Partner
nieuws

Is er plek voor chronische zorg in het ziekenhuis van Morgen?

Is er plek voor chronische zorg in het ziekenhuis van Morgen?

Er vindt nog veel chronische zorg plaats in dure ziekenhuizen. De verwachte verdere technologische ontwikkelingen en het toenemend gebruik van big data in de zorg, zullen ertoe leiden dat het aandeel van chronische zorg in de ziekenhuizen minder wordt. Het is belangrijk dat beleidsbepalers in de ziekenhuizen zich dat realiseren en nadenken over consequenties.

In 2040 heeft ruim de helft van de mensen minimaal één chronische aandoening (RIVM). Bijna 50% van de behandelingen in ziekenhuizen heeft betrekking op chronische zieken. Tussen de 35 en 40% van de kosten samenhangend met de behandeling voor de patiënt (DBC-kosten) van ziekenhuizen was in 2014 gerelateerd aan chronische patiënten. Naar verwachting gaat dit cijfer de komende jaren alleen maar groeien met een steeds ouder wordende populatie, met patiënten die vaker chronisch ziek zijn. Chronische ziekten vertegenwoordigen dus een relatief groot deel van de ziekenhuiszorg.

Ontwikkeling chronische zorg in ziekenhuizen

 Welke factoren beïnvloeden de mate waarin ziekenhuizen chronische zorg kunnen blijven verlenen? We noemen er drie:

  • Technologische ontwikkeling maakt het mogelijk om patiënten beter op afstand te volgen en ze alleen naar een ziekenhuis te laten komen als het echt nodig is. Een voorbeeld daarvan is HartWacht, waarvoor onlangs spectaculaire resultaten bekend werden gemaakt: bij een groep patiënten met chronische hartproblemen leverde telemonitoring binnen een jaar 70% minder gebruik van de spoedeisende hulp, 40% minder verpleegdagen en 30% minder spoedritten met de ambulance op.
  • Focus op leefstijl en (positieve) gezondheid zal ertoe leiden dat minder mensen chronische aandoeningen krijgen én dat mensen die dat wel krijgen hier beter mee kunnen omgaan, zodat medicalisering en operaties voorkomen kunnen worden. Hier zijn ook voorbeelden van. Denk aan de Dr. Bart app waarmee de operatie voor mensen met artrose uitgesteld kan worden door middel van leefstijlinterventies. Het doel van deze app is om mensen handvatten te geven om met hun artroseklachten om te gaan door een gezondere leefstijl aan te leren. Dat heeft dan weer een positieve invloed op de artrose. Ook voor diabetes geldt dat leefstijl (voeding en beweging) cruciaal is voor het voorkomen van verergering van klachten en sterker: voor het wegnemen van klachten.
  • Verplaatsing van zorg. De hiervoor genoemde ontwikkelingen dragen bij aan de derde factor: de verplaatsing van zorg. We zien op de eerste plaats een verplaatsing van enkelvoudige zorg naar de eerste of anderhalve lijn en naar focusklinieken (van cure naar care, waarbij er soms sprake is van mooie samenwerking tussen verschillende partijen in de zorg). Ook zien we dat complexere zorg zich concentreert in topklinische centra, waarbij volumenormen een steeds belangrijkere rol spelen: om de goede kwaliteit van zorg te kunnen blijven garanderen moeten wordt de complexere zorg steeds meer verdeeld over de topklinische ziekenhuizen. En op de derde plaats is sprake van verplaatsing naar de thuissituatie. Deze drie ontwikkelingen bij elkaar heeft KPMG doen voorspellen dat een algemeen ziekenhuis in 2026 nog maar 44% van het huidige volume aan ziekenhuis zorg zal leveren, oftewel 56% krimp (volumegroei door vergrijzing is hierin niet meegenomen).

Wat betekent dit voor de chronische zorg?

Hoogvolume chronische zorg voor hartfalen, diabetes en COPD hoeft voor een groot gedeelte niet meer binnen de muren van het ziekenhuis geleverd te worden. Zorg kan op afstand plaatsvinden; controle door een gespecialiseerde verpleegkundige, de huisarts of een medisch specialist op afstand volstaat. 

Het gebruik van big data, apps en wearables om patiënten op afstand te volgen, zal de komende jaren alleen maar toenemen, en beter en succesvoller worden. Voor de – meestal oudere – patiënt die meerdere (chronische) aandoeningen heeft, is wel van belang dat deze in samenhang bekeken worden. Hierbij kan een specialist ouderengeneeskunde of geriater een belangrijke rol spelen.

Voor complexere chronische aandoeningen, zoals epilepsie en kanker, ligt een verschuiving naar gespecialiseerde centra voor de hand. We zien in Nederland al dat het Alexander Monro ziekenhuis goede resultaten behaalt met borstkanker, dat prostaatkankerbehandeling geconcentreerd wordt in een beperkt aantal centra, en hetzelfde geldt voor bijvoorbeeld specialistische epilepsiezorg.

Actie voor ziekenhuizen?

Wat ziekenhuizen kunnen doen

Het verdwijnen van grote delen van de chronische zorg heeft dus grote gevolgen voor ziekenhuizen. Hoe kun je je hier als ziekenhuis op voorbereiden? Wat te doen? Hier zijn 4 tips:

1)       Breng in kaart moeten wat het voor je ziekenhuis betekent als grote delen van de chronische zorg verdwijnen. Maak verschillende scenario’s. Wat zijn de gevolgen van het worst-case scenario; voor artsen, voor de poliklinieken, voor de kliniek? Hoeveel zorg verdwijnt er uit je ziekenhuis? Nemen anderen het van je over, of blijf je zelf in de regie?

2)       Bepaal hoe je als ziekenhuis in de chronische zorg buiten de muren van het ziekenhuis een rol kunt spelen. Dit kan door de initiërende rol te spelen door zelf ontwikkeling te doen die ervoor zorgt dat zorg buiten de muren van het ziekenhuis kan plaatsvinden. Een andere optie is om als ziekenhuis een meer volgende rol te spelen en je aan te sluiten bij al lopende initiatieven. Stil zitten is in ieder geval geen optie!

3)       Breng in kaart met welke partners je die rol buiten de muren van het ziekenhuis kan invullen. Denk hierbij zowel aan de zorgketen (huisartsen, thuiszorg, ouderenzorg, welzijn) als aan partners op het gebied van technologie en data (tech-giganten, startups, maar ook partijen zoals Hartwacht of Naast).

4)       Ga aan de slag met experimenten en leer van wat er nu al allemaal gebeurt. Voorkom dat je zelf het wiel uitvindt, de kans is groot dat anderen in binnen- of buitenland al actie hebben ondernomen.

 Als je als ziekenhuis de regie wilt houden is nu actie nemen belangrijk: anticipeer op de zorg van morgen.


OVER DE AUTEURS

Frank van Berkel en Mathijs Kelder zijn partner, respectievelijk consultant bij Morgens. Dit adviesbureau adviseert organisaties bij verbetertrajecten, gericht op het versterken van hun ‘vooruitgangskracht’ zodat ze klaar zijn voor de uitdagingen van Morgen.

0 Reacties

om een reactie achter te laten
Top