BLOG

Vechten om de waarde van de woning

Vechten om de waarde van de woning

Het gevecht om het huis van ouderen is in volle gang. Is die voor henzelf, voor Zwitserleven en een tandje welzijn? Voor de kinderen?

Of eisen we de waarde op voor pensioen of zorg? Het lijkt aantrekkelijk: de grote zorggebruikers zijn merendeels 80+ en hun huis is – nog met traditionele hypotheken –afbetaald, dus er is eigen vermogen. Zorgsparen waar je in woont en waaraan de fiscus via rente-aftrek meebetaalde.

Vragen

Natuurlijk zijn er nog vele vragen: er zal rekening gehouden moeten worden met de partner en met erfgenamen en met vragen als hoe zich een dergelijke ontwikkeling verhoudt tot degenen zonder eigen huis, en misschien moet er dan iets worden gedaan aan de erfbelasting. En hoe om te gaan met de voorlopig dalende woningwaarden, iets wat extra speelt juist in gebieden met de hoogste vraag naar zorg: de krimpende – sterk vergrijzende en zorg-schaarse  - gebieden? Verdere verlamming van de woningmarkt is mogelijk, zeker indien gekoppeld aan het H-woord. Want een vraag wordt welk nut het heeft om een woning te kopen als de eventuele waarde-opbouw weer teruggestort moet worden. Waarom dan nog kopen of verbeteren? Alleen om meer WOZ te betalen?

Voorbeelden

Maar de gedachte is niet nieuw.  Ook in de Verenigde Staten, wordt vermogen opgebruikt alvorens een beroep op Medicaid kan worden gedaan, maar daar blijft het eigen huis juist als enige vermogensdeel buiten beschouwing. Wel zijn er private experimenten met ‘reverse mortgaging’, waarbij de waarde van een huis wordt omgezet in soort hypotheek om zorgkosten te betalen er, maar die zijn duur en complex. Ierse zorgbehoevenden dragen in maximaal drie jaar maximaal 15% van de waarde van het (persoonlijk) vermogen bij. Maar dat mag ook na overlijden, ook als dat nog tien jaar duurt. Daardoor kan een partner thuis blijven, hoeft grondgebied niet gesplitst te worden tussen erfgenamen en er blijft vermogen voor erfgenamen. Vraag is alleen of de gepeilde waarde stand houdt. Ook elders spelen dit soort ideeën: Nieuw-Zeeland verstrekt een rentevrije ‘zorglening’, die later met de waarde van het vermogen wordt afgelost. Engeland vraagt bijbetaling van iedereen met een vermogen van meer dan circa € 36.000,- maar sommige gemeenten kennen opties om te voorkomen dat men het huis direct moet verkopen.

Vrijstelling?

Nog belangrijker vraag wordt echter, daar zijn ze weer, wat te doen met (zorgende) familieleden. Er zijn signalen dat we – gedwongen door de crisis – het eind van de individualisering bereikt hebben en – door ontslag of andere tegenslag - weer met onze ouderen gaan samenwonen, zoals Sargasso meldt op basis van onderzoek. Dat voorkomt deels de eenzaamheid van ouderen maar remt ook het beroep op zorg want er wordt makkelijker en meer zorg aan huisgenoten verleend. Dan kunnen we ook nog een slag verder gaan en familieleden, – net als in sommige andere landen – expliciet vragen mee te betalen aan de zorg. Daarmee zal de vraag naar publieke zorg verder afnemen. En zal gezocht worden naar goedkope alternatieven, waaronder informele arrangementen, deels met zwarte zorgarbeid, bijvoorbeeld door (illegale) migranten. Dat lijkt in sommige opzichten effectiever dan andere steunvormen. Want eigenlijk weten we niet hoe we steun waarom wanneer en hoe (voor wie) moeten opzetten, noch hebben we zicht op kosten-effectiviteit. Of toch wel? Een van de beste ondersteuningsvormen voor mantelzorgers lijkt toch een gedegen formeel zorgstelsel. Maar de maatschappelijke ontwikkelingen gaan hard. Daar komen geheel nieuwe vragen uit voort. Moeten we bijvoorbeeld kinderen die zorgen voor hun in huis opgenomen zorgbehoevende oudere vrijstellen van erfbelasting?

Frits Tjadens

14 Reacties

om een reactie achter te laten

Anoniem

16 november 2011

Interessant stukje en dank voor de links.

