BLOG

Verzorgingsstaat of behandelstaat?

Verzorgingsstaat of behandelstaat?

‘Alles kan en moet worden opgelost, tot en met het menselijk lijden en sterven’. Deze woorden uit een Volkskrant-column van Martin Sommer galmen nog steeds na in mijn hoofd.

Ik las de column al vlak voor de Kerst, maar hij resoneerde zo sterk met zowel mijn persoonlijke leven als mijn werk in de ouderenzorg dat hij me bijbleef. Wat mij de afgelopen weken duidelijker werd dan ooit, is dat als we accepteren dat menselijk lijden en sterven bij het leven horen, dit onze patiënten, hun naasten én de Nederlandse verzorgingsstaat verder zou helpen.

Moeilijker

Vlak voor Kerst verloor ik een goede vriendin aan kanker. In de periode die hier aan voorafging, heb ik van dichtbij kunnen ervaren hoe ons zorgstelsel focust op behandeling. Chemo na chemo, blijven bestrijden. Niemand ging het gesprek met haar aan over de grenzen van de behandeling. Het is verschrikkelijk om iemand die dicht bij je staat te zien lijden en uiteindelijk afscheid te moeten nemen, maar de hardnekkige ontkenning van sterfelijkheid maakt het alleen maar moeilijker, niet beter.

Oplossing

Dat het ‘lijden moet worden opgelost’ zie je ook bij mensen die niet ernstig ziek zijn. De tijd nemen om uit te zieken is er vaak niet meer. Mensen gaan bij een ‘gewone’ griep vaak naar de huisarts, of zelfs naar de eerste hulp, omdat ze een oplossing willen. Ook blijkt dat artsen het nut van een second opinion soms niet ter discussie durven stellen, omdat ze vrezen voor bedreigingen en claims. Zo glijden we langzaam af naar de Amerikaanse behandelstaat, waarin artsen tegen beter weten in dure onderzoeken en behandelingen aanbieden om te voorkomen dat ze voor de rechter worden gesleept.

Verzorging

Behandelingen of onderzoeken zijn dus niet altijd in het belang van de patiënt. Dat gaat niet alleen ten koste van de kwaliteit van leven van de betreffende patiënt, het kost bovendien kapitalen. Dat baart me zorgen, want als medische behandelingen en onderzoeken een steeds groter deel van het zorgbudget opsouperen, blijft er steeds minder over voor de verzorging van patiënten.

Evenwicht

Uiteraard moet wie ziek is de zorg en behandeling krijgen die hij nodig heeft, maar juist om dat in stand te kunnen houden, pleit ik ervoor de grenzen van behandelingen en het nut van bepaalde onderzoeken bespreekbaar te maken. Willen we blijven doorbehandelen tot het einde of durven we keuzes te maken over wat zinvol en menselijk is? Heeft iedereen recht op een second opinion of kunnen we daar in bepaalde gevallen van afwijken? Laten we het er eens over hebben wat we niet kunnen oplossen en hoe we daarmee omgaan. Zodat we verzorging en behandeling weer in evenwicht kunnen brengen.

Ilse de Jong

Directeur bij Attent Zorg en Behandeling Rheden Dieren Doesburg.

 

5 Reacties

om een reactie achter te laten

Edo Paardekooper Overman

20 januari 2015

Je hebt uiteraard gelijk Ilse, maar 'de politiek' durft dit gesprek (nog steeds) niet aan. En daar moet die 'maatschappelijke' discussie wel gevoerd worden!
Het accepteren en erkennen van bepaalde onvolkomenheden en beperkingen, die onvermijdelijk en vrijwel per definitie bij 'het leven' horen, is steeds verder weg van ons geraakt.
Dat moeten we ook maar weer eens in 'ons eigen domein' terughalen...

Peter Koopman

21 januari 2015

De huidige werkelijkheid met perverse financiële en juridische prikkels lijkt me goed weergegeven. Er is echter ook een belangrijke beweging gaande om de zorg inhoudelijk ook meer op het functioneren van mensen te richten (Dr. M. Huber) en bijvoorbeeld in het nieuwr beroepsprofiel

Peter Koopman

21 januari 2015

van verpleegkundigen en verpleegkundig specialisten is dit opgenomen naast een sterke accentuering van preventie en zelfmanagement. Ook het nieuwe opleidingsprofiel van de HBOV ( Bachelor Nursung 2020 ) baseert onder meer op deze kijk op zorg voor de gezondheid. Natuurlijk gaat het niet om een of of keuze, maar om evenwicht tussen zelfzorg, care en cure samen met het belang van preventie en sociale participatie.

Frank Conijn

22 januari 2015

Zéér terecht punt dat mw. De Jong opbrengt. Want terwijl de cure en de care sinds 1998 gelijke kostenstijgingspercentages hebben laten zien, wordt het mes diep in de ouderenzorg gezet (extramuralisatie + forse bezuiniging op de WMO). Daar waar de cure gewoon nog mag groeien, al is het beperkt.

En de ouderenzorg is wellicht nog de minste 'contributor' aan de care-kostenstijging, want in 1980 woonde 48% van de 80-plussers in verzorgingshuizen, tegenover in 2010 nog maar 13%. En ook in absolute zin is het aantal afgenomen: van 150.000 naar 84.000 (bij een verdubbeling van het aantal 80-plussers). Deze cijfers zijn afkomstig van het ministerie van VWS zelf.

En hoewel op macroniveau wellicht van betrekkelijk geringe invloed, vind ik het onverteerbaar dat de behandeling van de niet-klassieke vorm van de ziekte van Pompe maar liefst € 400.000 per patiënt per jaar kost. Tel daarbij op dat er met dat medicijn 40 jaar lang behandeld moet worden, voor twee(!) jaar levensverlenging, zonder dat de kwaliteit van leven verbetert! Dat vind ik echt ongelooflijk! Maar het is echt zo.

En het is inderdaad de politiek die daarvoor de primaire verantwoordelijkheid draagt, omdat men het -- om onbegrijpelijke redenen -- niet aandurft om een behandelkostenmaximum in te voeren.

Mocht men erin geïnteresseerd zijn hoe dat maximum berekend kan worden, met inbegrip van de factor incidentie (de mate van zeldzaamheid van een ziekte), dan staat dat beschreven op https://gezondezorg.org/behandelkostenmaximering.

Ilse de Jong

26 januari 2015

Dank voor uw reacties.
Het gaat voor mij in deze vooral over de discussie die op de politieke agenda zou moeten komen.
Er zijn geen goede en ook geen foute oplossingen, maar de bezuinigingen op de wijze waarop dat nu gaat, afwentelen op de care, gaat mij te kort door de bocht.

Top