Gastvrijheid

'Leefstijlgeneeskunde is sleutel tot effectievere zorg'

'Leefstijlgeneeskunde is sleutel tot effectievere zorg'

De maatregelen in het Nationaal Preventieakkoord gaan lang niet ver genoeg. Dat stellen verschillende deskundigen in het aprilnummer van Skipr magazine. Om de toenemende chronische ziektelast en daarmee samenhangende zorgkosten een halt toe te roepen, moet leefstijlgeneeskunde een prominentere plek krijgen in de spreekkamer én daarbuiten.

Staatssecretaris Paul Blokhuis (VWS) presenteerde in november 2018 het Nationaal Preventieakkoord, waarin het kabinet een visie formuleert op het terugdringen van roken, overgewicht en problematisch alcoholgebruik. Nederland zet in 2040 ‘veel meer in op preventie en minder op zorg’, een gezonde leefstijl staat voorop. Direct kwam er kritiek op het preventieakkoord, nota bene van veel ondertekenaars ervan. Zij vinden dat de maatregelen die het kabinet voorstelt niet ver genoeg gaan, en worden in deze mening bevestigd door een quickscan van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM).

Opleiding

In het akkoord is veel te weinig aandacht voor sociaaleconomische gezondheidsverschillen, zegt directeur Patricia Heijdenrijk van landelijk expertisecentrum Pharos. “We moeten ervoor zorgen dat we allemaal een gezonde leefstijl kunnen nastreven, ongeacht opleiding of inkomen”, aldus Heijdenrijk. “Voorlopig is dat niet het geval. Hoger opgeleide mensen zijn de afgelopen decennia minder gaan roken en gezonder gaan eten, maar lager opgeleiden niet.”

Schulden

Als iemand door schulden geen geld heeft om gezond voedsel te kopen en door de inkomenssituatie ook nog eens stress ervaart, heeft verandering van alleen het voedingspatroon geen zin. De Pharos-directeur vindt dat de aanpak van schulden moet worden opgenomen in de Gecombineerde Leefstijlinterventie (GLI), een concrete maatregel die is opgenomen in het Nationaal Preventieakkoord.

Geen kerntaak

Vanuit de GLI krijgen mensen met overgewicht en een verhoogd gezondheidsrisico hulp bij het aanpassen van hun leefstijl. De maatregel wordt vergoed vanuit de basisverzekering. Goed nieuws, maar er zitten haken en ogen aan de GLI. Zo willen de huisartsen, die een regierol krijgen toebedeeld in het inkopen en contracteren van leefstijlinterventies. Veel huisartsen vinden het gereserveerde bedrag te laag of willen de verantwoordelijkheid voor de GLI simpelweg niet op zich nemen omdat zij leefstijl niet zien als hun kerntaak.

Preventiefundament

Volgens critici doet de overheid veel te weinig aan preventie en verandering van leefstijl. Om die reden zetten sommige zorgverzekeraars zelf stappen. Menzis vergoedt de GLI ook voor mensen die niet aan alle voorwaarden voldoen, maar kampen met een licht verhoogd gewichtgerelateerd gezondheidsrisico en een minimapolis hebben afgesloten. Bovendien maakt de verzekeraar met aan aantal gemeenten in het zogeheten preventiefundament afspraken over het verbinden van het sociale met het medische domein.

Omschakeling

Ook individuele artsen maken zich sterk voor meer aandacht voor leefstijl. Zo pleit de Vereniging Arts en Leefstijl voor een gezonde leefstijl als medicijn. Voorzitter Tamara de Weijer, in het dagelijks leven huisarts, heeft een boek geschreven over gezond eten. Diabetoloog Hanno Pijl heeft inmiddels zelfs meerdere boeken op zijn naam staan over het terugdringen of zelfs genezen van diabetes type 2 door een gezonde leefstijl.

Als het aan Pijl ligt komt er een omschakeling van ziekenzorg naar gezondheidszorg. “Ons zorgsysteem is zo ingericht dat we ziek worden en vervolgens naar de dokter gaan, die het probleem voor ons oplost door ons pillen te geven.” Het is volgens Pijl een illusie te denken dat pillen gezondheidsproblemen oplossen. “Natuurlijk werken die pillen wel een beetje, maar ze bestrijden het probleem niet maar de symptomen.”

