BLOG

Stelseldiscussie in de zorg is onzinnig

Het zorgstelsel is niet het probleem, maar de kosten. We zouden dan ook een discussie moeten voeren over de manier waarop we de zorg bekostigen.

Efficiëntie, kosten, transparantie en solidariteit: daarom is tien jaar geleden gekozen voor een ander stelsel voor zorg. Er is uit vele hoeken kritiek op het stelsel; zo zou het de zorg alleen maar duurder maken, is transparantie nog ver te zoeken en profiteren vooral de rijken van het differentiatie in aanbod.

En toch moet het niet over het stelsel gaan, maar over het échte vraagstuk: hoe krijgen we de beste zorg voor een reële prijs, die we ook over dertig jaar nog willen en kunnen betalen?

Vroeger

Vóór het huidige stelsel in de zorg hadden we budgetten. Landelijk ingevoerde ziekenhuisbudgetten met een enorme prikkel om niets extra te doen. Zo ontstonden wachtlijsten. Er was geen keuzevrijheid en geen solidariteit. Kwaliteit was nauwelijks een onderwerp van gesprek. Wel was er tweedeling, arme mensen vielen onder de ziekenfondswet, rijke mensen konden zich particulier verzekeren en hadden hierdoor zelfs enige vorm van keuzevrijheid.

Nu

Door de invoering van het huidige stelsel in 2006 ontstaat solidariteit en keuzevrijheid. Voor iedereen een basisverzekering, rijke mensen zijn solidair met arme mensen, gezonde mensen zijn solidair met zieke mensen.  Omdat verschillende contracten kunnen worden afgesloten, ontstaat keuzevrijheid; er valt immers wat te kiezen. Hierdoor ontstaat creativiteit en innovatie. Ons lerend vermogen in de zorg neemt toe. De kwaliteit van de Nederlandse gezondheidszorg neemt met grote sprongen toe. We geven er dan ook veel geld aan uit.

Probleem

Het probleem is niet het stelsel, maar de kosten. De kosten stijgen omdat we betaald worden om te behandelen, de vroegere prikkel om te weinig te doen, is omgeslagen in een prikkel om zoveel mogelijk te doen, immers meer behandelen leidt tot een hoger inkomen. Een discussie voeren over het stelsel is dus onzin en contraproductief. We zouden de discussie moeten starten over de manier waarop we de zorg bekostigen. Budgettering is hier niet het antwoord, productiebekostiging ook niet. Bekostiging op basis van uitkomsten zou een route kunnen zijn; kwaliteit, afgezet tegen kosten.

Discussie

Niet alleen in Nederland worstelen we met het vraagstuk over de kosten in de zorg, bijna alle landen buigen zich hierover. Hoe kunnen we de zorg het beste bekostigen en hoe houden we de groeiende vraag in de hand? Ook de NZa heeft nog geen pasklaar antwoord, maar wil wel graag de discussie voeren. Niet over het stelsel, maar over een duurzame wijze van bekostiging zodat mensen de zorg kunnen blijven krijgen die nodig is, niet alleen nu, maar ook over dertig jaar!

 

Marian Kaljouw
Voorzitter raad van bestuur NZa

Marian Kaljouw_311

 

14 Reacties

om een reactie achter te laten

Glenn Mitrasing

12 mei 2016

Stelseldiscussie is voor Mw Kaljouw een "taboe"... dat kun je dan verpakken in een woord als "onzinnig"... De politiek en zorgwereld zijn aan zet, niet de NZa.

Koos Dirkse

12 mei 2016

Dit is grote waanzin! Het financieringssysteem binnen het stelsel, de DBC/DOT is een groot fiasco. Zeer fraudegevoelig en drijft de kosten enirm op. Waarom kostte een heupoperatie voor de invoering van de DBC 4600 € (met twee ligdagen) en nu 18.000 € (met 1 tot 2 ligdagen)?
Het is moeilijk toegeven voor bewindvoerders om toe te geven dat ook dit een verkeerd systeem is en de rest loopt er als lemmingen achteraan. Hoe kan Nederland met andere landen discussieren aks die een ander systeem, de DRG, hanteren? Daar wilde Nederland niet aan, te doorzichtig voor uurtje-factuurtje! Wat is er nu voor keuzevrijheid? Particulier was niet veel verschil in behandeling als ziekenfonds.