ANH Jansen

16 november 2011

Het is een misverstand dat de meeste zorgkosten worden gemaakt door de ouderen. Prof Polder en Paul Schnabel hebben op presentaties op Farmaactueel laten zien dat 90% van de zorgkosten worden gemaakt door 10% van de bevolking: dat zijn de zeer hoge kosten makende mensen uit alle leeftijds-en inkomenscategorien met rampzalige al dan niet genetische afwijkingen, ongelukken of oncologische ervaringen: verdeling van deze hoge kosten veroorzakende mensen is over de hele bevolking.

Wel is het zo dat met het ouder worden de kosten stijgen: vanaf 65 jaar begint het op te lopen en met 85 zeer stijl de hoogte in.

Bij geboorte is er een piekje, bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd, rond de 35 jaar, rond de overgang en bij leeftijden boven de 75 jaar.
Mannen doen het rustiger aan tot 55 - 60. Dan begint de mannenkwaal op te steken.

De netto zorguitgaven van Nederland zijn nog steeds onder de 9% van het BNP. Ook het CPB, het Central Plan Bureau, stelt in een presentatie uit mei 2011 dat er financieel geen enkel probleem is. Ook bij ongewijzigd beleid en een stijging naar 14% van het BNP voor de netto zorguitgaven is er geen probleem.

Het probleem is dat de politiek en het Openbaar Bestuur er een probleem van maken: de kosten van het Openbaar Bestuur blijven oplopen en zijn nu de grootste uitgavenpost van de Overheid.

Cynisch gezegd is het politiek om de aandacht van het echte probleem in de samenleving af te leiden door van de zorg een negatieve hype te maken.

VVD Anne Mulder maakte het in de Tweede Kamer wel heel bont door te praten over het " nut " van mensen voor de samenleving en dan met een verwijzing naar de ouderen: die werken niet meer, produceren niet meer en zijn van geen "nut' meer voor de samenleving; lees het Openbaar Bestuur.

De OESO heeft nu al tot 2x toe gepleit voor invoering van een sociaal zorgstelsel naar Scandinavisch model: inning van premies via de belastingen, betaling naar draagkracht, volledig inkomensafhankelijk, 100% solidariteit tussen gezond en ziek, jong en oud, rijk en arm, vestigingsbeleid, bottom up benadering met topdown budgettering. Dat is het meest toekomstbestendig en meest robuust stelsel: de Nederlandse verspilling van premie gelden (dood geld op de plank a 10 miljard euro) wordt voorkomen, transactie en beheerskosten dalen dramatisch, etc.etc.etc.

De OESO is de Denktank van de echte liberalen in de wereld. Als die Denktank van mening is dat een sociaal stelsel zoals beschreven de voorkeur verdient, wie zijn de Nederlandse politici en ambtenaren dan om het beter te weten?

"Stuck in the Middle" is het gevolg en het lostrekken met invoering van het MacroBeheersingsInstrument is dan niet de oplossing: daar zou zelfs Stalin van gaan blozen.

Frits Tjadens

17 november 2011

@ahn Jansen:
Dank voor de zeer uitgebreide respons. U heeft gelijk dat per persoon / categorie ziektekosten hoger kunnen liggen dan bij "ouderen". Echter, zoals u ook zelf stelt: veel van deze kosten worden juist gemaakt ten behoeve van ouderen (comorbiditeit) en bovendien zijn deze kosten langdurig/meerjarig. Vergrijzing vormt dus in die zin wel degelijk een probleem. Er blijkt ook in diverse landen een zeer nadrukkelijke en niet te veronachtzamen samenhang tussen zorgkosten en leeftijd.

Ik heb mee mogen schrijven aan een recente OESO publicatie rond langdurige zorg. (http://ec.europa.eu/health/reports/docs/oecd_helpwanted_en.pdf) en kan me eigenlijk alleen herinneren dat we zeer voorzichtig waren in onze formuleringen omdat er geen 'cure all' is. We hebben ook zeker Zweden niet als voorbeeld genoemd. Daarvoor zijn er te veel verschillen tussen de landen, qua ontwikkeling, vergrijzing, arbeidsmarkt, BBP (en uitgaven aan zorg), enzovoorts

Qua kosten: toevallig net gisteren een analyse gemaakt van onze zorgkosten en van de ontwikkeling in BBP (op basis van door CBS aan OESO geleverde data). Na jarenlange groei van circa 5% jaarlijks zijn in 2009 de zorguitgaven (in miljoenen Euro) met 16% (!) gestegen; het BBP (ook in miljoenen Euro) in 2009 4% gedaald (en in 2010 weer 3% toegenomen). Deze trend dat zorguitgaven meer stijgen dan BBP is zorgelijk, zeker omdat Nederland de impact van de Eurocrisis vermoedelijk nog gaat voelen.

