BLOG

Regelarme zorg struikelt over regels

Regelarme zorg struikelt over regels

Een van mijn collega’s kan zo enthousiast als een boer met kiespijn vertellen over zijn dramatische ervaringen bij de start van pilots met regelarme zorg. Hoe goed de bedoelingen ook zijn, de voortgang stagneert keer op keer omdat er onduidelijkheid is over –jawel- de regels die van toepassing zijn bij de pilot…

Op het eerste gezicht zou je denken, dat dit de wereld op z’n kop is. Ga je regelarme experimenten invoeren, blijken die gefrustreerd te worden door regels. Toch is het niet zo vreemd. Zolang je niet het systeem zelf aanpast, blijft het rommelen in de marge. Een bevlogen ziekenhuis directeur zegt het helder en duidelijk tegen me: “Het moet anders bij ons, ik wil het ook echt anders. Maar hoe ga ik dat realiseren als de specialisten in ons ziekenhuis betaald blijven worden op basis van de productie die ze leveren?”

Gevangen

Hij wil uitgaan van de patiënt als mens met hart, hoofd en handen. Het systeem stimuleert echter dat elke arts alleen vanuit zijn specialisme kijkt. Dat we gevangen worden door systemen, is van alle tijden. Plato liet het al zien aan de hand van de metafoor van de grot.  Hij maakte duidelijk, dat de mensen in een grot een geheel eigen wereld opbouwen waar ze zelf in blijven geloven. Ook als een van hen met eigen ogen in de buitenwereld gezien heeft, dat het anders zit. We hebben het allemaal kunnen zien bij de wielersport. Jarenlang hing er die waas van doping. Maar er gold de omertà, de stilzwijgende afspraak dat je daar niet over sprak. Deed je dat toch, dan werd je weggehoond. Net zoals Plato’s grotbewoner, die even buiten was gaan kijken…

Systeemonderwerpen

Systemen zijn vaak dichterbij dan je denkt. Althans, dat is wat ik ervaar. Binnen de gehandicaptenzorg zijn zeer forse bezuinigingen in uitvoering en in voorbereiding. Waar hebben we het over tijdens de Algemene Ledenvergadering van onze branche organisatie? Over de vraag hoe die bezuinigingen anders verdeeld kunnen worden en hoe we ons centraal bureau aanpassen aan de lagere inkomsten. Dat zijn typische systeemonderwerpen.

Lef

Daarmee gaan we het niet redden, is mijn overtuiging. De financiële ingreep is te omvangrijk en  vraagt daarmee het lef om fundamenteel anders naar de zorg te durven kijken. Het is dát wat de aandacht verdient van onze brancheorganisatie. Een oplossingsrichting ligt besloten in de eerdere verzuchting van de ziekenhuisdirecteur. Het systeem moet op de schop.

Uitdaging

We moeten af van het huidige systeem, dat stimuleert dat elke hulpverlener naar een klein stukje van de patiënt of cliënt kijkt. In plaats daarvan hebben we een aanpak nodig waar we kijken naar de mens als geheel, die zelf in positie gebracht wordt. Professionals krijgen vervolgens de ruimte om hun specialisme in te brengen als onderdeel van het geheel. Dat is naar mijn idee onze uitdaging voor de komende jaren. Wanneer we blijven doen wat we altijd gedaan hebben, kunnen we immers niet verwachten dat we iets anders krijgen dan we altijd al gekregen hebben.

Frans Wilms is bestuurder bij Radar, een organisatie in Zuid Limburg die mensen met een beperking ondersteunt. Hij is auteur van het boek Leiderschapsdomeinen.

11 Reacties

om een reactie achter te laten

Verwoerd

21 maart 2013

Beste Frans,

Dank voor je blog. Mijn indruk is dat het heel veel (vergeefse?) energie kost om 'systemen op de kop' te zetten. Het is net bij het willen veranderen van je partner en er dan na lang proberen en volhouden achter komen dat dat niet gaat lukken. Wat wel lukt is zelf veranderen of andere dingen doen of ándere systemen bedenken (buurtzorg bijvoorbeeld) die meer werkzaam zijn, in samenspraak (dialoog) met de mens waar het om gaat (zowel zorgverlener als zorgvrager). Is dit ook wat jij bedoelt?

