BLOG

Een patiëntgeoriënteerd zorgstelsel

Een patiëntgeoriënteerd stelsel dat gebaseerd is op samenwerking tussen zorgprofessionals stelt de patiënt altijd centraal en kan een forse besparing opleveren van zo'n 2,5 miljard euro op jaarbasis.

Het huidige tripartite stelsel is eigenlijk geen marktstelsel, maar veeleer een afsprakenstelsel met prikkels voor ondernemerschap. Het gedwongen huwelijk van concurrentie (omzet en winststreven, het financieel eigenbelang van de ondernemer als motor van vooruitgang) en samenwerking (inhoudelijke zorgkwaliteit en zorgvuldigheid, de beroepsethiek die het patiëntbelang centraal moet stellen) breekt het huidige stelsel op.

Concurrentie en samenwerking zijn tegenstrijdige principes. Winststreven leidt tot perverse prikkels die de kwaliteit van de zorg ondergraven, de gevolgen voor de patiënt zijn in zo’n situatie vaak desastreus. Zelfstandig ondernemerschap is ook een blokkade voor stroomlijning van zorgprocessen, dit beperkt de doelmatigheid en de kwaliteit. Een omvangrijk beheerssysteem van controle en toezicht is nodig om de huidige cure te laten functioneren. Dit geeft hoge indirecte kosten.

Samenwerking of markt

Het kan anders. Trek een heldere scheidslijn, het is samenwerking óf markt. In het basispakket is geen plaats voor concurrentie uit winststreven, alleen voor concurrentie om de kwaliteit van de zorg. Specialisten horen in loondienst, privéklinieken horen aan de andere kant van de scheidslijn: in de markt. Hier horen vanzelfsprekend harde organisatorische randvoorwaarden bij. Een stringent budgettair beleid is onmisbaar. Het eeuwige leven is immers onbetaalbaar en dat moet de burger ook worden verteld. Zorg is niet gratis. Preventie en heldere overheidscommunicatie zijn noodzakelijk. Maar een uitstekende basiszorg, solidariteit van burgers onderling en toegankelijkheid moeten (en kunnen) leidende principes blijven.

In een toekomstperspectief zou sturing door één zorgregisseur die intern over brede medische kennis beschikt moeten kunnen volstaan. Concurrentie tussen zorgverzekeraars is immers niet meer nodig en vormt een belemmering voor de samenwerkingsgedachte. De taken van zo’n zorgregisseur zijn het bewaken van het basiszorgpakket en het plannen en realiseren van het zorgaanbod van eerste, tweede en derde lijn. Vanuit deze regierol zouden dan (organisaties van) zorgprocessen op een logische wijze kunnen worden geclusterd en geografisch gespreid: de eerste lijn en de acute hulp zijn dichtbij, de planbare zorg kan op afstand in gespecialiseerde ziekenhuizen.

De academische ziekenhuizen zijn ook in dit perspectief onmisbaar en hun bestaande spreiding over Nederland biedt tevens een waarborg voor een blijvende toegankelijkheid van de zorg in heel Nederland. Het toezicht zou eenvoudiger kunnen en zich alleen hoeven richten op de inhoudelijke kwaliteit van de medische zorg en het patiëntbelang. Zorgprofessionals hebben de ruimte voor vernieuwend denken en handelen (zelfsturende teams).

Forse winst

De voordelen ten opzichte van het huidige zorgstelsel zijn evident. Op alle beïnvloedbare thema's wordt forse winst geboekt. Als de patiënt centraal staat, perverse omzetprikkels zijn weggenomen, samenwerking tussen zorgspecialismen de norm is en de kennis van de zorgprofessional op juiste waarde geschat, zal de kwaliteit van de zorg als de optelsom van alle individuele zorgtrajecten significant kunnen verbeteren. Door samenwerking en het slechten van machtsblokken verbeterd de transparantie en zal het EPD op betaalbare wijze tot stand kunnen komen. Door de gecoördineerde planning van het zorgaanbod zal de toegankelijkheid van de zorg in heel Nederland gewaarborgd blijven. De doelmatigheid van de zorg zal daardoor verbeteren. Het komt de solidariteit in de zorg waarschijnlijk ten goede. De bureaucratie zal zeker verminderen.

Gijs van Loef

Expert op het snijvlak van overheid en markt

----------------------------------------------------------

Een onderbouwing van deze blog is hier te lezen.

Gijs van Loef_311

5 Reacties

om een reactie achter te laten

Ton Sonneveldt

16 november 2015

Dank. Een overzichtelijk verhaal gebaseerd op gezond verstand. Veel zorgverleners, patiëntenorganisaties en een enkele zorgverzekeraar - DSW - zullen het met u eens zijn. Maar binnen de huidige conservatieve coalitie van VVD en PvdA zijn enerzijds marktdenken en anderzijds van bovenaf opgelegde kortingen de dominante mantra's - hoe tegenstrijdig die inhoudelijk ook zijn - als het om de organisatie van de zorg gaat. Verzekeraars worden daar gezien als uitvoerders van het overheidsbeleid - en de NVZ wil daar maar al te graag aan bijdragen - en zorgverleners- en patiënten (-organisaties) worden door hen gewantrouwd.
"Kwaliteit van zorg" en "de pantiënt centraal" zijn rookgordijnen en reclameslogans die het werkelijke overheidsbeleid moeten verdoezelen.
De zelfde ideologie en de zelfde verkoopslogans zijn overigens ook gebruikt bij de verkoop van de afbouw van de AWBZ aan de gemeenten in het kader van de decentralisatie van de langdurige zorg en de jeugdzorg. En hier was het de VNG die maar al te graag ter meerdere eigen glorie de steunpilaar van dit beleid wilde zijn.
Maar het is goed om telkens opnieuw te vertellen hoe het beter kan, in de hoop dat ook politici op een dag zich gaan realiseren dat het in de zorg om zorgvragers en verantwoordelijke zorgverleners gaat en dat de huidige sturingsparadigma's dar haaks op staan. Daarom nogmaals dank voor je opinie.

tjark reininga

16 november 2015

Ik ga een heel eind met het betoog van de heer Van Loef mee. Ik zie zelfs kans de patiënt (en diens nabije omgeving) de regierol terug te geven, die via hun verantwoordelijkheid voor de macrobudgetten nu bij de zorgverzekeraars ligt. de verzekeraar kan dan weer de vertrouwde financieel adviseur van zijn verzekerden worden naast diens medische adviseurs.
ik vind het jammer dat Van Loef zijn betoog introduceert met de mogelijkheid (verdere) bezuinigingen te realiseren. Ik heb te veel gezien dat onze overheid dat soort verwachtingen al vast naar zichzelf toerekent vanuit de opvatting, dat de zorg vooral betaalbaar moet blijven. betaalbaar althans voor de belastingbetaler, vooral als die (nog) geen zorg nodig heeft.

Pieter van Ede

16 november 2015

Mooie column, volledig mee eens. Essentieel in het verhaal is de nadere omschrijving van die ene zorgregisseur.

Laten we hopen dat het kwartje een keer gaat vallen in Den Haag.

Olaf Wijman

16 november 2015

In sommige ziekenhuizen wordt feest gevierd en in andere??

Olaf Wijman

16 november 2015

Wat is dan nog de zin van deze (on-)zinnige lijstjes? In sommige ziekenhuizen wordt feest gevierd en in andere??

Top