Jet Langeveld

12 mei 2016

Opmerkelijk.
"De NZa stelt tarieven vast waar dat nodig is in de curatieve en in de langdurige zorg, samen met de brancheorganisaties van zorgverzekeraars (ZN), de consumenten- en patiëntenorganisaties (NPCF en Consumentenbond) en de brancheorganisaties van zorgaanbieders.
Op basis van meldingen van consumenten en risico-analyses houdt de NZa toezicht op zorgaanbieders en zorgverzekeraars".
Tarieven vaststellen en toezien.
Dat moet de NZa dus doen.
Wat hier gebeurt gaat buiten de grenzen van de bevoegdheid van de NZa. Sterker nog, de NZa dient zich buiten de zorgstelsel discussie te houden om haar toch al broze geloofwaardigheid te garanderen.
Mevrouw Kaljouw trekt een veel te grote broek aan.
Ondanks het feit dat zij VVD- lid is zal zij zich toch moeten houden aan de democratische regels.
Of zou het volgende gegeven meespelen?
"De instelling van de NZa hing samen met het stelsel van zorgverzekeringen dat op 1 januari 2006 in Nederland werd ingevoerd ".

Vincent

13 mei 2016

Super grappig en dieptriest tegelijkertijd dat ze in 1 alinea zichzelf zo tegenspreekt:
"De kosten stijgen omdat we betaald worden om te behandelen, de vroegere prikkel om te weinig te doen, is omgeslagen in een prikkel om zoveel mogelijk te doen, immers meer behandelen leidt tot een hoger inkomen. Een discussie voeren over het stelsel is dus onzin en contraproductief."
Die perverse prikkel is niet een bijproduct van het stelsel, die perverse prikkel IS (!!) het stelsel.

Anton Maes

13 mei 2016

Er moet altijd discussie zijn over het stelsel. Het stelsel is de manier om Nederlanders zorg te geven, zoals afgesproken. Omdat in de grondwet staat dat de overheid dit moet regelen, zal de overheid een vinger in de pap moeten houden. Kostenaspect is slechts een onderdeel. NZa is een van de 6 toezichthouders. Werk eens samen met de andere 5, zou mijn advies zijn. "Betaald om te behandelen"? Aanbieders worden met doen van werk betaald, maar veel werk wordt ook niet betaald. Maar wel verricht! Aan de Zvw ging een kwarteeuw politieke strijd vooraf. En dit stelsel is vooral populair bij economen en politiek. En bij NZa dus ook.... Wie betaalt, bepaalt...blijkbaar. Nee hoor, dit stelsel moet juist wel onderdeel zijn van de discussie.

tjark reininga

13 mei 2016

natuurlijk heeft mevrouw Kaljouw geleid dat het primaire probleem van de zorg ligt in de stijgende kosten, niet in het stelsel. maar een deel van die stijging wordt wel degelijk veroorzaakt door de combinatie van een in theorie vraaggestuurd zorgproces (wat daarvan ook in de praktijk terechtkomt) met een vanuit het aanbod georganiseerd stelsel, meer precies vanuit de noodzaak de werking van de markt m.b.v. budgetten en toezichthouders onder controle te houden. vooral het systeem van toezichthouders, waaronder de NZa, is daarbij veel te autonoom geworden. en dat deel van de stelseldiscussie moet wel degelijk - steeds opnieuw - gevoerd worden, met de politiek die uiteindelijk de controle door de burgers moet verzorgen.

Mauk van Heemstra ZorgSteedsBeter

13 mei 2016

Beste Marian,

Wat kunnen wij toch heftig op elkaar reageren, waar wij allemaal de zorg een warm hart toedragen! Ik pleit voor elkaar meer opzoeken. En doe hierbij een poging.

Ik ben het juist wel eens dat wij niet steeds het stelsel aan de orde moeten blijven stellen, al zitten wij gevangen in systemen met perverse prikkels. Tegelijk zijn er velen hard bezig om zich daar uit los te worstelen. Laten wij al die initiatieven volgen om daar van te leren en dan rolt daar 'vanzelf' ook stelselwijziging uit.....

En ja het gaat over kosten en het bekostigen daarvan.

Waar ik de NZa meer oog voor vraag te hebben is waar in onze samenwerking naar steeds betere zorg waardetoevoeging knel komt.

