op het ziektebeeld. Ook als dat niet te verklaren is met de beperkte onderzoeksmogelijkheden zoals die er nu zijn.

"Een dialoog met alternatieve behandelaars die excelleren in negative uitlatingen over regulier werkende artsen zal weinig opleveren." Mevrouw de Jong; daar heeft de VtdK het zelfverworven alleenrecht op. Wij spreken zelf liever van complenetair omdat wij regulier niet uitsluiten. Er zijn veel lokale en regionale initiatieven tussen regulier en alternatief, das voor de mensen. Uw bijdrage hierin bestaat uit het voordragen van de Mr Kackadoriprijs.

Als nieuwe voorzitter heeft u de mogelijkheid in handen om iets verder, maar vooral breder te kijken dan uw voorganger deed. Durft u dat?

Anoniem

17 november 2011

Geweldig stuk en geweldige reacties op de beperkte visie van mevrouw De Jong en co.

Hier zijn we aan toe!

Peter van Dun

18 november 2011

Eerder reageerde ik met Applaus voor Jaap Kootman. Gezien de reacties is het goed om mijn applaus nader toe te lichten. Wanneer we met minder mensen en met minder financiële middelen meer en betere zorg dienen te gaan leveren, hebben we behoefte aan energieke, gepassioneerde, beroepsbeoefenaren die met passie, plezier, liefde voor het vak, waardering voor samenwerking, direct en tolerant veranderingen verwelkomen en helpen invoeren! We noemen dit in een woord “flow”! Jan Bommerez heeft de Scale of relative beingness hiervoor op Internet gedeeld met ons: http://www.the-tao-of-flow.com/wp-content/uploads/2011/07/scale-of-relative-beingness.png We weten wanneer wij beroepsbeoefenaren in flow zijn. Mijn applaus gaat uit naar Jaap voor waar hij op de schaal staat! Van Mevr de Jong, voorzitter van de Vtdk, zie ik het niet op deze site. Mijn vraag aan Catherine, waar staat u op deze schaal?

van Doorn

18 november 2011

Mooi! Jammer alleen dat het NIGZ daar nu pas achter komt. Dat instituut erfde jaren geleden het IDAG (informatie en documentatie centrum alternatieve geneeswijzen, dat kon starten dankzij een actie van consumentenorganisaties). Dat is echter al snel bij het grof vuil gezet, waardoor we nu al weer decennia verstoken zijn van een kenniscentrum waar alle relevante informatie wordt opgeslagen. Mede daardoor kunnen de antikwakkers blijven roepen dat het "niet bewezen" is etc. Hierbij daag ik het NIGZ uit om mee te werken aan plannen om tot een digitaal CAM kenniscentrum te komen, met in elk geval een belangrijke plek voor informatie die relevant is voor consumenten! Gezondheid is te belangrijk om over te laten aan de commercie, die nu de digitale informatie overheerst.

west

18 november 2011

Bravo heer Koot om eens een "geluid" te horen dat ik al jaren fluisterend hoor achter gesloten deuren in de top van het medisch centrum. Mijn complimenten dat te roepen. Dapper. Maar ook wel heel voorzichtig in het kader van "kwaliteit van leven". Ja en dan praat je niet meer over evidence based als het gaat over heel de mens! Natuurlijk is het moeilijk om het "het ding" (patient) te leren gaan zien als teamgenoot die verbonden is met alle levensvormen en de aarde. Die verbondeheid is essentieel. Laten we niet wachten op een gek die dat evidece based wil zien maar aan de slag gaan om datgene wat we nu "complementair of alternatief noemen, zodanig te onderzoeken (gelijk normale beleidsruimte) zodat het regulier wordt!!

Top