BLOG

Ziekenhuizen moeten zelfreinigend vermogen tonen

Ziekenhuizen moeten zelfreinigend vermogen tonen

Het lijkt steeds vaker voor te komen; ziekenhuizen of ziekenhuisafdelingen waar achter enkele incidenten een ijsberg opduikt van disfunctionerende specialisten, niet adequaat reagerende bestuurders en toezichthouders en veel patiëntenleed. Tijd dus voor stappen om het vertrouwen te herstellen.

Grofweg is steeds eenzelfde patroon herkenbaar. Een medisch specialist of een vakgroep disfunctioneert, vrijwel zeker weet een aantal personen van de kwestie en kennelijk is er binnen organisatie onvoldoende vermogen het aan te pakken. De medische staf neemt zijn verantwoordelijkheid niet, de raad van bestuur is niet bij machte zijn maatregelen te nemen en de raad van toezicht neemt lange tijd genoegen met onafdoende verklaringen.

Complex

Het besturen van een ziekenhuis is enorm ingewikkeld en volgens managementdenker Henry Mintzberg  bestaan er weinig complexere organisaties. Nooit kan met zekerheid gesteld worden dat er onder honderden specialisten absoluut niets loos is en net als in elk bedrijf zullen er altijd probleem situaties blijven ontstaan. Maar dat kan geen excuus zijn voor het accepteren van het ene escalerende incident na het andere. De frequentie waarmee dit naar buiten komt, doet bijna vermoeden dat het een natuurverschijnsel is.

Positief

Hoe gek het ook klinkt, het is wel positief dat deze zaken zo nadrukkelijk aan het licht komen. Tot voor tien à vijftien jaar geleden was dit veel minder het geval. Een verklaring is de geleidelijk verbeterende cultuur, de grotere mate van verantwoording die moet worden afgelegd en een actievere aanpak van diverse inspecties. De combinatie van mindere acceptatie onder het publiek voor disfunctioneren van ziekenhuizen en meer openheid en aandacht voor kwaliteit leidt tot hoge verwachtingen. Dit alles biedt minder kans dat zaken verborgen blijven. Er kan tegelijk geen misverstand over bestaan dat het omgaan met disfunctioneren en fouten, en het naar buiten komen daarvan, een onvermijdelijk aspect is van de complexe ziekenhuisorganisatie.

Kentering

Medisch specialisten hebben intussen stappen gezet door bijvoorbeeld kwaliteitsregistraties, onderlinge visitaties en het instellen van functioneringsgesprekken. Er is een kentering gaande in de opleiding tot medisch specialist, de cultuur wordt opener en externe eisen als het instellen van veiligheidsmanagement zijn nieuwe extra waarborgen. De Orde van Medisch Specialisten heeft vastgelegd dat het stafbestuur de raad van toezicht jaarlijks over de kwaliteit van zorg informeert. Maar hoe vaak dit daadwerkelijk gebeurt is niet duidelijk. Het blijft echter een ingewikkelde zaak om het disfunctioneren van medici te traceren en daarop in te grijpen, niet in het minst vanwege rechtspositie kwesties  en -als de betrokken persoon vrij gevestigd is - financiële perikelen.

Permanente educatie

Ook aan de kwaliteit en permanente educatie van ziekenhuisbestuurders zouden eisen gesteld kunnen worden. Merkwaardig, maar ook positief, dat daartoe pas recent door de beroepsvereniging (NVZD) eerste stappen zijn gezet. Zelfreinigend vermogen. Enerzijds zijn lijkt met deze maatregelen de weg naar verbetering ingezet; anderzijds is de aard en frequentie van het publiek worden van geëscaleerde incidenten zodanig dat dit het vertrouwen in de ziekenhuissector onnodig aantast.

Tijdig signaleren

Bij de meeste “ontsporingen” lijkt het er op dat voor de openlijke escalatie, veel (minstens 50 - 100?) mensen om de disfunctionerende afdelingen enige tijd weet hebben dat er iets mis is. Die informatie moet bijtijds gesignaleerd worden, zo nodig in formele kanalen aan de orde gesteld en vanzelfsprekend moet actie worden ondernomen. Absolute garanties zijn echter niet te geven. In professionele organisaties kan niet achter elke medewerker een inspecteur, en achter elke registratie een inspecteur of accountant gezet worden; maar hoe weet het publiek dat dit in een zorginstelling goed zit? De geleidelijke cultuurverandering, het huidige rapportage- en inspectie-instrumentarium lijkt steeds beter in staat signalen aan de oppervlakte te brengen.

Openheid

Wat in elk geval ontbreekt is het zichtbaar nemen van verantwoordelijkheid en voldoende openheid over het creëren van zelfreinigend vermogen. Enkele mogelijkheden in dit verband:

  1. Het instellen van een breed kwaliteitsberaad. Jaarlijks wordt door raad van bestuur, raad van toezicht en stafbestuur, gevoed door informatie van cliëntenraad en verpleegkundige adviesraad de kwaliteit van zorg in een vertrouwelijk overleg besproken; expliciet komt daar aan de orde welke gevoelige kwesties er op dit gebied bekend zijn en of er adequate maatregelen genomen worden. Hierover wordt in het jaarverslag kort en anoniem gerapporteerd.

 

  1. Zowel het stafbestuur als de  raad van bestuur leggen jaarlijks in het (kwaliteits)jaarverslag een formele verklaring af. Hierin wordt tenminste opgenomen of er signalen zijn rond disfunctionerende afdelingen of specialisten. Tevens wordt vermeld dat er (zo nodig) adequaat geïntervenieerd wordt (vanwege arbeidsrechtelijke aspecten zal dit niet met naam en toenaam kunnen). Dit legt een basis voor persoonlijke aansprakelijkheid van stafbestuur en raden van bestuur waardoor deze eerder in actie komen.

