Maar liefst 57 procent van hen heeft in 2024 te maken gehad met agressie door patiënten of hun naasten, maakte het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) 18 februari 2026 bekend. Ondanks jaren aan maatregelen blijft de agressie torenhoog tegen mensen die werken in onder andere ziekenhuizen, het sociaal en maatschappelijk werk of de verzorging. Verbale agressie (48 procent), pesten (25 procent) en fysieke agressie (21 procent) komen het vaakst voor.
Agressie
Merlijn: “Dit is volstrekt onacceptabel, agressie hoort niet bij je werk in de zorg en welzijn. Wat het helemaal zuur maakt, is dat veel zorgorganisaties het maar accepteren als een gegeven. Terwijl zij zich hier natuurlijk nooit bij mogen neerleggen. Wat ze wel moeten doen: optreden. Om te beginnen tegen de (veel) te hoge werkdruk.”
Hoge werkdruk en agressie
Het CBS toont aan dat zorgmedewerkers bij wie de werkdruk het hoogste is aanzienlijk vaker agressie ervaren: 68 procent tegenover 54 procent bij medewerkers met een normale werkdruk. De FNV wijst er steeds weer op dat personeelstekorten en hoge werkdruk niet alleen schadelijk zijn voor de kwaliteit van zorg maar ook direct leiden tot onveiligheid op de werkvloer.
Merlijn: “Werkdruk is geen abstract woord meer, het is één van de belangrijkste oorzaken dat zorgmedewerkers vaker agressie meemaken. Als werkgevers blijven inzetten op overbelasting nemen zij bewust een risico met de veiligheid van hun mensen.”
Vanuit het regeerakkoord wordt aangekondigd dat “agressie en intimidatie richting zorgverleners onacceptabel is en dat incidenten stevig worden aangepakt”. De vraag is wel hoe dat er concreet uitziet, want dat ziet Merlijn nergens terug.
Intimiderend gedrag
Binnen de aanpak Veiligezorg, waarin de FNV deelneemt, ontstaat het beeld dat intimidatie en ernstige agressie toenemen. De FNV ziet twee oorzaken: een groeiende groep personen met onbegrepen gedrag en een kleinere maar zeer belastende groep die intimiderend gedrag gebruikt richting zorgpersoneel en regels misbruikt voor eigen gewin. Denk bij dat laatste aan emotionele chantage of het uitspelen van zorgverleners tegen elkaar.
Taskforce Justitie & Veiligheid
Het ministerie van Justitie & Veiligheid wil een taskforce oprichten om overlastgevers sector-overstijgend aan te pakken. Merlijn: “Mooi, maar geen reden voor werkgevers om hun eigen veiligheidsbeleid te laten verslappen. Hoewel het coalitieakkoord stelt dat het voor zorgverleners aantrekkelijker moet worden om meer uren te werken, geven steeds meer zorgprofessionals er de brui aan. Als werkgevers nu niet handelen, zullen er nog meer uit de zorg en welzijn vertrekken. De vicieuze cirkel van werkdruk, agressie, vermoeidheid en uitval moet worden doorbroken.”
Veiligheidsnormen
Om dat te doen, zijn er verschillende oplossingen. Zoals sectorbrede veiligheidsnormen, waaronder het verplicht opvolgen door zorginstellingen van meldingen van agressie en het duidelijk aangeven van grenzen voor bezoekers en patiënten. Op de werkvloer moet er professionele ondersteuning zijn voor de medewerkers, zoals goede beveiliging, de-escalatieteams en huisregels die gehandhaafd kunnen worden.
Ook vindt de FNV dat werkgevers beter – actiever – moeten samenwerken met Justitie & Veiligheid om de groep mensen die overlast en agressie veroorzaken aan te pakken. Verder is het noodzakelijk dat zorginstellingen de mentale gezondheid van hun personeel beschermen, met goede begeleiding, veilige teams en voldoende hersteluren.