Verder: de vraag is denk ik niet of we op 14% BBP uitkomen (als ons BBP daalt en de kosten blijven gelijk, dan alleen al neemt het % toe, maar de zorgkosten stijgen ook door, zoals ook Schnabel recent stelde); de vraag is veeleer: hoe hoog kunnen we nog aan? 14% is 14 cent op elke Euro die we macro verdienen. Maar daar houdt het helaas niet mee op: het is nog geen enkel land gelukt stijgende zorgkosten om te buigen tot stabiel of dalend (terzijde: de 'Klink-jaren' lijken in die zin achteraf gezien niet zo gek, volgens mijn netgenoemde analyse), tenzij via draconische maatregelen, waaronder salarisverlagingen voor de werkenden (Ierland). Dat is ook waarom de zorg om de zorg terecht is.
De trend lijkt een 'catch 22': we moeten innoveren om kosten(groei) te beperken want anders wordt vergrijzing onbetaalbaar, al was het maar omdat er steeds minder mensen zijn die dat BBP kunnen verdienen en het aandeel mensen dat (mantel-)zorg kan verlenen kleiner wordt. Tegelijkertijd: door deze kostenontwikkeling en de gevolgen van de Eurocrisis ontbreekt steeds meer de ruimte om fundamenteel te innoveren (investeren).

Terzijde: Ik weet niet of ik het helemaal met uw analyse van de OESO eens ben, maar dat is een beetje buiten het punt.:-)

ANH Jansen

17 november 2011

Beste Frits Tjadens. De OESO heeft nu juist de CBS cijfers van Nederland voorzien van een disclaimer: in de zorguitgaven voor de cure heeft Nederland ook uitgaven ingebracht die onder de care vallen volgens de OESO definitie. Het gevaar van statistieken is bij de OESO bekend. De statistieken van Nederland worden sinds dit jaar niet meer geaccepteerd. Men leze de OESO rapporten. De sprong naar 16% is door de OESO op waarde ingeschat en wordt niet geloofd. U gaat dan ook uit van foutieve getallen. De OESO probeert de aangeleverde statistieken van alle landen op te schonen voorzover mogelijk.

Het CPB heeft de juiste cijfers paraat. Netto zorguitgaven. Die waren in 2010 nog steeds onder de 9%. Het CPB ziet dan ook geen financiële problemen.

De ouderen maken meer zorgkosten dan jongeren. Dat is te zien in de grafieken van P Schnabel en Prof Polder. In die zorguitgaven zitten ook de uitgaven voor alle aandoeningen die mensen krijgen, al dan niet gevraagd. Ouder worden op zichzelf is geen ziekte. Blijkbaar bij u wel. P Schnabel en Prof Polder stellen vast dat in alle leeftijdsgroepen er mensen zijn die gevraagd, door pech, of ongevraagd, door ziekte, kanker, pech, genetische aanleg, zeer hoge kosten maken: denk aan quadraplegie na een ongeval of valpartij na sporten e.d.. Die zeer hoge kosten makende mensen staan los van de ouderdom.

Het is dan ook een misvatting te denken dat aanpakken van de "vergrijzing" de oplossing voor het non-probleem van de financiën in de zorguitgaven voor Nederland.

De besteding van de beschikbaar gestelde middelen kan veel beter: Kaiser Permanente laat haar verzekerden gemiddeld 2.5 dagen liggen in een ziekenhuis. KP kan met haar 8.3 miljoen deelnemers dan ook uitkomen met een fractie van het aantal ziekenhuisbedden dan de Nederlandse verzekeraars. Prijsvorming van de Nederlandse ziekenhuizen is nog immer gebaseerd op historische cijfers: op basis van aantal bedden.
Zie ook de productie cijfers van Amerikaanse model ziekenhuizen als Cleveland of Mayo Clinic. Daar kunnen de Nederlandse ziekenhuizen nog een flink puntje aan zuigen.

De oplossing van de Nederlandse ziekenhuizen voor de ontstane "markt" situatie is de fusie: de tilburgse markt wordt nu dichtgetimmerd. Bijna 1.000 bedden.