Economie

Wat Pijl betreft worden mensen zelf verantwoordelijk voor het behouden of verbeteren van hun gezondheid. De arts krijgt een rol als adviseur, die meedenkt over wat mensen het beste kunnen doen om hun gezondheidsproblemen op te lossen. Om dit mogelijk te maken, pleit de diabetoloog voor aanpassing van het zorgsysteem: “Er moet een economie ontstaan rondom het gezond houden van mensen, naast het behandelen van zieke mensen.” Dat zou volgens hem veel kostenefficiënter kunnen zijn dan het huidige zorgstelsel.

Lees het artikel 'Liever leefstijl dan medicijnen' in Skipr magazine 04, april 2019.  

14 Reacties

om een reactie achter te laten

Frank Conijn — www.gezondezorg.org

28 maart 2019

Te veel eten is duurder dan dan niet te veel, en veel snacks kopen is duurder dan weinig. Verder zijn groenten alleszins betaalbaar in Nederland en is volkoren brood niet of nauwelijks duurder dan witbrood. Plus: lage inkomens roken meer dan hoge inkomens, terwijl roken een zeer dure 'hobby' is.

Dus als men de stelling aanhangt dat een slechte leefstijl mede veroorzaakt wordt door een laag inkomen, zal men wat mij betreft met overtuigend wetenschappelijk bewijs moeten komen. Dat onderzoek heb ik nooit gezien. En ik geloof ook niet in die causaliteit.

Daarvan uitgaande zou men veel meer preventief i.p.v. curatief te werk moeten gaan t.a.v. de leefstijl. Dat kan door korting op de zorgpremies (ziektekosten en AWBZ/LWZ) voor mensen met een gezond voedings- en beweegpatroon.

Dat is goed tot uitstekend af te lezen aan bepaalde biomarkers, ook t.a.v. de patronen op middellange termijn. Zie voor meer informatie https://gezondezorg.org/preventiebeleid.

Mauk van Heemstra ZorgSteedsBeter

28 maart 2019

Frank, enig leeswerk over thema's als de armoedeval en hoe je er aan toe bent in blijvende armoede zullen je andere inzichten geven.

Anton Maes

28 maart 2019

VTV 2018
Vraag 1: Welke trends in verschillen in levensverwachting zijn er?
Het verschil in levensverwachting tussen mensen met een lage en hoge sociaaleconomische status bleef in de periode 2004-2014 ongeveer 7 jaar; de toekomstige ontwikkelingen in deze verschillen zijn onzeker. Het verschil in levensverwachting in goede ervaren gezondheid tussen mensen met een lage en hoge sociaaleconomische status bleef in de periode 2004-2014 ongeveer 18 jaar; de toekomstige ontwikkelingen in deze verschillen zijn onzeker.
Vraag 2: Hoe ontwikkelen verschillen in hoe gezond wij ons voelen zich in de toekomst? Het percentage mensen met een lage sociaaleconomische status dat zich gezond voelt, neemt af tot 2040, terwijl dit voor mensen met een hoge sociaaleconomische status niet verandert.

Frank Conijn — www.gezondezorg.org

28 maart 2019

@ Maud en Anton Maes -- Er is een duidelijk verband tussen lagere gemiddelde sociaaleconomische status en lagere gemiddelde gezonde levensverwachting, dat is me bekend. Maar dat is nog geen causaal verband. Een verband tussen twee variabelen kan ook veroorzaakt worden door een derde.

En dat is naar mijn idee hier het geval: gebrek aan discipline, al dan niet van huis uit meegekregen. Die zowel de gemiddeld slechtere leefstijl veroorzaakt als het lagere gemiddelde inkomen.

Mauk van Heemstra ZorgSteedsBeter

29 maart 2019

Frank, de relatie die jij legt is een grove en zelfs schrijnende versimpeling van het probleem, die wetenschappelijk door jou minstens uit zijn verband wordt gepresenteerd. Ik verzoek je je hierin óf echt te verdiepen, óf op te houden degenen die je hiermee ten onrechte in het verdomhoekje zet te blijven vernederen.

Frank Conijn — www.gezondezorg.org

30 maart 2019

@Maud — Als jij dan zo goed op de hoogte bent van de literatuur en feiten in deze zaak, overleg dan het wetenschappelijke bewijs van het causale verband. Verder kan de waarheid hard zijn.

Mauk van Heemstra ZorgSteedsBeter

1 april 2019

Jij doet de aantijgingen Frank, dus weerleg ik die graag ook met onderzoeksinformatie tegenover de wetenschappelijke informatie die jij kennelijk meent te hebben.
Maar het lijkt mij de omgekeerde volgorde als aantijgingen zonder onderbouwing leidend zijn, zoals ik nu de indruk van jou krijg.

