BLOG

Collectief wantrouwen bant 'missers' niet uit

Collectief wantrouwen bant 'missers' niet uit

Kun je collectief wantrouwen zó organiseren dat je daarmee juist vertrouwen wint? Die vraag kwam bij mij op toen deze winter een lijst met ‘medische missers’ op straat kwam te liggen.

Iemand had de lijst met duizend meldingen, variërend van ongelukken in operatiekamers tot verkeerde diagnoses, van de Inspectie voor de Gezondheidszorg naar RTL gestuurd. De IGZ reageerde geschokt en stelde: ‘Gezien het belang dat de inspectie hecht aan het vertrouwen dat burgers moeten kunnen hebben in veilige zorg en het toezicht daarop, is het voor de inspectie van groot belang dat deze zaak tot op de bodem wordt uitgezocht.’

De minister heeft de Kamer in antwoord op vragen over deze kwestie inmiddels laten weten dat deze, voor een belangrijk deel  privacygevoelige informatie ‘per abuis aan de pers is verstrekt’. Goed dat het is uitgezocht, maar het leed was al geschied. In de publieke opinie was weer een streepje geturfd onder het kopje ‘zich misdragende specialisten’.

Missers melden

De bereidheid van de mensen die in de gezondheidszorg werken om zaken die mis gaan te melden, loopt door dit soort affaires steeds weer een flinke deuk op. En dat terwijl die meldingen natuurlijk van het grootste belang zijn. Alleen door goed te kijken wat er hoe is misgegaan kun je ook ontdekken hoe dat in de toekomst kan worden voorkomen. In plaats daarvan zie je nu een tendens naar de andere kant: als ik meld dat er iets is misgegaan, krijg ik alleen maar nog meer op mijn falie. Niet alleen van mijn superieuren op de werkvloer, maar ook nog eens van de pers en in hun voetspoor het parlement en misschien ook wel het ministerie.

Gekanaliseerd wantrouwen

De burger heeft als ‘consument’ van zorg het recht om te weten welke zaken goed gaan en welke niet in een bepaalde instelling. Maar met gemiddeld 35 uitgebreide inspecties per ziekenhuis per jaar zijn we doorgeschoten. Al het geld en de tijd die met die inspecties is gemoeid gaat niet naar de zorg. Het is geld dat we uitgeven aan het kanaliseren van wantrouwen. Maar daarmee win je dus geen vertrouwen.

Vertrouwen winnen

Hoe win je dat vertrouwen dan wel? Openheid naar de patiënt en het creëren van een veilige cultuur waarin men fouten durft te bespreken zijn van het allergrootste belang. Maar als je als maatschappij zoveel tijd en moeite hebt gestoken in de opleiding van artsen, is het dan teveel gevraagd om ook enig fundamenteel vertrouwen te hebben in het kunnen van die artsen? En zou het niet zo kunnen zijn dat ‘witte jassen criminaliteit’ ook voortkomt uit ondoorzichtige overregulering in plaats van kwade opzet door de specialist?

De oplossing voor dit vertrouwensprobleem zal moeten komen van artsen, umc’s, de minister en beleidsmakers. Maar het is bovenal een existentiële vraag die de hele maatschappij raakt. Brede bewustwording van het probleem zou al een goed begin zijn van een antwoord. 

Guy Peeters
voorzitter Raad van Bestuur Maastricht UMC+
voorzitter Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra

8 Reacties

om een reactie achter te laten

Nagesser

24 mei 2013

Beste heer Peters,

In uw betoog kan ik me volledig vinden. En vooral dat het met collectieve bewustwording begint. Waar ging het alweer om in de gezondheidszorg en wat betekent gezond zijn? Als we de achtergrond van deze vragen weer helder voor onszelf krijgen en inzien dat het hebben van een goede vertrouwensbasis hiertoe (aan gezondheid en kwaliteit van leven, werken en zorg) bijdraagt, dan zijn we goed op weg. We beseffen dan weer wat het hogere doel is.

Dat het economisch verantwoord moet zijn is ook logisch en relevant. Dit is echter van secundair belang. Doordat we gaandeweg steeds meer economisch/financieel zijn gaan denken en moeten gaan verantwoorden in de zorg, en daardoor de morele wijsheid en bijbehorende vaardigheden steeds meer weggedrukt zijn of raken, hebben we nu te maken met allerlei soorten missers, fraude en indekkingsgedrag. Dit heeft eens sterke taaie voedingsbodem gelegd voor collectief wantrouwen.

