BLOG

Zorgverzekeringswet; geest uit de fles?

Zorgverzekeringswet; geest uit de fles?

In de basisverzekering is geregeld dat men kan kiezen voor een in-natura-variant of voor een restitutie-variant. In de eerste vorm krijgt men alles vergoed mits er een contract is tussen de aanbieder en verzekeraar. In de tweede vorm is dat niet nodig en krijgt men altijd alles vergoed. Overigens krijgen de in natura verzekerden in de huidige regeling nog altijd 80 procent vergoed ingeval een dergelijk contract ontbreekt.

Bedoeling basisverzekering

Wat was de ratio van het een en ander? In feite was het de bedoeling dat verzekeraars op basis van kwaliteit en prijs selectief zouden gaan contracteren en zo de beste zorg tegen de laatste prijs voor de in natura verzekerden zouden regelen. Dat hield dan natuurlijk ook in dat niet iedere aanbieder, lees hulpverlener of instelling een contract zou moeten krijgen, anders zou een selectief beleid niets voorstellen. De consequentie daarvan is dat ook de patiënt/verzekerde niet meer de absolute vrijheid van keuze voor arts of ziekenhuis zou krijgen. Mocht een patiënt/verzekerde toch die vrijheid willen behouden, dan kon hij zich verzekeren via een restitutiesysteem. Tot zover niks mis met de redenering. De start van de zorgverzekering was op dit punt helder.

Marktwerking

In de eerste jaren van de nieuwe basisverzekering hebben verzekeraars in feite met alle aanbieders contracten afgesloten. Dat hield in dat er materieel geen enkel verschil was tussen de in-natura-variant en de restitutie-variant. De verzekeraars onthielden zich van selectief contracteren, omdat ze bang waren in-natura-verzekerden te verliezen aan een andere concurrerende verzekeraar die zijn verzekerden niet-selectief bediende. Zie het actuele aanbod van Menzis aan verzekerden bij Achmea in het geval van het Slotervaart ziekenhuis.

Politieke discussie

Dit gaat al jaren zo omdat de marktwerking in de zorg zich alleen maar leek af te spelen op de verzekerdenmarkt. En iedereen vond het eigenlijk maar wat prettig. Immers op deze wijze werd de moeilijke (politieke) discussie vermeden rond vrijheid van keuze van instelling en/of arts voor de patiënt. Als Tweede Kamerlid was de huidige minister Schippers nog een fel voorstander van deze vrijheid van keuze. Merkwaardig, want eigenlijk druiste dat in tegen de geest van de zorgverzekeringswet en tegen de bedoeling van de marktwerking in de zorg die moest zorgen voor kostenbeheersing via het selectieve beleid van de verzekeraars.

Kentering in strategie

Langzamerhand is er sprake van een overigens heel beperkte kentering in de strategie van verzekeraars. Men begint toch met pogingen om selectiever te werk te gaan met het contracteringsbeleid. Daar zijn verschillende redenen voor. Zo is de verzekerdenmarkt inmiddels min of meer geconsolideerd. Weliswaar verschuift elk jaar een deel, maar het is een soort stuivertje wisselen geworden tussen de vier grote verzekeraars. De markt is stabiel. Geen bedreigende nieuwe toetreders; nog een paar kleintjes mogen er voor de sier blijven en verder maken de vier grote jongens de dienst uit. Een tweede reden is dat nog steeds de overheid een mechanisme hanteert die de kosten van de zorg in bedwang probeert te houden via een macrobudget. Dat vereist ook inspanningen van de zijde van de verzekeraars. Ten derde zien ook de verzekeraars zelf wel in dat een selectiever beleid op kwaliteit en prijzen hun kosten en derhalve hun marges gunstig kan beïnvloeden. Er is nog een vierde factor die een (nog) bescheiden rol speelt. Steeds meer medische beroepsbeoefenaren vestigen zich buiten de gevestigde orde van ziekenhuizen en reguliere instellingen. Deze groei noopt de verzekeraars evenzeer tot een selectiever beleid ten aanzien van contractering van al die particuliere initiatieven.

Dat alles heeft er toe geleid dat de verzekeraars meer zijn gaan durven op het gebied van selectie op basis van kwaliteit, prijzen en doelmatigheid. In feite gaan zij zich nu pas een beetje meer inzetten voor de uitvoering van het oorspronkelijk bedoelde beleid van de Zorgverzekeringswet uit 2006 die de regie voor de kwaliteit en de kosten van de zorg bij de verzekeraars legde.

Keuzevrijheid patiënt

Een belangrijk gevolg van deze ontwikkeling is inderdaad dat hierdoor ook weer de keuzevrijheid van de patiënt op de agenda komt. Deze is immers onlosmakelijk verbonden aan het selectief contracteren. Het werd trouwens hoog tijd want dat was al de bedoeling van de wet in 2006. Maar nu hoor je minister Schippers niet meer over de noodzaak van de vrijheid van keuze voor de patiënt. Sterker nog, ze wil in feite af van de 80 procent-regeling. En dat gaat mijns inziens in dit stadium nog veel te ver. Er is nog volstrekt onvoldoende materiaal om nu reeds vast te ku-nen stellen dat de verzekeraars inderdaad in staat zijn om een verantwoord selectief beleid ten aanzien van kwaliteit en kosten te voeren. Selectieve contractering kan goed zijn, maar kan ook faliekant de verkeerde kant uitgaan ten koste van de patiënt. Dus zorgvuldigheid blijft geboden.

