HRM

Zorguitgaven kunnen altijd lager

Zorguitgaven kunnen altijd lager

Nederland geeft per jaar meer dan 90 miljard uit aan de gezondheids- en welzijnszorg. Dat is een enorm groot bedrag: meer dan 15 procent van het bruto binnenlands product en meer dan 5.500 euro per hoofd van de bevolking. Met zo’n bedrag kun je ook allerlei andere nuttige en leuke dingen doen. En wie wil er niet graag minder betalen aan zorgpremie, ziekenhuis, huisarts en thuiszorg. Maar kan dat zomaar?

‘Echte’ marktwerking in de zorg

Om te beoordelen of kosten hoog zijn, moet men ook naar de hoogte van de opbrengsten kijken. Dat is een van de problemen in de zorg. De zorg wordt als een bedrijf beschouwd als het gaat om kosten, maar niet wat betreft de opbrengsten. Dat gaat anders in de profitsector. Ondernemingen berekenen naast de kosten ook winst en halen op die manier een belangrijk deel van de marktwaarde van hun producten en dienstverlening naar zich toe. En winstmarges zijn vaak behoorlijk. Stel je eens voor dat men in de zorg, naast de kosten op basis van DOT’s, DBC’s, ZZP’s  en dergelijken, ook een deel van de marktwaarde van de dienstverlening en behandelingen (de ‘consumentenpremie’) zou doorberekenen. Dat zou het begin zijn van ‘echte’ marktwerking. Daar hoort immers een vergoeding (winst) bij voor het risico door marktwerking. De zorgsector had dan een probleem minder en onze samenleving een meer. Volgens mij is de eenzijdige wijze waarop naar de zorg wordt gekeken niet fair. Ik ben het eens met collega Theo Poiesz dat het zonde is dat de zorg zo bescheiden is. Dat geldt ook op het gebied van financiën, zeker in vergelijking met een aantal andere sectoren.

Cash is quick

Maar natuurlijk gaat het niet altijd goed. Men moet alert zijn en verspillingen in de gaten houden. Men moet op de kleintjes letten en de zorguitgaven moeten omlaag. Maar dan wel op een verstandige manier. Liever niet zoals vaak bij overheden en een deel van de profitsector. Overheden bezuinigen op basis van een kasgeldboekhouding en kunnen op die manier op de korte termijn relatief gemakkelijk succes scoren. Maar door vandaag uitgaven te verminderen kunnen er morgen meer uitgaven en minder ontvangsten ontstaan. En dat leidt, rekening houdend met de time value of money, mogelijk tot een immense waardevernietiging. Dat blijkt niet uit kasgegevens. Die laten op korte termijn een fraai beeld zien en niet dat er op lange termijn kostbare zaken verloren gaan. Voor een verantwoord beeld van kosten en lange termijneffecten, is het belangrijk om uitgaven adequaat toe te rekenen (matching).

Human capital

De belangrijkste uitgaven in de zorg hangen samen met personeel. Human capital is vaak de meest waardevolle activa van een instelling, maar de uitgaven voor personeel worden niet als een investering gezien. In financiële overzichten, zoals jaarrekeningen en begrotingen, zijn het uitgaven die het resultaat drukken. Als men op de korte termijn financieel wil scoren, dan gaat dat relatief gemakkelijk door op de loonlijst te schrappen. Dat heeft een gunstig effect op de kasuitgaven. Maar wat betekent dat op lange termijn?

Mensen die met veel passie iets voor anderen willen betekenen, zijn schaars en kostbaar. En voor dergelijke motivatie geldt hetzelfde als voor vertrouwen: het komt te voet en gaat te paard. Door goed gemotiveerd personeel aan de kant te zetten, ontstaan verliezen en nemen de kosten toe.

Maatschappelijk verantwoord

Het verlagen van de zorguitgaven is nodig. Maar wel op een maatschappelijk verantwoorde manier. Met een passende financiële onderbouwing op basis van een adequate toerekening van uitgaven en rekening houdend met de effecten op de gewenste kwaliteit. Anders worden de toekomstige zorgkosten echt onbetaalbaar.

Jos Blommaert
Hoogleraar Financial Accounting aan de Tilburg University en werkzaam bij TiasNimbas Business School. Tevens hoogleraar Bedrijfseconomie aan de Universiteit van Leiden en verbonden aan Bureau Vaktechniek van BDO Accountants en Adviseurs.

Deze bijdrage is geschreven op persoonlijke titel.