Laat daar eens een KP of Mayo bestuurder naar kijken en de miljarden vallen terug in de schatkist.

OESO is niet opgericht door Jozef Stalin. De OESO maakt zich sterk voor een werkelijk vrije markt met zo min mogelijk overheidsingrijpen of regulatie. Behoudens in sectoren waar dit moet en dat is de Zorgsector: de kosten van een nationaal ziekenfonds zijn gelijk aan die van een volledig privaat stelsel. Het gaat de OESO om de betaalbaarheid, de eenvoud van inning via belastingen, de 100% solidariteit bij dergelijke systemen en de macht van de Overheid om zorgaanbod te spreiden en te reguleren. Mededingingsregels gelden immers niet.
Enig nadeel is een afname van de productie per zorgaanbieder/verlener. De afname in productie wordt gecompenseerd door afname in kosten van beheer en verantwoording en transactie kosten.

Zie de rapporten van de OESO in deze. Ook de OESO was verbaasd dit te moeten vaststellen.

De paniek in Nederland over de stijging in zorguitgaven is dan ook onterecht. Dit wil niet zeggen dat er geen reden is om doelmatig om te gaan met de beschikbaar gestelde middelen en of de burgers zelf mogen bepalen hoeveel zij willen uitgeven voor hun eigen zorg.

Anoniem

17 november 2011

Beste Frits, Ik waardeer jouw blogs, maatschappelijke betrokkenheid en constructieve houding steeds. Ik zou willen dat mensen zoals jij meer invloed op het beleid in Nederland zouden hebben en daarom kom ik met dit vreemde verzoek: zou jij jouw foto willen vervangen door een meer representatieve foto? Ik denk dat jouw stukken dan meer impact zullen hebben. Verder is jouw affiliatie ook erg duister. Waar kan ik meer vinden over Health and Social Care Associates (HASCA)?

Frits Tjadens

17 november 2011

Beste ANH (wat is toch uw voornaam?) Jansen,

Ik kom zo snel mogelijk uitgebreider op uw reactie terug. Ik ben even bij de bron nadere informatie aan het vragen. Voorlopige gegevens (zie: http://www.oecd.org/dataoecd/44/29/48356273.pdf) bevestigen mijn analyse, maar er schijnt wel degelijk wat aan de hand te zijn door doorschuif van diverse kosten. Waarschuwing voor anderen: op dit moment is er dus mogelijk iets aan de hand met de web-based versie van OECD Health data 2011.
Hoe dan ook: of deze spectaculaire groei feitelijk is of veel kleiner (op dit moment), het in de hand houden van de kosten(-groei) is wel degelijk een zorgpunt. Op details kom ik nader terug. Maar dat heeft even tijd nodig.

@ anoniem: Dank voor de reactie, uiteraard gewaardeerd. Aan de foto wordt gewerkt :-); ik krijg die reactie vaker...:-(

HASCA is het bedrijf waar ik in 2009 - na vertrek bij Vilans - mee ben begonnen, maar dat ik op 'pauze' zette toen ik de uitnodiging kreeg bij de OESO te werken en dat nu weer actief is. HASCA heeft zelfs nog geen website (oeps, wordt ook aan gewerkt). Kijk gerust op Linkedin voor meer info . En googelen helpt ook. En anders: f.tjadensathasca.eu
Deze blogs schrijf ik puur omdat ik denk iets te kunnen bijdragen aan het debat.

frits tjadens

17 november 2011

Abuis: in mijn vorige reactie gaf ik een verkeerde pdf door. De juiste (pdf, over de data is dus te twisten) is:

http://www.oecd.org/dataoecd/46/8/38980162.pdf

ANH Jansen

17 november 2011

Beste Frits. De OESO zet op ieder rapport een forse disclaimer dat zij moeten afgaan op aangeleverde data van de lidstaten en de statistische verwerking per land kan verschillen. De OESO experts zijn dan ook doorlopend bezig om de cijfers zo veel mogelijk op te schonen van onzuiverheden en gelijke definities te krijgen: wat valt onder cure, wat onder care, enz. Ieder land heeft zo zijn eigen definities. Zo laat Nederland als enige land de kapitaallasten van de zorg onder de post zorg vallen. De OESO moet iedere keer weer die post opschonen. Duitsland en België financieren de kapitaallasten op een andere wijze. (gebouwen en grond e.d.) Zo krijgt een toerist in Finland voor het verbinden van een zwerende vinger een rekening van 25.00 euro, maar eenzelfde toerist in Nederland een rekening van 575,61 euro. Exclusief het gaasje en de pleister. Die moet worden afgehaald bij de poli-apotheek met machtiging van de verzekeraar, voorzien van stempels en handtekening van de voorschrijvend BIG arts.

