BLOG

Specialist als eigenaar verbetert kwaliteit

Specialist als eigenaar verbetert kwaliteit

Eigenaarschap of mede-eigenaarschap van medisch specialisten kan tot een hogere kwaliteit en veiligheid leiden. Via integratie zorgt het voor meer gelijkgerichte belangen in het ziekenhuis. Maar mogelijk kleven er ook nadelen aan.

In mijn blog van vorige week gaf ik aan dat instellingsoverschrijdende maatschappen ertoe  kunnen  leiden dat de belangen van de raad van bestuur en medisch specialisten meer gaan divergeren.  Een alternatief is dat specialisten (deels) eigenaar worden van het ziekenhuis. Een recent voorbeeld in Nederland is het Langeland Ziekenhuis, waar specialisten voor 20 procent aandeelhouder worden. In de Verenigde Staten kent men het fenomeen van het doctors-owned hospital al langer.

Wanneer specialisten risicodragend deelnemen in het ziekenhuis vergt dit een ander bestuur. Meerdere modellen zijn denkbaar. Het kan gaan om aandeelhouderschap of een coöperatie. Specialisten kunnen zelf het ziekenhuis als partners besturen, of zij kunnen besluiten om professionele bestuurders in dienst te nemen.  Een interessante vraag is wat verschillende modellen betekenen voor de governance en de rol van het interne toezicht.

Teamwerk

Bij eigenaarschap hebben specialisten meer belang bij een goed resultaat van het ziekenhuis als geheel.  Als meer samenwerken en taakherschikking bijvoorbeeld de positie van het ziekenhuis versterkt profiteren hier ook de medisch specialisten van. Naast hun honoraria delen zij in de winst.  Je zou het kunnen zien als een teambonus. Bij een teambeloning is het wel van belang dat de groep niet te groot is. In een te grote groep werkt de sociale druk minder goed, waardoor het effect van “de bonus” beperkt is. In dit kader kun je afvragen of eigenaarschap van honderden specialisten goed gaat werken.

Kwaliteitsbonus

Hoe doen doctor-owned hospitals het eigenlijk in de Verenigde Staten? Er lijkt enig bewijs te zijn dat ze tot betere kwaliteit leiden. Zo kregen ziekenhuizen in eigendom van dokters vaker een bonus op basis van  kwaliteitsprogramma’s vanuit Medicare, dan ziekenhuizen in eigendom van de overheid en de niet op winstgerichte safety-net hospitals. Negen van de tien ziekenhuizen met de hoogste kwaliteitsbonussen waren eigendom van dokters. Het gaat hier dan vaak om kleine gespecialiseerde ziekenhuizen met een beperkt aantal bedden.

Kostenexpansie

Gegeven dit succes is het opvallend dat de Amerikaanse overheid juist ziekenhuizen in eigendom van artsen wil terugdringen. De belangrijkste reden is de vrees dat een verdere expansie de zorgkosten zullen opdrijven. Ten eerste doordat deze ziekenhuizen zich vooral richten op gezonde en rijke patiënten. Ten tweede door dat deze ziekenhuizen meer en luxere zorg leveren dan strikt noodzakelijk is. De discussie of deze vrees terecht is, of dat doctors-owned hospitals het gewoon beter doen, lijkt nog niet beslecht. Naast de voordelen moeten we dus ook oog hebben voor de potentiële nadelen.

Leidt eigenaarschap van medisch specialisten tot een hogere kwaliteit en veiligheid? Zouden we  eigenaarschap van specialisten aan bepaalde voorwaarden moeten koppelen om nadelen te beperken en kan hier de governance soelaas bieden? Zijn er alternatieven om te zorgen voor meer gelijkgerichte belangen waar minder nadelen aan kleven, bijvoorbeeld loondienst in combinatie met een prestatiebeloning? Wat vindt u?

Rien Meijerink, voorzitter Raad voor de Volksgezondheid en Zorg (RVZ)

Dit is het achtste en laatste blog van Rien Meijerink in een reeks rond dilemma’s in de toekomst van corporate governance in de zorg. Uw input wordt meegenomen in de voorbereiding van een advies aan minister Schippers eind december 2013. Praat mee en kijk voor meer informatie op:  www.rvz.net

RVZ-voorzitter Meijerink en Marc van Ooijen verlenen tijdens het Skipr 99 event op 18 december hun medewerking aan de Skipr 99 masterclass Governance in de Zorg. Exact tegelijktertijd met de masterclass verdedigt Marc van Ooijen in Tilburg zijn dissertatie Toezichtdynamica: een exploratief kwalitatief onderzoek naar het functioneren van Raden van Toezicht in de gezondheidszorg.