Wilms

21 maart 2013

Dank voor dit commentaar. Verandering begint bij jezelf. Ik volg die gedachte direct! Wat mij opvalt is hoe zeer we ons in ons denken en handelen gevangen laten houden door wat we gewend zijn te doen, omdat het klaarblijkelijk zo hoort of geregeld is... Mijn oproep is om uit die gevangenis (grot) te stappen en nieuwe wegen te bewandelen. Dat kan op alle niveaus en op alle plekken. Bij de VGN en in het contact van zorgvrager en hulpverlener. Ik hoop er in Zuid Limburg in samenspraak met anderen zelf vorm aan te kunnen geven. Wanneer dat vervolgens op heel veel plaatsen gebeurt ontstaat een beweging die niet meer te stoppen is..., zo is mijn overtuiging.

van Soelen

22 maart 2013

Beste Frans,

Je waarnemingen en oproep sluiten volledig aan bij de onze.
Wij zijn ook om die reden uit het experiment Regelarme Zorginstellingen gestapt. Het was naar onze ervaring geen experiment meer en de projectmatige aanpak fnuikend.
Zelf zijn wij ervan overtuigd dat de problemen waar we nu in de zorg tegengaan kijken, een consequentie zijn van de huidige manier van organiseren. Zowel op landelijk, gemeentelijk als op instellingsniveau.
Daarom zijn wij al een aantal jaren bezig om het echt fundamenteel anders in te steken en zien daar nu ook de eerste resultaten van.
We zouden je graag willen uitnodigen om eens en dag langs te komen zodat we ervaringen kunnen uitwisselen en te ervaren dat het ook echt anders kan!

Met vriendelijke groet,
Rutger

Zorggroep Oude en Nieuwe Land

Wilms

22 maart 2013

Dank je wel. Die uitnodiging neem ik graag aan. Ik neem contact op!

van Heemstra ZorgSteedsBeter

22 maart 2013

Beste Frans, zonder dat je dat wellicht bedoelt of bewust bent, roep je regelrecht om 'lean' denken en doen. Inderdaad als nieuw vertrekpunt. Niet als oorlog tegen de bestaande systemen. Vertrekpunt: de patient of client (uiteraard als 'gehele mens'). Volgend: alles en iedereen die bijdraagt aan het welbevinden van deze mens, waaronder zorgverleners. Daarbij zijn niet het medische vak en ambacht, noch de klachten vertrekpunt. Het zorgaanbod richt je in op maximale waardetoevoeging aan de patient met minimale verspilling. Nu buitelt vaak de ene verspilling over de andere, omdat zorg vaak nog in kastjes en muren is ingericht langs vele deuren, verwijzingen en deel-interpretaties van het geheel: het menselijk welbevinden!

Mieneke Vaas

22 maart 2013

Beste Frans,

Door de verregaande regeldwang ben ik een aantal jaar geleden uit de zorg gestapt. Ik vond dat ik mijn talenten niet meer kon inzetten als ik alleen nog maar protocollair en langs de richtlijnen moest werken. Sinds kort draag ik weer mijn steentje bij door met mijn eigen bedrijf zorginstellingen te helpen om effectiever om te gaan met het talent wat zij in huis hebben. Ook nu is de regelgeving een obstakel. Maar ooit, ook onder de dwang van de bezuinigingen, zullen we met elkaar toch 'nee' moeten zeggen tegen de regels en weer 'ja' tegen de mens die zorg nodig heeft.
Ik kan niet wachten!

Esser

22 maart 2013

Beste Frans,

Hoe waar is je blog... wij zijn ook aan het experimenteren met "Regelarm-Zorgrijk", en komen daar deze systeemkenmerken keihard tegen. Daarbinnen proberen we tegelijkertijd toch ook een veranderslag door te voeren, door 'het geluk' van de cliënt centraal te zetten (ipv de regels), de mindset daarop te focussen, en alles wat daarin beperkend is (regels..) aan te gaan. En ja, dan kom je het systeem tegen... ook daarop een pijler in het experiment gestart, door een 'standaardinformatieset' te gaan formeren voor alle stakeholders. Verandering begint bij onszelf, en het moet radicaler dan tot op heden. We zouden hierin graag samen optrekken met andere zorgaanbieders.