5 Reacties

om een reactie achter te laten

Anoniem

28 maart 2014

Ik zou de heer Blommaert toch adviseren om maar eens een kijkje te nemen in de praktijk. Ik zie in deze blogpost namelijk vooral redenatie vanuit de theorie, jammer want de praktijk is veel verder dan de heer Blommaert zichzelf realiseert (en misschien zelfs verder dan de heer Blommaert zelf).

Klap

28 maart 2014

Neem aan dat dhr. Blommaert de dagelijkse werkelijkheid ook wel voorbij ziet komen. Persoonlijk ben ik er altijd blij mee dat er nog mensen zijn die zich daar niet op voorhand bij nee willen leggen en consequenties van actueel beleid en handelen voor het voetlicht blijven brengen. Hetgeen hij aanstipt is beslist geen "old school"..

Peter Koopman

28 maart 2014

Een begrijpelijke visie vanuit dit vakgebied, maar er zijn ook andere gezichtspunten. Zorguitgaven kunnen ook gerelateerd worden aan het zorgniveau dat geleverd wordt. Anders gezegd naar welk jaar wil men terug? Zoals ook beschreven is de sector zorg een arbeidsintensieve sector. Maar daarbij speelt niet alleen de motivatie en passie, maar vooral ook de deskundigheid. Ook hier kan men zich afvragen naar welk jaar wil men terug? Er was een tijd dat iedereen tevreden was als het verzorgend personeel maar lief en aardig was. Nu zijn er mbo-ers, hbo-ers, masters/specialisten enz. En de zorg is iets meer onderbouwd dan in het verleden; dit kan overigens nog veel beter, maar dan zal er ook meer in onderzoek geinvesteerd moeten worden. Anders gezegd men krijgt een zorgniveau dat correspondeert met dat wat men er voor over heeft.

Soerel

28 maart 2014

Geachte professor,

Er zijn boze tongen die beweren dat economen hun business case verliezen als zij dit stelsel afvallen.

-Wat vindt u van deze bewering ?

-OESO en EHCI rapporten tonen aan dat Nederland met dit zorgstelsel miljarden verspild heeft; klopt dit echter volgens u ?

-Kunt u een land noemen waar zorgverzekeraars de kosten in de zorg hebben weten te beheersen?

-Klopt de volgende bewering:
"het eigen vermogen van zorgverzekeraars en instellingen is verdubbeld naar in totaal 20 miljard per eind 2012 " ?

Tot slot: sinds 2006 is het aandeel van kosten voor de zorg in Nederland exponentieel gegroeid, tot bijna het niveau van de USA.
Zorgkosten als percentage van het BBP, de grafieken naderen elkaar sinds 2006. In Nederland tenminste; niet in andere landen, met een ander zorgstelsel.
-heeft u hier een verklaring voor?

Dank!

Nieuwenhuizen, stichting beheer improvement model

30 maart 2014

De grootste klap kunnen we als samenleving maken door het woon- en service component weer op de balans op te voeren van de burger zelf. Dat was altijd al zo, echter werden deze leefgelden als collectieve publieke kostenpost berekend in plaats van deze als private- en individuele burgeraangelegenheid op te voeren (invulling = keuze van consument) Achteraf gezien was dit deel van de verzorgingsstaat onnodig en heeft dit zelfs nog een zeer prijsopdrijvend element met zich meegebracht ook (kostprijs).

Het allerergste is nog dat ouderen in het zorgcentrum of bijvoorbeeld psychiatrische- of verstandelijk beperkte burgers formeel nergens meer individueel aanspraak op kunnen maken aangezien hij/zij (financieel en juridisch) volledig als client bejegend wordt, en ten diepste niet meer als burger en consument. Ze horen er in de 'gewone' samenleving formeel niet meer bij. Vandaar misschien de apathie, en eenzaamheid en indien van toepassing improductiviteit? Er is voor veel minder publiek geld een onafhankelijker burger die vanuit dezelfde portemonnee gewoon kan betalen voor wonen en levensinvulling (zorgverleners worden voor dit deel dienstverleners). Goed dat Wonen en Zorg scheiden wordt voortgezet; grootste verdienste op korte termijn voor hele samenleving.

En de professionele zorg? Die blijft gewoon in takt, alleen dan op ambulante basis. Je hoeft er geen hoogleraar voor te zijn om dit voor mogelijk te zien, hoe deugdelijk de uiteenzetting ook is overigens.

Top