 

 

 

 

10 Reacties

om een reactie achter te laten

Hunink

4 december 2013

Op Skipr blijven dit soort berichten opduiken over aandeelhouderschap en mede-eigenaars.
De titel is helaas suggestief. De auteur is in de tekst terecht genuanceerder, sluit de ogen gelukkig niet voor de nadelen en beuit het betoog met zinvolle vragen.
Mijn beschieden visie:
Kwaliteit bereik je door samenwerking met alle betrokkenen in het ziekenhuis. Daarin moet je niet een beroepsgroep centraal stellen.
Gebrekkige communicatie, rammelende samenwerking, onvoldoende betrokkenheid, matige kwaliteit e.d. los je niet op met mede-eigenaarschap.
Om de kwaliteit te verbeteren zijn er vele andere mogelijkheden. Denk aan de Magnet-hospitals en Planetree ziekenhuizen. Maar ook eenvoudige zaken als een bijscholing bijvoorbeeld, intervisie of een functioneringsgesprek. Het rotsvaste geloof in de 'vrije markt' is op z'n retour, maar nog niet in de gezondheidszorg.
Aandeelhouderschap/mede-eigenaarschap is bovendien alleen weggelegd voor goedverdienende medisch specialisten en niet voor de vele andere onmisbare professionals. Je moet immers wel met een substantieel bedrag over de brug komen.Andere professionals komen hiermee op achterstand en verliezen juist invloed. Tenzij het idee is dat een ziekenhuis eigenlijk draait om de medische professie...
Misschien nuttig om juist te onderzoeken of ziekenhuizen zonder vrije ondernemers/ maatschappen kunnen. Scheelt veel papierwerk, boekhouding, controles. Met een fatsoenlijk salaris (Balkenendenorm is keurig in non-profit). Transparanter en simpeler. Totale kosten ziekenhuiszorg hierdoor lager en beter beheersbaar. Dan ook, indien nodig, meer ondersteuning mogelijk van noodlijdende ziekenhuizen.Stop met denken volgens oude patronen. Die leiden zelden tot echte oplossingen.

heksen

4 december 2013

@Meijerink; goed stuk!

@Hunnink; Kostenaandeel van artseninkomen in de cure is peanuts. In de jaren zeventig is er een proef gedaan met alle artsen in dienst van het ziekenhuis. Uitkomst? Zorg werd duurder dan de situatie in vrij beroep. Zoals bij alle bedrijfseconomische activiteit moet je ook hier een "zak geld meenemen" om mee te doen (zoals jij stelt). Daar is niets oneerlijks aan.

Zwaan

4 december 2013

Misschien nuttig om juist te onderzoeken of ziekenhuizen zonder vrije ondernemers/ maatschappen kunnen. Aldus Hunink. Dat is door commissie Meurs allang onderzocht en het antwoord is nee. Ik weet zeker dat het merendeel van de ziekenhuizen op dit moment financieel zouden omvallen als er geen vrijgevestigden waren. Ongelooflijk, iedere keer die Balkenendenorm. Over denken in oude patronen gesproken.
Totale kosten medisch specialisten 3 % van de totale uitgaven zorg, en die zetten de beste gezondheidszorg in Europa neer. Houd toch eens een keer op met die symboolpolitiek over die inkomens.

Peter Koopman

5 december 2013

Meijerink pleit eigenlijk voor zichtbaar eigenaarschap zoals we dat kennen bij familiebedrijven. De eigenaar in zijn voorbeeld zou een in omvang beperkte groep medisch specialisten kunnen zijn. Dit model kennen we overigens reeds bij de priveklinieken. Ook verpleegkundigen (en verpleegkundig specialisten) zouden eigenaar van hun ziekenhuis kunnen worden. In het verleden was dit vaak zo bij diaconessen nonnen en mannelijke religieuzen; zij waren "collectief eigenaar". Ook kenden we vele gemeenteziekenhuizen.

Deze discussie betwijfelt de werkzaamheid van afstandelijk eigenaarschap en misschien vooral van te grote organisaties. In Duitsland is soms ook de zorgverzekeraar eigenaar.
Het model zal naar ik aanneem niet gaan om het " vrije ondernemerschap" van de medisch specialist en vooral de kosteneffektiviteit van de zorgverlening dienen?

Theo Schraven

5 december 2013

Voor het vierde opeenvolgende jaar behandel ik dit thema in het jaarboek medisch specialistische zorg (Mediforum) waarvan de versie 2014 dit jaar verschijnt.
Van klinisch naar ook juridisch eigenaarschap van medisch specialisten in het ziekenhuis is een wenkend perspectief dat een logisch gevolg is van de noodzakelijke integratiebeweging in ziekenhuizen. De column legt m.i. te veel nadruk op de financiële aspecten (beloning, bonus, winstuitkering) terwijl het juist gaat om belang gelijk te schakelen omwille van betere kwaliteit van zorg en een gezonde financiële basis. Bij eigenaarschap door medisch specialisten verwacht ik dat zij als collectief minder gauw de kwalitatief zwakkere broeders zullen gedogen. En tegelijkertijd hebben zij belang bij aanstelling van een goed professioneel bestuur. En over winstuitkering gesproken, dan zijn innovatieve familiebedrijven een voorbeeld: die keren hun winst niet uit, maar herinvesteren om het bedrijf verder te ontwikkelen! Dat laat onverlet dat goede medisch specialisten een goede beloning verdienen.