Met vriendelijke groet,

NIcole Esser

Stichting Prisma

Schaerlaeckens

24 maart 2013

Even een hart onder de riem steken. Dit probleem zie ik vaak in de zorg maar ook bij alle grotere organisatievormen (profit en non profit). Papieren schijnveiligheid die een hoop frustratie oplevert bij de uitvoerders maar ook bij de klant. Het systeem als tool in plaats van hulpmiddel. Het systeem heeft zeker zijn waarde gehad in het verleden om zaken te regelen maar de mens hierachter is volledig vergeten. En wat een systeem niet kan, kan een mens wel. Observeren, anticiperen op veranderingen, nadenken, verbeteren. Het lijstje van de sterke punten van de toegewijde medewerker is oneindig. Organisaties die juist gebruik maken van het vakmanschap van de medewerkers onderscheiden zich. Die hebben geen controlemiddelen nodig maar focussen zich op vertrouwen en open communicatie. Geen blame cultuur maar wat kunnen we hier van leren!
De oplossing ligt dus echt bij de top van de organisatie, die moeten zich eens afvragen “wat is hier nu echt de bedoeling? “ Omdenken, buiten de bestaande kaders treden en bewust eens een risico nemen.
Ik heb het zelf ervaren en ontmoet nog steeds organisaties,nee mensen die het licht hebben gezien. In de industrie maar ook in de zorg! Voor voorbeelden, zie mijn blog!
Het kan toch niet zo zijn dat de sector Zorg waar de meest toegewijde medewerkers werken ten onder gaat aan regeltjes en bureaucratie.

Van der Wijk

25 maart 2013

Beste Frans en mede-reactie leden,

Ik heb met veel plezier en interesse de blog en reacties gelezen. De organisatie als levend systeem en mensen die in organisaties zitten. Om te veranderen sluit ik me aan bij het om denken en het begint bij degene die invloed heeft op het veranderen, dus onszelf.

Vele zorgorganisaties zijn zoekende en willen de regelarme zorg organiseren. Sommigen betrekken hierbij het Rijnlands Organiseren, waarbij men er dan al gauw achter komt dat ook dat alleen niet haalbaar is.

In de zorg is het een hot item om vraaggericht en vraaggestuurd te willen werken en daarbij ook nog kosten te beheersen. Hierbij spreekt één ieder dat de klant, de cliënt uitgangspunt is. Daarbij valt op dat dit altijd door de zorg-professionals is bedacht. Dit brengt mij op het proefschrift van drs Lineke Verkooijen, 'ondersteuning eigenregievoering en vraaggestuurde zorg', wat geresulteerd heeft in een wetenschappelijk model 'OERmodel'.

Zij toont aan dat er een balans nodig is om vanuit clientperspectief en hulpverlenersperspectief te handelen. Dit vraagt om vanuit een andere paradigma naar het probleem te leren kijken. We zijn gewend geraakt te denken vanuit 'wij weten wat goed voor u is'. Het paradigma denken binnen OER is 'hoe leidt u een goed leven in eigen ogen vanuit eigen regievoering en welke ondersteuning heeft u hierbij van mij en/of derden (zorggemeenschap, of sociale netwerk) nodig.

Eigen regievoering is gedefinieerd als 'het organiseren & coördineren van het eigen leven gericht op een goed leven in eigen ogen'.

Of je nu zorg ontvangt thuis of in de instelling, in beide situaties is de cliënt erop gericht een goed leven in eigen ogen te mogen leven. De vraag is dan ook hoe doen we dat dan met elkaar?

Aan zorginstellingen wordt vanuit de betalende instanties regels gesteld om verantwoorde zorg te leveren. Binnen het OERmodel zijn de volgende vier grenzen uitgangspunt:1. Financiële ruimte (verzekering, indicatie en/of eigen portemonnee, 2. Professionele verantwoordelijkheid ondersteuner, 3. Organisatorische verantwoordelijkheid aanbieder, 4. Algemeen geaccepteerde waarden en normen.