Mauk van Heemstra ZorgSteedsBeter

1 april 2019

En deze komt toevallig vandaag als actueel langs Frank.... https://www.skipr.nl/actueel/id37969-ombudsman-let-meer-op-zelfredzame-adreslozen.html

Frank Conijn — www.gezondezorg.org

3 april 2019

Jij bent degene die de zaken omdraait, Mauk. Ik stel dat ik nooit deugdelijk wetenschappelijk bewijs heb gezien dat een laag inkomen een slechte leefstijl veroorzaakt. Daarbij geef ik een aantal feiten die het aannemelijk maken dat er inderdaad niet zo'n (duidelijk) causaal verband is. En daarom geloof ik er zonder dat bewijs ook niet in. (Wat iets anders is dan stellen dat er wetenschappelijk bewijs is dat er geen causaal verband is.)

Jij stelt daarop dat ik me zou moeten verdiepen in de literatuur. Impliciet stel je daarmee dat bewijs van die causaliteit er wel degelijk is. Welnu, kom daar dan mee.

Je zult misschien willen stellen dat je in je laatste reactie dat bewijs levert, maar dat betreft een zeer kleine, uitzonderlijke groep. Als je op straat moet leven ben je inderdaad zo goed als veroordeeld tot junkfood. Maar als je, net als 99,98% van de Nederlandse bevolking, wel in een woning woont, kun je gewoon aardappelen, een stukje mager vlees en groenten op tafel (laten) zetten.

En zoals ik al stelde: te veel eten is duurder dan dan niet te veel, en veel snacks kopen is duurder dan weinig.

Patrick Sanders

4 april 2019

Laat ik mij voorstellen. Ik ben Patrick Sanders. Sr. Risicomanager en NEN Erkend risico-adviseur. Vooral werkzaam in de sector Zorg. Naast ziekenhuizen, vragen organisaties mij hen te helpen meer risicobewustwording in hun organisatie te krijgen. Er ligt veel vast in de zorg op gebied van kwaliteit en veiligheid. Wat niet vastligt is het welzijn van personeel. Dit is het welzijn van het personeel in de privé-sfeer, maar ook binnen de tijd dat deze persoon werkt.
Wat ik graag wil bepleiten, naast de discussie van meer of minder geld ter beschikking hebben, is het functioneren van de mens in brede zin. De ene persoon die veel geld heeft, kan net zo goed een ongezond leven leiden (of lijden). Denk aan de arts die zelf een fors overgewicht heeft, rookt, niet sport en vele uren maakt. Ook mensen met minder Euro's ter beschikking kunnen héél gezond leven. Dus graag ophouden om groepen in een hoek te zetten.
Iemand die kerngezond is, héél gezond leeft (wat is gezond?), maar een narcistische leidinggevende heeft en bijvoorbeeld in de jeugdzorg of gehandicaptenzorg werkt, kan ook PTSS oplopen. Voorbeelden genoeg!!
Naast mijn dagelijkse werk als riskmanager in de zorg, ben ik Reikimaster/coach/soft skills specialist en maak mij in de breedte zorg over de huidige leeftstijl (privé en werk). En... voor ieder inkomen is een mogelijkheid om "gezond" te leven en te werken. Iedereen heeft kwaliteiten, maar moet soms de weg gewezen worden.
Succes vandaag in ieders uitdagingen.
Groet,
Patrick Sanders
06-20111452/06-15918705

Mauk van Heemstra ZorgSteedsBeter

8 april 2019

Frank,
Bijzonder hoe standpunten kunnen verschillen.
Jij presenteert een veronderstelling, dus wetenschappelijk gesproken hypothese.
Die snijdt wetenschappelijk pas hout als je dat hebt onderzocht.
Nu vind jij dat anderen wetenschappelijke moeten weerleggen, wat jij als hypothese presenteert.
Kennelijk zijn wij beiden verschillend wetenschappelijk opgevoed.
Aangezien ik het onderwerp er belangrijk genoeg voor vind, noem ik je nog wat artikelen die jouw hypothese weerleggen.
Misschien helpt je dat verder?
Dit is iets wat loopt: https://www.zonmw.nl/nl/actueel/nieuws/detail/item/onderzoek-naar-volhouden-gezonde-leefstijl-van-start/
Dit haalt rapport van WRR aan: https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2247778-we-waren-meer-bezig-met-overleven-dan-met-gezond-eten.html
Het rapport zelf: https://www.wrr.nl/onderwerpen/ongelijkheid-in-gezondheid/documenten/policy-briefs/2018/08/27/van-verschil-naar-potentieel.-een-realistisch-perspectief-op-de-sociaaleconomische-gezondheidsverschillen.

