BLOG

Een behandeling als de warme broodjes bij de bakker?

'Shared decision making' in de zorg betekent niet: de klant vraagt, de dokter draait. Artsen zijn eindverantwoordelijk voor een goede besluitvorming over de juiste behandeling voor hun patiënten - vanzelfsprekend in samenspraak met de patiënt en diens naasten.

Iedere zaterdagochtend hebben wij in ons gezin een vast ritueel: mijn zoon Jan (8 jaar) sluipt naar beneden, pakt wat geld uit de huishoud portemonnee en gaat voor ons allemaal verse croissants halen bij de Franse bakker om de hoek. Bijna altijd staat daar een lange rij van klanten, tot ver buiten op de stoep! Jan heeft een klein probleem, hij komt namelijk niet boven de toonbank uit. Toch lukt het hem om iedere week met onze bestelling thuis te komen. Hoe hij dat doet? Hij wordt geholpen door de mede-klanten, die de bakker op deze kleine wachtende klant attenderen. Shared customership zou je dat kunnen noemen, of hulp vanuit de customer community.

De transactie van Jan bij de bakker is in ieder geval geen shared decision making. Jan noemt op wat hij wil hebben, de bakker tilt het gevraagde over de toonbank en Jan betaalt. In de zorg ging het vroeger precies andersom: de klant vertelde (kort graag!) wat hem mankeerde en de dokter tilde zonder al te veel aanvullende vragen de naar zijn mening meest passende behandeling over de toonbank (en de zorgverzekering betaalde).

Gedeelde besluitvorming

Nu is er in de zorg iets nieuws, namelijk shared decision making. Letterlijk vertaald betekent dit gedeelde besluitvorming. Dat wil dus niet zeggen: de klant vraagt, de dokter draait. Het is dus ook niet: de klant vertelt wat voor klacht hij heeft, de dokter somt een lange lijst van mogelijke behandelingen op en de patiënt moet er maar eentje kiezen.

U hebt helemaal gelijk. De vergelijking tussen mijn zoon die op zaterdagochtend verse croissants koopt bij de bakker en de patiënt die bij zijn dokter komt met een medisch probleem, gaat volledig mank. Laten we dus nooit en nooit het grootste verschil tussen deze twee situaties uit het oog verliezen: als Jan geen zin meer heeft om te wachten, dan loopt hij gewoon weg. Dan maar geen Frans weekendontbijtje. Maar als patiënt kun je (bijna) nooit kiezen of je wel of niet een medisch probleem wilt hebben, dat overkomt je.

Vanwege dat essentiële verschil tussen een cliënt en een patiënt zijn de dokters eindverantwoordelijk voor een goede besluitvorming over de juiste behandeling voor hun patiënten. Vanzelfsprekend nemen ze die beslissing in samenspraak met de patiënt en diens naasten, waarbij centraal staat wat het beste bij de specifieke situatie van deze patiënt past.

Fenna Heyning

Directeur Samenwerkende Topklinische opleidingsziekenhuizen

Fenna Heyning_311

3 Reacties

om een reactie achter te laten

Olchert Vels

10 november 2015

Eens!
En dé voorwaarde voor gedeelde besluitvorming is dat de patiënt de juiste informatie krijgt op basis waarvan deze begrijpt wat er aan de hand is, wat er gaat gebeuren of welke opties er zijn.
In de praktijk blijkt dat de huidige patiënteninformatie vaak niet aansluit bij wat de patiënt wil of nodig heeft.
Met Behandeling Begrepen proberen dit met duidelijke medische animaties zo goed mogelijk uit te leggen om tot echte gedeelde besluitvorming te komen.

Sjoukje Niehof

12 november 2015

'Eindverantwoordelijke' is een veel gebruikte term die echter onvoldoende juridisch kader biedt. Het gaat om verantwoordelijkheid vanuit de taak. De arts heeft een taak als uitvoerende en neemt hier de verantwoordelijkheid voor. De patiënt die samen met de arts mogelijke opties bespreekt heeft de taak om voor het eigen welzijn te kiezen en kent de eigen sociaal-emotionele/economische context. Arts en patiënt werken daarin vanuit verschillende rollen ook aan een gemeenschappelijke taak om voor goede zorg te kiezen. In deze gemeenschappelijke taak komen zowel de technische-rationele als de emotionele-irreële domeinen samen. Een arts blijft (juridisch) aansprakelijk voor de uitvoerende taak en zal daarbij dus de grenzen van die taak en rol goed beschermen. Dit staat een gezamenlijke besluitvorming echter in het geheel niet in de weg. Het mag duidelijk zijn dat de arts vanuit de rol als professional verantwoordelijk is om een veilige context te scheppen waarin de dialoog tot stand kan komen om over de mogelijke opties en de gevolgen daarvan te spreken. Om de arts tot eindverantwoordelijke over het geheel te maken (wat juridisch gezien ook niet zal lukken) doet geen recht aan het proces en de rol van de patiënt binnen Shared Decision Making en lijkt een vorm van 'oud denken' in de zorg.

Mauk van Heemstra ZorgSteedsBeter

13 november 2015



Tijdens het Skipr Event eergister werd de patiënt als CEO neergezet, waarbij de zorgprofessional Chief Information Officer was. Dus de eindverantwoordelijkheid van de beslissing én het gesprek ligt bij de patiënt. Wel is het het vak van de professional om dat gesprek goed te laten verlopen.

Eergisteravond werd ook het nieuwe boek 'De Power Patiënt' van Wil Konings gepresenteerd bij Tergooi Ziekenhuizen in Hilversum. Als je dat leest vallen de schellen van je ogen: de patient is immers de specialist over haar eigen lichaam. Wil maakt in haar boek duidelijk hoe vrijwel alle patienten zich nog ondergeschikt en afhankelijk gedragen, waarmee zelfs van 'shared decision making' geen sprake is. Zij geeft aan hoe je nog een stap verder kan en moet: de patiënt beslist! Zeer de moeite om te lezen!

Top