Bij een transparant zorgaanbod kan de cliënt op basis van eigen regievoering keuzes maken die ten goede komen aan een goed leven in eigen ogen.

Het OERmodel kent een handelings- en organisatiedeel wat leidt tot een kanteling in de zorg, waarbij het hele levende systeem in beweging komt met succesvolle resultaten.

Enkele instellingen die volgens OER werken zijn ZINN, Zonnehuis Vlaardingen, Zorggroep Raalte.

De zorgorganisatie bereikt met het implementeren van het OERmodel het volgende resultaat:
1. Clïenttevredenheid door méér invloed van de clïent op de zorgverlening;
2. Een heldere visie op het organiseren van zorg;
3. Een optimale dagelijkse bezetting op basis van wensen van clïenten waarbij tenminste 90% van de wensen wordt gerealiseerd;
4. Een instrument dat leidinggevenden ondersteunt bij het nemen van beslissingen over de dagelijkse personele bezetting, zowel in kwalitatieve als kwantitatieve zin;
5. Medewerkersplezier en -tevredenheid door rust en evenwicht in de werkzaamheden en minder overbelasting;
6. medewerkers kunnen weer het vak uitoefenen waarvoor ze de zorg zijn ingegaan;
7. Inzicht in planbare en niet planbare zorg waardoor verspilling en onbalans wordt tegengegaan;
8. Managementinformatie ten behoeve van meer doelmatig en efficienter georganiseerd ondersteuningsaanbod;
8. Vereenvoudiging van administratieve taken, zoals registratie tijdbesteding, juiste inzet personeel en zorgzwaartepakketten;
9.Een gedrags- en cultuuromslag in uw organisatie.

Méér weten over de OERfilosofie, zie www.oermodel.nl. Het proefschrift is op te vragen bij info@verkooijenenbeima.nl. Ook is het mogelijk een oriënterend gesprek aan te gaan met Lineke Verkooijen & Trea van der Wijk of een werkbezoek te doen in een zorgorganisatie die werken volgens de OER filosofie.

Wilms

26 maart 2013

Dag allemaal, Dank jullie wel voor deze ondersteunende reacties. Dat doet heel goed! Het onderstreept mijns inziens ook het enorme potentieel dat beschikbaar is om het anders te doen. Ieder van ons kan daar op zijn manier aan bijdragen. Gewoon doen, initiatieven delen en daarmee elkaar inspireren om vervolgens zo een golf van een beweging tot stand te brengen... Dat zie ik als een perspectief dat ons echt verder kan brengen.
Ik zal in ieder geval zelf contact maken met Nicole Esser (Stichting Prisma) en Trea van der Wijk (OER model).

Anoniem

16 april 2013

ik wil reageren op dhr verwoerd (1e reactie).hij zeg tzelf : "Mijn indruk is dat het heel veel (vergeefse?) energie kost om 'systemen op de kop' te zetten".
Als niemand het doet, blijft het liggen. Ik vind het fijn dat een man als Frans Wilms hier iets over durft te zeggen. Als nu eens elke toppersoon van instellingen eens hun mond open zouden trekken, dan zou dat een verschil maken...ik vind het "THINK DIFFERENT"aspect van Frans super. Eindelijk eens een bestuurder die wel eens tegen de gevestigde regelzooi ingaat. Als zorgorganisatie moet je je niet laten leiden door regering (ook al komt daar de poen vandaan) maar wat de mensen willen. Regerings technisch is ons zorgstelsel al jaren aar de verdoemeins aan het gaan met alle bezuinigingen (tot aan ziekmaken van collegas toe, aangezien er veel stress en werkdruk op ze afkomt en elk jaar onzeker zijn van behoud van hun baan). Ik werk zelf als woonbegeleider en heb soms ook het gevoel dat de cijfertjes en hoeveelheden zwaarder wegen dat het menselijke welzijn. (en dan niet vanuit de organisatie, maar echt financieel gezien vanuit regeringsbeleid).

Top