Jan Willem Thissen

5 december 2013

De medisch specialist als medeeigenaar van ziekenhuizen zou een goede ontwikkeling zijn zowel uit oogpunt van kosten als patientveiligheid. Wanneer professionals belang hebben bij een kosten efficiente, veilige organisatie en tevreden patienten dan gaat de service en kwaliteit omhoog. Verhoging van het service niveau en klantvriendelijkheid is nu al te zien door de komst van ZBC's en privé klinieken. Dit werkt door richting ziekenhuizen want die kunnen niet meer achterblijven. De zorg is dus gebaat bij meer ondernemerschap en gedeelde verantwoordelijkheid. Professionals die weinig voelen voor ondernemerschap kunnen in loondienst blijven. Een vrije keuze voor professionals dus. Bestuur door zorgprofessionals vergt ook meer en hoger niveau van ondersteuning van specialisten-bestuurders en een andere bestuursstructuur van ziekenhuizen.

van Harinxma

5 december 2013

Voorgaande reacties gaan uit van instandhouding van de perfide financiële prikkel die er nu nog in de spreekkamer is. Daarnaast van het handhaven van het archaïsch gildensysteem van de medisch specialist in 'maatschap'. Afschaffen zou mijn devies zijn, gewoon in loondienst. Iedereen die beweert dat de zorg daar slechter van wordt beledigd de specialisten in UMC's.
Veder zouden we het lef moeten hebben om het roer radicaal om te gooien. Stoppen met de zorgverzekeraars en toegeven dat dit neoliberale stelsel is mislukt. De goeie zaken van de NHS importeren en de ziekenhuizen voor een langere periode nationaliseren, zodat we van bovenaf de zo broodnodige 'washout' van overcapaciteit kunnen aanpakken.
Het is bv toch van de gekke dat we in onze op wereldschaal vergeleken ministadjes als Amsterdam, Rotterdam Den Haag, Utrecht enz nog meerdere ziekenhuizen hebben.

van Nederveen, Inspire2Live

8 december 2013

Zou het voor goede kwaliteit van zorg echt noodzakelijk zijn dat medisch specialisten mede eigenaar zijn van een zhuis?
Wie is er dan de baas? En om wiens belang gaat het?
Misschien moeten patiënten mede eigenaar worden.

Wellicht gaat het niet om het eigenaarschap maar wel om het afwegen van belangen. Dat moet beter georganiseerd kunnen worden dan nu.
Dus toch weer good governance. Bedenken én doen!

Rien Meijerink

12 december 2013

Dank voor de reacties. Dit helpt ons. Eens dat eigenaarschap slechts één van de mogelijke instrumenten is om kwaliteit en veiligheid te vergroten. Een hele interessante, maar er zijn er natuurlijk meer.
Daarnaast ben ik het met Theo Schraven eens dat het niet alleen gaat om financiële aspecten van eigenaarschap, maar juist om de brede betrokkenheid die hier vanuit gaat.
Hoe groter de groep, hoe minder deze betrokkenheid zal zijn. Naast specialisten zouden ook andere professionals eigenaar kunnen zijn, en er zou zelfs gedacht kunnen worden aan een patiëntencoöperatie.
Een belangrijk punt vind ik ook de relatie met het stelsel. Wanneer er perverse prikkels vanuit het stelsel gaan, dan is het de vraag of meer winstgerichtheid verstandig is.

Anoniem

19 december 2013

Het gaat niet zozeer om het kostenaandeel van de specialisteninkomens, maar de koppeling van de inkomens aan de geleverde specialistische zorg (welke wel een groot aandeel heeft). Dit zorgt er namelijk voor dat er relatief gemakkelijk wordt gekozen voor 'zorg' omdat dit nu eenmaal nodig wordt geacht en de kosten niet gevoeld worden (of juist bevorderend).

Ik ben niet tegen een bepaald inkomen van specialisten, maar ben wel van mening dat er prikkels zouden moeten zijn die bewustwording van de kosten van specialistische zorg vergroten. De specialist zou uiteraard niet belemmerd mogen worden in zijn professioneel handelen, maar ook dan is er nog veel ruimte. Het begrip 'noodzakelijk' wordt nu wel erg ruim uitgelegd omdat er geen noodzaak is dit te veranderen.

Top