BLOG

Zet de patiënt niet meer centraal

Zet de patiënt niet meer centraal

Wie heeft het niet in zijn missie of zorgvisie staan: ‘de patiënt (of cliënt) centraal’? Het is goed bedoeld, maar vaak wordt het niet waargemaakt. Maar dat is niet het ergste. We moeten het ook niet willen.

Lijdend voorwerp

Een patiënt die centraal staat, verkeert in de verkeerde positie. De zorgverleners hebben allemaal het beste met hem of haar voor en zullen alles doen wat nodig is. De patiënt – zoals de naam zelf al zegt – hoeft alleen maar ‘lijdzaam’ en ‘geduldig’ zijn lot te ondergaan. En als we het over de ‘cliënt’ of de ‘klant’ hebben is dat ook het geval; helemaal als die klant ook nog eens tot ‘koning’ wordt uitgeroepen. Hij of zij is dan object van zorg: passief en ontvangend.

Voor de pure curatieve zorg hoeft dat niet zo erg te zijn. Als je voor een kleinigheid bij de dokter komt - arm uit de kom, steentje in de neus, ooglidcorrectie - kan dat best. Het zijn korte contacten en interventies die technisch ingrijpen vereisen. Maar als het om langdurende en complexe problemen gaat, bijvoorbeeld bij chronisch zieken, terminale patiënten en mensen met multiple problemen, ligt dat anders.

Chronische problemen

Deze aandoeningen zijn niet zomaar verholpen; sterker nog, ze moeten een plaats krijgen in iemands leven, vaak voor altijd, vaak ook voor de kortere tijd die nog rest. De mogelijke professionele interventies vragen om een afweging van dat wat de patiënt en de naaste omgeving belangrijk vinden en wat ze aan kunnen en willen. Het gaat om hun waarden en vaak ook hun waardigheid; om de betekenis die ze aan hun leven willen geven. Daarvoor is een voordurend gesprek nodig: over doen en laten, over wiens verantwoordelijkheid het is en wie wat kán doen. Dat is wat anders dan het - ogenschijnlijke klantgericht - ‘u vraagt en wij draaien’. Dat laatste moet ‘cliëntgerichte’ zorg níet zijn.

We zien dit nieuwe denken in allerlei zorgvisies, zorgmodellen en werkmethodieken: het Chronic Care Model, dat de basis vormt voor de zorgstandaarden in de zorg voor chronisch zieken; het concept Waarde-volle zorg van het LOC, Zeggenschap in zorg en de zorgvisie van branche-organisatie ActiZ. Wederkerigheid en gedeelde verantwoordelijkheid van patiënt, mantelzorger(s) en professionals zijn belangrijk in deze modellen. Maar het gaat er natuurlijk om hoe dat in praktijk te brengen.

'Wij vormen een team'

Een mooi voorbeeld hoorde ik onlangs van een kennis bij wie darmkanker was vastgesteld. Bij zijn eerste gesprek met de behandelend specialist zei deze tot hem en zijn vrouw: ‘Vanaf nu vormen wij samen een team’. Deze uitspraak had hen enorm gesterkt. Ze werden beiden – patiënt en mantelzorger - aangesproken op wat ze konden doen en op gezamenlijke prioriteitsstelling. Ze kregen ieder een rol en verantwoordelijkheid. Mijn kennis kon de arts bij dringende kwesties elk moment bellen. Dat was al bijna een jaar lang niet nodig geweest; je gaat immers zorgvuldig met je teamgenoot om. Kortom, ‘de patiënt centraal’ was niet nodig: ‘wij vormen een team’ werkte veel beter. Het leidde tot een ander gesprek en bracht de patiënt echt in positie!

Henk Nies

7 Reacties

om een reactie achter te laten

Schulte

17 december 2011

OK, dus Henk Nies hoort een keer een mooi verhaal en stapt spontaan af van het huidige mantra.

Natuurlijk, kritiek op een mantra, ongeacht welk, klinkt altijd redelijk. Ook het mantra van de patiënt/cliënt centraal. Soms is de zorgvrager een cliënt, maar vaker gewoon een patiënt. Spreken van cliënten in een dergelijke geval maakt de verantwoordelijkheid van de zorgaanbieder onvoldoende duidelijk en leidt al snel tot slechtere zorg.

Waarom dan toch spreken van cliënt of patiënt centraal? Dat is de terminologie die hoort bij de introductie van marktprikkels en concurrentie tussen zorgaanbieder om de gunst van de zorgverzekeraar.

Klagen over de terminologie zonder de relatie met het achterliggende kader te benoemen getuigt van politiek onbenul.