Zolang deze aanwezig is zullen ondanks diverse instrumentele maatregelen die juist averechts werken, deze praktijken blijven voortbestaan. Inderdaad het zal de missers niet uitbannen, zoals u mooi stelt.

Het is tijd voor een herdefiniering van de zorg en het werken erin waarin het hogere doel weer leidend wordt om het voortbestaan van deze sector moreel en financieel te kunnen verantwoorden.

Met vriendelijke groet,

Asha Nagesser
Kennisinstituut INSIDEAN

Anoniem

24 mei 2013

35 controles op een omzet van 700 miljoen euro? De kosten zijn dan maar een fractie van de uitgaven. En vertrouwen geven is mooi maar zonder controle leidt vertrouwen als vanzelf tot misbruik.

E.Kriek

24 mei 2013

@ dappere Anoniem: het is een misverstand dat meer controles leiden tot goedkopere en betere zorg.
Voorbeeld?
Vrouw van 29. Angstig en pijn op de borst.
Plan 1: uitgaan van een vertrouwensrelatie, betrokkene goed onderzoeken, mogelijkheden afwegen en besluiten tot goede uitleg en geruststelling. Kosten: dubbel consult huisarts ( E 17,50 ) ;
Plan 2: uitgaan van letselschadeadvocaten, en mevrouw direct met gillende sirenes naar de cardioloog sturen. Kosten Ambu, onderzoek SEH, kosten onderzoek cardioloog, opname, monitor, echo, inspannings-ECG, catheterisatie omdat de onderzoeken onduidelijke uitslagen geven, complicatie: nabloeding catheterisatie, late complicatie: vals aneurysma ten gevolge van catheterisatie, operatieve correctie. Kosten: pakweg 10000 Euro.
Beste, dappere, Anoniem.
Vertrouwen is goed, controle is beter?
Niet zeuren als u dat zelf moet gaan betalen.
Controle is namelijk goed; betalen is beter.

Anoniem

25 mei 2013

@ E. Kriek. En wie bent u? En ook al geeft u een voornaam, plaats en maatschappelijke positie, wie zegt mij dan dat dat klopt? En wie is Nagesser?

Een ding lijkt mij duidelijk: enige controle is noodzakelijk want gelegenheid maakt de dief. Wat is optimaal? Dat weet ik niet, maar 35 controles op 700 miljoen is niet veel.

E.Kriek

25 mei 2013

@anoniem:
Na zoveel inhoudelijke argumentatie moet ik helaas besluiten om deze arena met mijn staart tussen de benen te verlaten.
Gefeliciteerd.

Kriens

27 mei 2013

Meldben alleen is niet genoeg. Komen tot echte verbeteringen lukt pas als individuele medici bereid zijn om de organisatiekwaliteit te stellen boven individuele voorkeuren en gewoonten. Alleen als je als organisatie de checklists, trainingen etc hebt waarin de belangrijkste aspecten van de werkwijze vast ligt (en gebruikt) dan heb je een plek om nieuwe kennis vast te leggen.

De luchtvaart heeft geleerd dat juist het systematisch gebruik van checklists en standaard opleidingen cruciaal is en voorop moet staan. Alleen door het eigen ego en individuele voorkeuren opzij te zetten en te voegen naar de onderbouwde gedefinieerde aanpak kunnen we van elkaar leren. Pas dan heeft melden van incidenten, objectief vastleggen van activiteiten en onafhankelijke analyse echt zin.

L. van Loon, NFK

27 mei 2013

Vertrouwen in elkaar, als team, is de basis voor goede samenwerking en basis voor goede zorg. Die samenwerking moet je goed regelen EN zichtbaar maken voor de patient (en zorgverzekeraars/ inspectie). Zichtbare goede samenwerking en afstemming bevordert vertrouwen vd patient in zorg/ zorgverleners.

Anoniem

30 mei 2013

Gezien de afgelopen problemen in de gezondheidszorg (Joop Peperkamp, Ernst Jansen Steur, Evert Sanders of de problemen in het VUmc etc) vind ik het nogal een godspe om te suggereren dat artsen per definitie te vertrouwen zijn.

Het gaat hier veelal om medemensen die in een kwetsbare positie verkeren, waarvan misschien wel het leven op het spel staat. Deze mensen mogen, gezien het belang wat zij hebben bij goede zorg en de kosten die zij betalen, best uit mogen gaan van de stelling: "vertrouwen is goed, controle is beter".

Top