BLOG

De zoektocht naar het perfecte zorgstelsel

Het ideale zorgsysteem bevat geen enkel element uit het Nederlandse stelsel. Dit stelt Mark Britnell, voorzitter van KPMG global health practice en auteur van het boek 'In search of the Perfect Health System'. Hoe kan dat?

Als het perfecte zorgsysteem zou bestaan, dan zou het er volgens Britnell zo uitzien:

• De waarden en universele gezondheidszorg uit het Verenigd Koninkrijk

• Eerstelijns zorg uit Israël

• Community services uit Brazilië

• Geestelijke gezondheidszorg uit Australië

• Gezondheidsbevordering uit Scandinavië

• Patiënten en community empowerment uit delen van Afrika

• Research and development uit de VS

• Innovatie, flair en snelheid uit India

• ICT uit Singapore

• Keuzevrijheid uit Frankrijk

• Financiering uit Zwitserland

• Ouderenzorg uit Japan

Innovatieve zorgsystemen

Maar liefst zestig landen bezocht Britnell de afgelopen jaren. Hij heeft de zorgstelsels van deze landen intensief leren kennen en samengewerkt met duizenden artsen, vele bestuurders en patiënten uit diverse maatschappelijke rangen en standen. In zijn boek deelt hij zijn observaties over de gezondheidszorg van 25 landen tot in detail. Hij stelt dat er in de wereld geen perfect zorgstelsel bestaat. Elk systeem kent voor- en nadelen. Britnell heeft daarom elementen van de interessantste en meest innovatieve zorgsystemen geselecteerd: een combinatie van elementen uit eerder genoemde twaalf landen combineerde hij samen tot het perfecte zorgstelsel.

De kwaliteit van de Nederlandse gezondheidszorg wordt wereldwijd hoog geclassificeerd. Daar betalen we een prijs voor. Nederland is geconfronteerd met een groeiende druk op kosten. Na de Verenigde Staten geeft Nederland relatief gezien het meeste geld uit aan de gezondheidszorg. Die uitgaven drukken enorm op de collectieve middelen: als we één ochtend gezondheidszorg laten vallen, krijgen we er twee maanden basisonderwijs voor terug. Als we niet in staat zijn om fundamenteel te veranderen, dreigt de gezondheidszorg onze kenniseconomie te kannibaliseren.

We hebben de afgelopen jaren behoorlijk wat ingrepen gedaan in het zorgstelsel, waardoor we in ieder geval in staat zijn geweest de kostenstijging af te vlakken. De uitdagingen binnen ons Nederlandse zorgsystemen zijn echter nog steeds serieus. Door de introductie van de gereguleerde marktwerking voor de ziekenhuizen en een aantal flankerende maatregelen zoals het groeiplafond voor medisch specialistische zorg en de invoering van het eigen risico zien we dat de kostengroei van die medisch specialistische zorg stevig afvlakt van 3 à 4 procent per jaar naar 1 à 2 procent per jaar. Tegelijkertijd zagen we in de substitutiemonitor dat er een flink deel van de zorg van de tweede lijn naar de eerste lijn is verplaatst. Daarmee heeft het beleid het gewenste effect.

Rozengeur en maneschijn

Maar het is niet alleen rozengeur en maneschijn. Heeft het eigen risico er bijvoorbeeld niet toe geleid dat we Nederlanders met een laag inkomen of uitkering de toegang tot medisch-specialistische zorg hebben ontzegd? Is de eerste lijn voldoende goed georganiseerd om de zorg uit de tweede lijn goed op te vangen? Dit is zeker de vraag in rurale gebieden, waar steeds meer ziekenhuizen verdwijnen maar ook het aantal huisartsen sterk onder druk staat.

We zien verder dat de aandacht voor transparantie er vooral toe leidt dat een gemiddeld Nederlands ziekenhuis wordt geconfronteerd met een oerwoud aan kwaliteitsregistraties, patiënttevredenheidsonderzoeken en indicatoren. Terwijl het de vraag is of de zorg hiermee daadwerkelijk inzichtelijk is geworden en de patiënt weet waar hij of zij moet zijn. En zijn zorgverzekeraars wel bezig met het sturen op kwaliteit of wordt de zorg weggedrukt naar de huisartsen zonder dat we goed kunnen monitoren wat hier het effect van is?

Langdurige zorg op z'n kop

De langdurige zorg is in 2015 helemaal op z'n kop gezet. De decentralisatie van rijk naar gemeenten bijvoorbeeld heeft als doel om de burger beter van dienst te kunnen zijn. Tegelijkertijd is een dusdanige efficiency-verbetering verwacht dat met de decentralisatie een miljardenbesparing is ingeboekt. De vraag is echter of gemeenten inderdaad in staat zijn de enorme toename in taken op te vangen en ook meteen de doelmatigheid te realiseren die nodig is om de zorg beter te organiseren tegen lagere kosten.