Rob Scheerder
Health columnist

4 Reacties

om een reactie achter te laten

Ad van de Kreeke

11 maart 2013

Was het maar zo dat de keuzevrijheid van de patiënt echt op de agenda komt. Vooralsnog lijken slechts maatregelen te worden getroffen met als gevolg dat de keuzevrijheid wordt beperkt.

ANH Jansen

11 maart 2013

Prima blog. De slag om de arm is terecht.

Toezichthouders weten echter niet alles en lopen achter de feiten aan.

Kwaliteitsinformatie ontbreekt nog immer bij de keuze van verzekeraars voor de zorgaanbieder namens de verplicht verzekerden. Daarnaast ontbreekt iedere informatie over de marktconforme prijzen. Zo wordt verzekeren een spel van nieten voor de verzekeraars.

In de regio Leiden is een ziekenhuis met een beruchte orthopeed. Degenen die weten dat deze orthopeed werkt zoals hij werkt mijden dit ziekenhuis. Dat kan met vrije keuze. Dat kan niet meer als de verzekeraar de zorg inkoopt en de restitutie verdampt.

Dan ben je echt overgeleverd aan de Goden voor de laagste prijs.

Er zijn zeer vele voorbeelden van disfunctionerende of ondermaats functionerende specialisten en ziekenhuizen. Beste vraag aan een Medisch Specialist is dan ook of hij zijn vrouw of dochter zou willen laten behandelen door die of die specialist. Het wereldje is klein en ons kent ons maar al te goed.

De Medische Stand verzekert zich immers niet voor niet bij de ONVZ. De enige echte Restitutie verzekeraar.

Laat die verzekeraars eerst maar eens totale transparantie in kwaliteit gedaan krijgen, vervolgens de prijsinformatie en dan spreken we verder.

Tot die tijd dient de restitutie polis te blijven, volledige restitutie bij gecontracteerde en niet gecontracteerde zorgaanbieders, en een drempelvrije restitutie voor In Natura polishouders die zorg halen bij niet-gecontracteerde zorgaanbieders.

Het standpunt van een politicus in zijn functie van kamerlid hoeft niet gelijk te zijn met het standpunt van datzelfde kamerlid in zijn functie van Minister.

De contintuïteit van het Regeringsbeleid wordt bewaakt door de ambtenarij. Het Yes, Minister gehalte in de NL politiek en in het Openbaar Bestuur is dan ook zeer groot.

De VVD is wel de partij voor wie geen schutting te hoog is om er wat dan ook over heen te kunnen kieperen.

Daarin verschilt E Schippers in niets met H Hoogervorst. In zoverre is er wel sprake van continuïteit van partijbeleid.

Wat is er overigens mis met het OESO advies voor landen die zoekende zijn naar een stabiel, robuust, toekomstbestendig, eerlijk, rechtvaardig, solidair health system? Het Scandinavisch/NHS model anno 2013?

Wat is er mis om de zorg te financieren uit de lopende rekening, garantstelling door de Overheid en inning van inkomensafhankelijke premies via de belastingdienst?

Wat is er mis om eigen risico's om te zetten in eigen bijdragen en die te innen bij afname van de zorg?

De tunnel waarin de beleidsmakers/politici zich hebben laten inluizen is nog lang en het licht aan het einde is niet het einde van de tunnel.

Maes

12 maart 2013

Kortom, voldoende inkoop (kwantiteit) en voldoende goede inkoop (kwaliteit). Keuzevrijheid groot goed, niet eindig. Daar waar keuzevrijheid van de een ten koste gaat van de vrijheid van de ander, gaat deze vlieger niet op in een solidair stelsel. Deze discussie wordt niet gevoerd. Dus ten aanzien van second, third, fourth opinions bvb.
Daarom zijn stelselordeningen als bakens in woelig water nodig, uitgewerkt niet op 1, maar op 3 markten en aangestuurd door VWS+6 toezichthouders.

tjark reininga

12 maart 2013

inderdaad is de keuzevrijheid van de patiënt op de politieke agenda terug. als de verzekeraars de hen door Hoogervorst (en Klink, die er zich destijds op beroemde de autor intelletualis van het door Hoogervorst gevoerde beleid te zijn en later zelf minister werd) toebedachte rol op de aangegeven manier gaan invullen, zal de patiënt niet langer kunnen kiezen en minister Schippers lijkt dat, door de 80%-regeling af te schaffen, nu te sanctioneren.

de verzekeraars kunnen dan hun inkoopbeleid verder aanscherpen en daarmee de kosten voor de belasting- en premiebetaler verder beperken. althans zolang die geen zorg nodig hebben, want de kosten voor de patiënten zullen als gevolg van dit beleid zeker toenemen. en de verzekeraar wordt nog minder geloofwaardig als behartiger van de belangen van de individuele verzekerde.

Top