ACTUEEL

Dokter laat behandeladvies kanker vaak links liggen

Dokter laat behandeladvies kanker vaak links liggen

Artsen volgen richtlijnen voor de behandeling van kanker vaak niet op. Sommige behandeladviezen laten artsen bij zes van de tien patiënten links liggen. Ook bestaan er grote verschillen tussen ziekenhuizen in het navolgen van behandeladviezen.

Dat komt naar voren uit onderzoek van NIVEL-onderzoeker Marianne Heins. Zij bekeek in samenwerking met het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) vijftien verschillende adviezen uit de richtlijnen voor de behandeling van vijf veelvoorkomende soorten kanker, zoals borstkanker, darmkanker, prostaatkanker, longkanker en melanoom. Ze verbond daaraan de vraag in hoeverre artsen de adviezen uit de richtlijnen, die door de wetenschappelijke verenigingen op basis van evidence based-onderzoek zijn opgesteld, daadwerkelijk navolgen.  

Conclusie: artsen volgen het ene behandeladvies veel vaker op dan het andere. Waar het ene behandeladvies een navolgingspercentage van 90 procent kent, is dat bij het andere niet meer dan 40 procent. Of een behandeladvies vaak wordt opgevolgd blijkt nauwelijks af te hangen van de hoeveelheid bewijs voor de juistheid. Hoe lang de richtlijn al bestaat speelt evenmin een rol. Wel is het zo dat adviezen om iets níet te doen vaker worden opgevolgd dan adviezen om iets wel te doen.

Afwijken soms nodig

Volgens Heins betekenen de uitkomsten van haar onderzoek niet dat artsen die de adviezen niet opvolgen per definitie slechte zorg geven. Sterker nog: het kan juist wenselijk zijn om de richtlijn niet te volgen. “Het kan voor een individuele patiënt soms beter zijn als de arts in overleg met hem of haar van de richtlijn afwijkt”, aldus Heins.

Verouderd

Ook Koos van der Hoeven, internist-oncoloog en hoofd Medische Oncologie van het Radboudumc, pleit voor voorzichtigheid. “Uit het onderzoek blijkt dat er in Nederland voor een aantal behandelingen een aanzienlijke praktijkvariatie bestaat”, stelt Van der Hoeven, die als voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Medische Oncologie NVMO en de Stichting Oncologische Samenwerking (SONCOS) jarenlang betrokken is geweest bij het maken van richtlijnen. “Dat hoeft niet altijd te betekenen dat oncologen bestaande richtlijnen niet in overweging nemen.”

Als voorbeeld noemt Van der Hoeven het geven van chemotherapie en radiotherapie bij gevorderde  longkanker. “Lang niet alle patiënten zijn fit genoeg om deze behandeling te ondergaan. In het ene ziekenhuis kunnen deze minder fitte patiënten veel vaker voorkomen dan in het andere.”
Ook zijn richtlijnen volgens Van der Hoeven vaak sterk verouderd: “Er zijn ziekenhuizen die vooruit lopen op ontwikkelingen die pas later in de richtlijnen terugkomen.”

Klinische praktijk

Toch roept de praktijkvariatie vragen op, erkent Heins. Het zou daarom wat haar betreft goed zijn als de betrokken beroepsgroepen verder onderzoeken waarom artsen en ziekenhuizen verschillend met de behandeladviezen omgaan. Nadere analyse kan ook duidelijk maken welke behandeladviezen verouderd of te ingewikkeld zijn dan wel onvoldoende aansluiten bij de klinische praktijk.
Van der Hoeven pleit voor nader onderzoek in de vorm van landelijke audits. “In Nederland hebben we zulke kwaliteitsevaluaties al bij dikke darmkanker, borstkanker en longkanker. De prostaatkanker audit komt er ook aan. Hierdoor krijgen ziekenhuizen direct feedback op wat de resultaten van hun kankerbehandelingen zijn. Ze kunnen dan hun eigen prestaties vergelijken met het landelijke gemiddelde en waar nodig hun handelen aanpassen om hun prestaties te verbeteren.”

2 Reacties

om een reactie achter te laten

Gerda Schapers

30 januari 2017

Gelukkig maar dat artsen zelf hun beslissing nemen en niet alles door de richtlijn laten bepalen. De ontwikkelingen gaan zo snel dat veel richtlijnen verouderd zijn op het moment dat zij worden gepubliceerd. Goede diagnose en opzetten van een behandelplan op basis van ervaring maakt mij als patiënt niet bang. Mijn arts overlegt alles met mij, vertelt ook wat de richtlijn is, maar als ik ervoor kies buiten de richtlijn om te gaan is hij bereid met me mee te denken. En me te helpen.

Nederlandse Federatie van Kankerpatientenorganisaties (NFK)

3 februari 2017

NFK sluit zich aan bij de woorden van Gerda Schapers. Een goede arts verbindt evidence met klinische ervaring en voorkeuren van de patiënt.

In een persbericht van 2 feb jl. geeft NFK de volgende officiële reactie op het onderzoek van NIVEL en IKNL:

‘Soms is het van levensbelang dat artsen richtlijnen loslaten’

Artsen volgen richtlijnen voor de behandeling van kanker niet altijd op. Dit blijkt uit een recent gepubliceerd onderzoek van NIVEL en IKNL. De onderzoekers geven daarbij aan dat afwijken van de richtlijn niet per definitie slechte zorg betekent. De Nederlandse Federatie van Kankerpatiëntenorganisaties (NFK) ondersteunt deze conclusie.
‘Natuurlijk is het belangrijk dat er richtlijnen zijn. Zij dragen bij aan het verbeteren van de kwaliteit van zorg. Echter, nieuwe ontwikkelingen in de oncologische zorg volgen elkaar in rap tempo op. Hierdoor zijn richtlijnen snel verouderd. Voor de individuele kankerpatiënt kan het daarom van levensbelang zijn dat de arts buiten de richtlijnen durft te denken én te handelen. Maar wel onderbouwd en met instemming van de patiënt,’ aldus Arja Broenland, directeur van NFK.
NFK pleit ervoor patiënten mee te laten beslissen in de keuze voor hun behandeling (Shared Decision Making). Broenland: ’Dokter en patiënt beslissen samen. Een voorwaarde daarbij is dat de patiënt goed geïnformeerd wordt over de diagnose, de behandelopties (waarbij niet behandelen ook een optie is) en de voor- en nadelen van de behandelmogelijkheden. Tevens moet de dokter goed op de hoogte zijn van de wensen van de patiënt. Daarom moet tijd worden genomen om hierover te praten. Dit zal leiden tot een gedragen keuze voor behandeling, voor patiënt, eventuele naasten en de behandelaar. Het proces van samen beslissen is voorwaardelijk bij het al dan niet toepassen van richtlijnen.’
_____________________________________________________________
http://nfk.nl/nfk/nieuws/article/soms-is-het-van-levensbelang-dat-artsen-richtlijnen-loslaten/

Top