De Nederlandse ziekenhuizen functioneren steeds beter terwijl, door het eerder naar buiten komen van incidenten, het publieke vertrouwen afneemt. Het gaat onderhand niet om meer regels en inspectie, maar om vertrouwen te wekken in de  “governance”, in termen van zelfreinigend vermogen.  Het zou een goede zaak zijn als een aantal gezaghebbende personen, vooral uit de sector zelf, zich beraadt op stappen die aan vertrouwensherstel kunnen bijdragen.

Wim van Harten, lid raad van bestuur NKI-AvL

6 Reacties

om een reactie achter te laten

Anoniem

22 maart 2013

Goed stuk van Wim van Harten. Nog even en hij omarmt de kwaliteitsindicatoren :-)

De goede suggesties zijn helaas erg vrijblijvend. Misschien moet Wim van Harten vragen of de zorgverzekeraars zijn suggesties niet kunnen afdwingen :-)

Of wat te denken van het verplicht openbaar maken van de HSMR. Als Wim van Harten zo doorgaat dan wordt hij nog vrienden met de kwaliteits- en patientveiligheidslobby :-)

Tsjakka

22 maart 2013

Zelfreinigend vermogen? Zoals Zalm ( de ex VVD politicus) voor de bankwereld bepleitte en terecht door heel nuchter Nederland werd weggehoond? Ga toch weg man. De zorg is doodziek en letselschade advocaten en zorgondernemers zweven als aasgieren boven de door de privatisering kapot geconcurreerde instellingen die meer weg hebben van een bankfiliaal in problemen dan een plaats waar gewone stervelingen hopen van hun ziekten genezen te worden.

Prachtige theorie hoor! Chapeau! Maar de werkelijkheid is dat dokters elkaar beloeren en afzeiken via hun 'personeel'.
Iedereen draait maar om de hete brij heen.
Het is gewoon het overbekende kinderliedje geworden: blijf zitten waar je zit en verrroer je niet hou je adem in en stik niet.

Het valt me wel op dat er steeds meer geld geboden wordt om een collega te tackelen of een directielid of iemand van de RvT. Maar ja die rotzooi die dat weer geeft, wie heeft daar nog zin an?
Het beste is nog lekenrechtspraak in te voeren naar VS model. Live op internet en op tv. Dat geeft het op wraak zinnende volk pas genoegdoening.

Of voor straf Shania Twain downloaden:
That don't impress me much. 80 Db. 5dd

Elke specialist in het eigen biechthokje op het www.

Suc6



Anoniem

23 maart 2013

Wat is nu de boodschap van Van Harten? Maakt hij de weg vrij voor het melden van een aantal incidenten uit zijn eigen ziekenhuis?

P vd Berk

24 maart 2013

De medische stand heeft geen zelfreinigend vermogen en zal dat nooit hebben, want dan vallen de meeste artsen en ziekenhuizen door de mand, wie kent de verhalen niet van ziekenhuisbestuurders die jaren lang hun mond hielden over de dodelijke wantoestanden in hun ziekenhuizen en als ze dan door de mand vallen en weg moeten schreeuwen zij om een zak geld, massamoordenaars die rijkelijk beloond worden, Nederland heeft al decennia lang de hoogste baby en zuigelingen sterfte van Europa, met list en bedrog probeert men deze cijfers te verdoezelen en die mensen moet je dan vertrouwen, iedere Nederlander weet wel een fout van een arts dat zijn 16 miljoen klachten.

Khadija

25 maart 2013

Wat een naïviteit. Er zijn maar 6 ziekenhuizen die hun HSMR via RTL te durven publiceren. Als dat al zo is wat dan nog te verwachten van zelf-reinigend vermogen?

Specialisten zijn net politici. Ze liegen en bedriegen en zorgen echt wel goed voor hun inkomen. Dat is heilig. De patient is middel en geen doel. Steeds vaker wordt informatie die vroeger onder de pet werd gehouden naar buiten gebracht om collega specialisten het liefst in de media af te maken. Het is een evolutionair proces waarbij terecht de sterkste wint.

Gezondheidszorg moet worden losgekoppeld van zijn moralistische wortels. Moet los van wereldbeschouwing. Moet gewoon zakelijk worden overwogen en gehonoreerd zonder tussenkomst van verzekeraars. Scheelt de halve begroting.

Mw Schippers moet acuut de zakelijke belemmeringen tegen het openbreken van de markt binnen de zorg opheffen. Mooie titels, ervaring, vakmanschap, het is allemaal zo vorige eeuws. Iedereen weet dat artsen de grote matennaaiers zijn en dat behoort aangezwengeld te worden om de marktwerking te laten openbloeien. Specialisten die niet deugen behoren ander werk te zoeken en jonge frisse specialisten horen hun baantjes in te nemen.

Dat is mijn mening.
Niks geen zelfreinigend vermogen. Met halve maatregelen schiet niemand nog meer wat op. Het is niks anders als het oude praatje van de mantel der liefde. Leuk voor binnen een familie maar hinderlijk waar het gaat om inkomen genereren.

Anoniem

25 maart 2013

Eigenlijk raar dat bij duidelijk slecht werk van een specialist rekening gehouden zou moeten worden met zijn verlies van inkomen.
Als docent bij de vrije opleiders in Nederland word je twee maal door de studenten geëvalueerd. Voldoe je niet, dan is het meteen einde verhaal. Weg inkomen. En zo zou het ook moeten met een specialist. Niet goed, wegwezen zonder gouden handdruk.

Top