Op de OESO site staan zeer veel rapporten en overzichten. Zo ook de twee overzichtrapportages over Health Systems. De OESO schrijft over de cure en niet over de langdurige care. Dat is een totaal andere tak van sport en wordt in ieder land op verschillende wijze gefinancierd en gerapporteerd. De Cure en kortdurende care is nog wel te vergelijken, met een disclaimer.

In het laatste rapport over de zorguitgaven stuitte de OESO op de truc van VWS/CBS om de care en langdurige care uitgaven deels te verstoppen onder de cure. De sprong naar 16% zorguitgaven werd daardoor verklaard. Opgeschoond zijn de netto zorguitgaven voor cure en kortdurende care nog geen 9%. Dat geven prof Polder, Paul Schnabel en het CPB aan als meest getrouwe waarde.

9% kan zeer goed kloppen met de werkelijkheid: richtlijn zijn de wachtlijsten. Die zijn niet verdwenen, maar zijn nooit weggeweest en lopen inmiddels weer op: gemiddelde wachttijd is 5.5. week!

Wachtlijsten komen voor in zeer strikt gereguleerde markten waarbij er geen concurrentie is tussen de medici en er een overheidsbeleid is gericht op inkomens en niet op zorgverlening. België geeft minder uit aan zorg dan Nederland, maar kent geen wachtlijsten voor de cure en korte care wegens de keiharde concurrentie tussen huisartsen en medisch specialisten en de vrije toegang van de verzekerden tot de medisch specialist.
Goede artsen lopen relatief gezien financieel binnen, maar het wordt hen gegund en dat is het grote verschil met Nederland.

De OESO deelt deze analyse. Zie de stukken. Succes.

Het gaat hier over de Cure en de kortdurende Care!

U schrijft over de langdurende care.

Anoniem

19 november 2011

Dank Frits voor de toelichting. Ik zie uit naar nieuwe foto en de website. Verder denk ik dat ANH Jansen en jij samen eens een kop koffie zouden moeten drinken. Jullie hebben meer overeenkomsten dan verschillen denk ik.

frits tjadens

20 november 2011

Beste ANH,

Het duurde even voor ik kon reageren.Terug naar de kern: ik beschrijf in mijn blog mogelijke trends in de kosten van levensonderhoud en die van langdurig zorggebruik in het bijzonder, mede als gevolg van de crisis. Voor de helderheid: we moeten zeker niet die kant op (ik zie mezelf al bij een dochter met haar gezin intrekken!); ik signaleer slechts dat de voortwoekerende crisis nog tot voor Nederland geheel nieuwe / onverwachte ontwikkelingen kan leiden. Totaal niet wenselijk, maar wellicht met ook wat bij-effecten, waar we nog weinig over nadenken of over schrijven. Ik constateer dat je het met die visie niet eens bent. Prima.

Al het andere is in wezen bijzaak. Wil ik graag over door praten, maar wel met een goed glas. Hierboven staat al hoe je me kunt benaderen. Als ik het goed heb, zit je niet zo ver uit mijn buurt.


Beste anoniem,

je haalt me de woorden uit de mond (zie boven). Wel jammer dat je (nog steeds) anoniem blijft. Doen wij ook niet

Anoniem

22 november 2011

Beste Frits, Ik ben in loondienst en wordt geacht geen mening naar buiten toe te uiten. Natuurlijk kan ik wel een naam verzinnen, maar dan ben ik liever duidelijk anoniem.

ONrhYUjHwjeVNgBxTm

28 december 2011

We've arirved at the end of the line and I have what I need!

WoSnGGAibSJvhF

28 december 2011

JRV0Bs <a href="http://cxecuzzgjuyt.com/">cxecuzzgjuyt</a>

DWCtKeJZMFIhuzVgy

29 december 2011

ZLe1Qt , [url=http://qavoipebsakt.com/]qavoipebsakt[/url], [link=http://gfdtpqwmwnli.com/]gfdtpqwmwnli[/link], http://wpzfpnyhzmkv.com/

Top