We zijn in Nederland trots op ons zorgstelsel, dat voluit wordt geprezen om het beginsel van solidariteit. Maar we kunnen onszelf in volle ernst de vraag stellen of we die solidariteit ook de komende jaren in de lucht houden. Kernvraag daarbij is of we wel innovatief genoeg zijn in de Nederlandse zorg om dit blijvend waar te kunnen maken. Gaan we ver genoeg in de wijze waarop we de zorg in wijkteams en de eerste lijn in gezamenlijkheid organiseren? Zetten we alle technologische mogelijkheden voldoende in? En waarom zo’n krampachtige sturing op zorg en behandeling, terwijl preventie veel meer soelaas lijkt te bieden?

Als we doorgaan op de ingezette koers is het de vraag of we over vijf jaar nog steeds trots kunnen zijn op ons Nederlandse zorgsysteem. Als we niet de bereidheid hebben om te leren van de wereldwijde ervaringen en bewezen best practices in andere landen, lopen we het risico van één van de beste jongetjes van de klas te verworden tot achterblijvers. Tijd dus om ons open te stellen voor wat elders gebeurd en met bewezen inzichten en veel moed de echt noodzakelijke transitie in de Nederlandse zorg op te pakken. De lessen van Mark Britnell kunnen daarbij zeker als leidraad dienen.

Anna van Poucke en Femke van der Voort

Respectievelijk partner en manager bij KPMG

--------------------------------------------------------------

Bekijk de webinar van Mark Britnell en Anna van Poucke.

 

Anna van poucke_311

3 Reacties

om een reactie achter te laten

Piet de Bekker

28 januari 2016

Ben toch wel benieuwd wat dat betekent: "Als we ingaan op de ingezette koers ..." en "Als we niet de bereidheid hebben om te leren ...". Is het niet zo dat we al decennialang met meestal kleine stapjes (incrementeel) proberen de balans te bewaken tussen kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid? En worden we niet regelmatig geïnspireerd door voorbeelden elders (managed competition, HMO's, integrated care, populatiebekostiging, ...)? En denk ook aan internationale ontwikkelingen mbt innovatie of richtlijnen. Ik zeg: vooral nog wel vijf jaar zo doorgaan!

Frank Conijn

3 februari 2016

"Na de Verenigde Staten geeft Nederland relatief gezien het meeste geld uit aan de gezondheidszorg."
FC: Dat klopt op zich, maar daar moet wel bij vermeld worden dat de (vergoede) care in de VS zeer slecht is, en dat -- uitgaande van het pré-Obamacare-tijdperk -- voor een vijfde tot een derde van de Amerikanen ook de cure niet of slechts voor de klein deel vergoed wordt.

Nederland geeft dus nog iets meer uit aan zorg dan de VS, maar in Nederland krijgt men er véél meer voor terug. De prijskwaliteitverhouding in Nederland is dus veel gunstiger dan in de VS. Dat de partner van en manager bij KPMG dat er niet bij vermelden vind ik een grote, zelfs kapitale fout.

Een andere kapitale fout zou zijn als er niet gecorrigeerd wordt voor de leeftijdsopbouw van de bevolking, zoals door Piet de Bekker terecht is opgemerkt op het gerelateerde artikel op http://www.skipr.nl/actueel/id25291-nederlands-zorgstelsel-excelleert-niet.html. Dit betrof de vergelijking Singapore-Nederland.

Dit wil niet zeggen dat Britnell geen interessante zaken ontdekt heeft of beschrijft, en ik ga zijn boek zeker lezen. Maar ik mag toch hopen dat dit soort fouten er niet in gemaakt worden, en dat zijn stellingen behoorlijk onderbouwd zijn.

Frank Conijn

4 februari 2016

Overigens nog wat verschillen tussen Singapore en Nederland, te lezen op http://www.zorgvisie.nl/Financien/Verdieping/2016/2/Verkoop-de-zorg/, geschreven door een Nederlandse arts die daar al langere tijd werkt:

"Formele ouderenzorg is er nauwelijks omdat meerdere generaties traditioneel samen in een huis wonen. Thuiszorg betekent vooral dat een familielid voor je zorgt, of een buitenlandse helper. In de instellingen die er zijn, ligt de meerderheid van de ouderen de hele dag in bed op zaal. (...)

Weliswaar wordt ook hier een fors deel van de zorgkosten vergoed via premies, maar er is altijd een aanzienlijke eigen bijdrage. Als je met je kind naar de spoedeisende hulp van mijn ziekenhuis komt, betaal je eerst 103 dollar. Nog voor je een dokter hebt gezien. (...)

De belastingen zijn laag en met een goede studie en hard werken is het goed mogelijk vermogen op te bouwen. De prijs die de samenleving als geheel daarvoor betaalt is grote ongelijkheid. (...) En als iemand vertelt over een recent doktersbezoek is de meest waarschijnlijke wedervraag van het meelevende familielid: ‘how much?’"

Top