Anoniem

19 december 2011

Of de visie van klant centraal stellen anders geformuleerd moet worden is volgens mij niet de discussie, wel de manier waarop deze visie ingevuld wordt. Het mede verantwoordelijk maken van de patiënt voor zijn herstel, de tijd en de kosten die hiermee gepaard gaan zou naar mijn idee meer in het handelen van zorgverleners geïntegreerd moeten worden. Een vriendelijke en open manier van communiceren hierover is ook een vorm van klantgerichtheid. Hiervoor moeten wel meer zaken veranderen, zoals discussies in de media over eisen van patiënten die qua kosten niet waar gemaakt kunnen worden en patienttevredenheid onderzoeken die juist ingaan op hoe de zorgverlener duidelijk heeft gemaakt hoe er binnen hun zorgorganisatie met de schaarse middelen van personeel en financiën omgegaan wordt en wat daarin van de client verwacht wordt. In menige zorgorganisatie hangen bordjes over wat er voor gedrag van de client verwacht wordt waarbij gedoeld wordt op het voorkomen van agressie richting de hulpverleners. Waar blijft de eerste gedragsregel voor zowel client als zorgverlener over verantwoordelijkheden met betrekking tot publieke kosten?

Anoniem

19 december 2011

Goed nagedacht over posities.
Om de zorgkosten in de hand te houden is meer nodig.
Zie onderstaande link over een oplossing voor dit pijnlijke probleem.

http://jemeenthet.blogspot.com/

Rensen Soraya

21 december 2011

Wij vanuit 'Woordzorg.be' kunnen jouw redenering deels volgen. Participatory healthcare met gedeelde verantwoordelijkheid tussen professionals en cliënt is volgens ons ook een model dat wederzijdse inspraak garandeert en tot een consensus leidt tussen enerzijds de beste medische keuze en de meest gewenste keuze van de cliënt. Wat de gezondheidszorg al decennia zo niet eeuwenlang vergeten is, is dat zij bestaat 'en enorm veel geld verdient' bij gratie van de cliënt en dat het 'Godsyndroom' van diezelfde sector gruwelijk misplaatst is in verhouding tot de uitgangsstelling van Hippocrates dat zij ten dienste staat van de cliënt. Dus stellen dat die cliënt niet langer centraal moet staan is voor ons meer dan een brug te ver. Het is de verdomde plicht van de gezondheidssector om de client objectief en wars van enige moralistische (levens)visie te informeren over al zijn of haar opties en vervolgens de keuze te laten bij de cliënt. Consensus, ja, maar met het laatste woord voor diegenen die het 'lijden' aan den lijve ondervinden en er de rekening zowel persoonlijk als financieel voor gepresenteerd krijgen. De cliënt centraal? Meer dan ooit!

Elke de Quay - Beter in Gesprek

25 januari 2012

Alle focus ten spijt is het centraal stellen van de patient inderdaad niet het juiste doel. Het gaat om de samenwerking tussen behandelaars en patient. Vraaggestuurde zorg blijft aanbodgestuurd zolang een patient niet weet hoe,wat en waar hij kan vragen.
Het doel moet dan ook zijn dialooggestuurde zorg, waar beide -patient en behandelaar- een gelijkwaardige rol (en verantwoordelijkheid!) hebben. Dit vraagt een kanteling in het denken en een 'opleiding' van de patient.

Ik schreef hierover in 2010 reeds een stuk. Het is te lezen op http://www.beteringesprek.nl/documenten/Volgens%20mij%20moet%20de%20patient%20niet%20centraal%20staan.pdf

Reacties altijd welkom, ik ga de dialoog over dit kostbare onderwerp graag aan!

keXkGpkdl

14 april 2012

In het boekje don't be evil ehscts je dat alles in cycli komt. Hierbij werd ook de volwassenheid van IT belicht. We gaan volgens die theorie na 30 jaar van opbouwen, ontdekken wat we allemaal kunnen met hetgeen we hebben gemaakt. Die sprongen zijn we nu aan het maken. Ofwel Google, Facebook en Twitter zitten nog bij de opstartfase. Niet bij de ontdekkingsfase. We staan pas aan de vooravond om van al deze gegevens, een enorme bron aan informatie en kennis te maken.Het web is al een tijdje persoonlijk, er zijn al een tijdje real-time toepassingen, iedereen is zender en ontvanger, we maken grote sprongen op het gebied van location based toepassingen kortom de wereld ligt aan onze voeten.We hoeven alleen nog de use cases te ontdekken die aantonen dat sommige combinaties van al deze technieken ook daadwerkelijk toegevoegde waarde kunnen leveren aan ons dagelijks leven.Liftdeck is een goed, recent voorbeeld van zo'n ontdekking: Deze voorziet, door een slimme inzet van bestaande technieken, in de behoefte van zijn gebruikers.

tDoEmdxNT

17 april 2012

1gQYkc , [url=http://xyteiumjkzsr.com/]xyteiumjkzsr[/url], [link=http://rvpmnrdivlza.com/]rvpmnrdivlza[/link], http://ryolbphagvio.com/

Top