ACTUEEL

Persoonlijke aandacht werkt goed in dementiezorg

Kleinschalige, innovatieve projecten zijn een goede eerste stap om de zorg aan ouderen met dementie te verbeteren. Dat hoeft niet meer geld te kosten. Dat blijkt uit de evaluatie van 17 dementieprojecten in zorginstellingen door het Nivel in opdracht van het Innovatiefonds Zorgverzekeraars. Kern van alle projecten is meer persoonlijke aandacht voor ouderen met dementie.

Tevreden medewerkers leveren betere zorg

Een nieuwe werkwijze in de zorg voor ouderen met dementie lijkt met een klein budget haalbaar. Projectleiders en verzorgend personeel zijn positief over vernieuwende projecten en de behaalde resultaten. De  projecten variëren van het bieden van belevingsgerichte zorg en kleinschalig wonen tot natuuractiviteiten. Kern van alle projecten is meer persoonlijke aandacht voor ouderen met dementie. Onderzoeker Sandra van Beek van het Nivel: “Uit de evaluatie blijkt dat de medewerkers meer tevreden zijn met hun werk aan het einde van het project. Dit is belangrijk, omdat meer tevreden medewerkers betere zorg verlenen.” Ofschoon medewerkers tevredener zijn, is hun werkdruk niet afgenomen. De onderzoeker ziet nog geen veranderingen in het sociaal welbevinden van bewoners: “ Wellicht hebben de projecten een langere tijd nodig om door te werken in de ervaren werkdruk van medewerkers en het welzijn van bewoners.”

Werkdruk in ouderenzorg neemt toe

Medewerkers op afdelingen voor bewoners met dementie werken doorgaans onder moeilijke omstandigheden. Communicatie met bewoners is slechts beperkt mogelijk. De gezondheidstoestand van bewoners verbetert niet. Daaraan is de kwaliteit van de zorgverlening  niet af te lezen. Daarbij neemt de druk op de ouderenzorg  toe door de vergrijzing en een groeiend aantal ouderen met dementie. Nederland telt ongeveer 324 verpleeghuizen, 960 verzorgingshuizen en 210 gecombineerde instellingen waar in totaal ongeveer 160.000 ouderen worden verzorgd en verpleegd. In 2050 hebben naar verwachting 412.000 mensen dementie. Een op de drie van hen zal worden opgenomen in een zorginstelling. Er is nu al een tekort aan voldoende gekwalificeerd personeel op de arbeidsmarkt. De werkdruk zal toenemen.

Steun managers cruciaal voor kwaliteit van zorg

Vrijwel alle organisaties zetten het project voort. De projectleiders geven aan dat andere organisaties hun werkwijze kunnen overnemen. “De projecten zijn een goede eerste stap om de zorg aan ouderen met dementie te verbeteren”, vindt van Beek. Maar ze relativeert ook: “Succesvolle interventies in de ene instelling zijn niet zondermeer toe passen binnen andere organisaties. Projectleiders zelf noemen met name voldoende steun van het management als belangrijke voorwaarde voor het slagen van een project.” De evaluatie bestond uit een meting in het voorjaar van 2008 bij aanvang van de projecten en een meting in de winter van 2008/2009. Voor het Nivel-onderzoek zijn gegevens verzameld bij 17 projectleiders, 338 medewerkers, 239 bewoners en 184 familieleden.

2 Reacties

om een reactie achter te laten

van Doorn

28 juni 2009

Al is het een open deur, toch goed dat het effect van geven van aandacht opnieuw wordt benadrukt. Met deze projecten heeft het Innovatiefonds Zorgverzekeraars ruimte gegegven aan een onderontwikkeld stuk in de zorg voor dementerenden. Aandachtigheid, er voor elkaar zijn is namelijk in een medisch, instrumenteel gedomineerde wereld niet meer zo normaal als het lijkt. En het is minder eenvoudig dan gedacht. Dat wordt ook weer geïllustreerd door het onderzoek en de maneir waarop over de uitkomsten wordt gesproken.

Bijvoorbeeld de zinsnede over communiceren met dementerenden: 'Communicatie met bewoners is beperkt mogelijk' Daar ligt een hardnekkig misverstand. Communicatie met dementerenden is goed mogelijk, maar vraagt een andere manier van communiceren. En dat is moeilijk. Juist daar is tijdens het project hard aan gewerkt, met bijzondere resultaten! Dat kost, naast de investering in professionaliteit, niets extra's. Sterker, dit levert kwaliteit van zorg, kwaliteit van werk en geld op. Ernstig vind ik het dat hier bij het onderzoek geen aandacht voor was en nu ook niets over gezegd wordt.

Als eindevrantwoordelijke van een van de projecten (Zorg voor elkaar) vind ik het daarnaast apart dat een ander belangrijk winstpunt onbenoemd blijft. Minstens zo belangrijk als de steun van de manager is de coöperatie met de mantelzorger. Daar lees ik hier niets over, terwijl binnen de kwaliteit van leven en zorg op het gebied van dementie dit een o zo belangrijk aspect is. Binnen ons project is juist gewerkt aan de verbinding met de mantelzorgers, wederom gebaseerd op andere communicatie. Aandachtigheid, ook voor de mantelzorger, als professionele opdracht. Dat was geen sinecure en toch zijn de verzorgenden in onze twee projecten hier goed in geslaagd stappen te zetten. Op dat vlak zijn binnen negen maanden bijzondere resultaten geboekt. Die mis ik in deze verantwoording en laat behaalde resultaten onbekend. Onbegrijpelijk omdat hier de sleutel ligt voor verbinding met een ander belangrijk thema: participatie van de mantelzorg en versterken van sociale cohesie. Een gemiste kans?

Mieka

29 juni 2009

De bovenstaande reactie is mij uit het hart gegrepen. Het zal voor verzorgenden vast niet makkelijk zijn om met al die familie van dementerenden om te gaan, maar als zij daarin slagen en familie waarlijk een partner in de zorg laten worden, zal dat aan ieder ten goede komen. Aan de dementerende zelf, nog meer persoonlijke aandacht, en aan de familie, die zich dan meer betrokken zal voelen. En misschien dat dan ooit, in een niet al te verre toekomst, de familie zal zeggen: als ik later oud ben, wil ik wel in dit verpleeghuis wonen. Dat zou de druk op de mantelzorgers ook enorm verlichten (dat is een ander recent onderzoek van het Nivel). Want nu heb je te maken met ouderen die - terecht - hun hakken in het zand zetten als hun kinderen ook maar iets laten vallen over het verpleeghuis.

Top