Frank Conijn — www.gezondezorg.org

18 april 2019

Mauk,

De WRR stelt impliciet (in het volledige rapport wellicht expliciet) dat er een verband is tussen lagere sociaaleconomische status en slechtere gezondheid. Dat doe ik ook.

De Raad stelt echter nergens dat er meer geld moet naar degenen met zo'n status om hun gezondheidstoestand te verbeteren. Dat is de crux van het verhaal: zou dat helpen? Ik denk van niet.

Frank Conijn — www.gezondezorg.org

18 april 2019

PS: met "meer geld naar" bedoel ik: direct in het handje. Wat m.i. wel zou helpen is meer voorlichting (wat ook geld kost). Vooral in etnisch allochtone bevolkingsgroepen wil men dik zijn nog wel eens zien als teken van welvaart (arm = dun, dik = rijk).

28 mei 2019

Beste Frank & Mauk,

Het causale verband dat een laag inkomen een slechte leefstijl veroorzaakt is er volgens mij niet. Hierin zou ik Frank willen volgen. Echter is een lage SES natuurlijk niet hetzelfde als een laag inkomen.

Een lage SES gaat echter doorgaans hand in hand met minder kennis over een gezonde leefstijl en vooral kennis over gezonde voeding. Goed uitgevoerde wetenschappelijke onderzoeken laten zien dat chronische leefstijlgerelateerde aandoeningen niet a priori te maken hebben met een gebrek aan discipline. Dit laatste is de versimpeling waar Mauk op doelt.

Ongezonde voedings- en leefstijlpatronen worden in de regel generaties doorgegeven in families. Effectieve leefstijlinterventies zijn hierom vooral gericht op kennisoverdracht, en vaak voor de hele familie.

De internationale richtlijnen voor Gecombineerde Leefstijlinterventies leggen voornamelijk de nadruk op het verkrijgen van kennis over gezonde voeding. In wezen gaat het vooral om (ongezond)voedingsgedrag bij mensen te veranderen.

Diverse publicaties laten zien dat artsen, maar ook diëtisten het vermogen tot het opnemen van kennis bij mensen met een lage SES onderschatten. Daarentegen overschatten medisch specialisten en huisartsen hun eigen kennis over gezonde voeding en de effecten hiervan op lichaam en geest.

Het simpel verwijzen naar een preventiemodel voor gezonde mensen als de Schijf van Vijf is de oplossing ook niet. Dat is zelfs een regelrechte misvatting. Bovendien zal vooral curatief en niet meer preventief moeten worden behandeld. Dit vergt stevige kennis over gezonde voeding en leefstijl, en als deze ontbreekt is het lastig behandelen.

Dat intensieve herhaaldelijke kennisoverdracht bij mensen met een lage SES effectief is, laten de resultaten van diverse ondersteunende voedings- en leefstijlprogramma's duidelijk zien.

Het is de moeite waard om de resultaten van één van deze programma's te lezen die is uitgevoerd onder Latino's in de armste stad van Californië, San Bernardino (Ramal E et al. Am J Health Promot. 2018:32(3):753-763).

Het is algemeen bekend onder voedingswetenschappers en leefstijlartsen dat een Gecombineerde Leefstijl interventie pas echt duurzaam en effectief is wanneer dit een intensieve therapie betreft over een periode van minimaal 12 maanden. Én vooral intensief in de eerste 6 maanden, en dat bestaat uit meer dan één keer in de maand groepstherapie.

Dit betekent dat bij een GLI-therapie vooral zorggeld moet worden uitgegeven aan de "voorzijde". Het huidige beschikbare budget voor GLI in de basisverzekering is vooralsnog niet serieus te nemen om dergelijke therapieën een eerlijke kans te geven.

Het Ministerie van VWS zou een duidelijke keuze moeten maken. Niettemin hebben de Zorgverzekeraars verregaande mogelijkheden om GLI te kunnen financieren, en hierdoor GLI een eerlijke kans te geven.

Lage SES vergt intensieve LES.

Top