Op dat moment worden er namelijk onevenredig veel kosten gemaakt bij afnemende waardetoevoeging. Een focus op waardetoevoegende voorbeelden kan ons wakker maken op daar waar waardetoevoeging uit beeld raakt. De recente patstelling tussen gynaecologen en verloskundigen lijkt mij daar een stuitend voorbeeld van. Daar vernemen wij niets over kwaliteit van betere verloskunde, die je ontwikkelt in een samenwerking tussen gynaecologen en verloskundigen. Hier lijkt sprake van een pure patstelling op ingenomen standpunten tussen beide disciplines die tegenover elkaar staan in plaats van samen te werken. Dat heeft met macht te maken en niet met een visie op waardetoevoeging op betere zorg. Zo gaan er veel meer discussies in onze zorg over waar belangen elkaar in de weg zitten dan hoe je samen betere zorg leveren.

Door een focus op het verbeteren van waardetoevoeging tegenover waardevernietiging denk ik dat wij tientallen (!) procenten van onze zorgkosten kunnen beperken. Dan wordt bekostigen veel eenvoudiger.

Maarten Oosterkamp Oosterkamp

13 mei 2016

De kop van het artikel klopt grotendeels, naar mijn opvatting. De bekostiging is het grootste probleem. Nederland kiest steeds voor diagnose gerelateerde bekostiging. Dat kan je geen succes noemen. In de ggz niet, in de MSZ niet en in de forensische zorg niet. Het systeem is gevoelig voor fouten. Zorgaanbieders moeten steeds maar uitleggen dat ze niet frauderen of te veel behandelen, terwijl het systeem er om vraagt dat er veel behandeld wordt. Dus iedereen wordt er zenuwachtig van. Het afhandelen van jaarrekeningen duurt eeuwig en als zorgaanbieder moet je altijd maar afwachten of het "opgeleverde werk" door de financier wordt geaccepteerd. In de wijkverpleging staan we op het het punt om doelgroep/diagnose-gerelateerde betaling in te voeren. Dat is opmerkelijk. Gaan we straks in de wijkverpleging dezelfde problemen krijgen met verantwoording als in de andere sectoren? Ik hoop het niet. Het effect van zo'n systeem valt nog niet goed te voorspellen, maar toch lijkt iedereen in de startblokken te staan om een nieuw systeem uit te denken. Eén effect mag je wel zeker verwachten: zorgverzekeraars hanteren altijd gemiddelde prijzen per patiënt en/of budgetplafonds en daarnaast is er nog een macro beheers instrument dat ingezet kan worden om geld terug te halen bij zorgaanbieders mocht er teveel gedeclareerd zijn. Dat zullen ze waarschijnlijk blijven doen. Dus wat voor nieuws (behalve een hoop onvoorspelbare en te vrezen effecten) brengt dan een nieuw bekostigingssysteem? Ik ben erg voor om uitkomsten zoveel mogelijk transparant te maken (waarbij de administratieve belasting wel in balans moet zijn/blijven met wat het oplevert). De bekostiging kunnen we het beste zo eenvoudig mogelijk houden. Schrijf op de nota in begrijpelijke taal wat je als zorgaanbieder hebt gedaan binnen de afspraken die je hebt gemaakt met je financier en de financier betaalt de nota. En eenmaal betaalde nota's blijven betaald. Laten we stoppen met ingewikkelde constructies waarbij je bij de titel van het product of de prestatie moet afvragen wat er nu eigenlijk in zit.

GAJM Smit

13 mei 2016

1.
Afgezien van wie waarover wat mag zeggen (eens met de grote broek van Kaljouw): Op dit moment is men druk bezig te bezien hoe huisartsenposten rontgenfaciliteiten kunnen krijgen, niet of dat wel zinnig/doelmatig is. Wellicht een mooi startpunt om de vraag "Moet Alles Wat Kan?" eens breed genoeg te trekken.
2.
Winst maak je op omzet. Hogere omzet is meer winst. Dat geldt voor zorgverzekeraars ook. Je merkt dat dan ook. Het stelsel is dus wel degelijk het probleem, evengoed met betrekking tot de zorgverzekeringen! Benieuw wie nog tegengas geeft, bijvoorbeeld in het probleem hierboven onder 1...

Paul Langendijk

13 mei 2016

Het stelsel begint langzaam maar zeker te werken nu alle vangnetten onder het systeem weg zijn. Verzekeraars missen echter voldoende kennis om daadwerkelijk op kwaliteit in te kopen en ja de eigen bijdrage mag verder omhoog met desnoods een inkomensafhankelijk deel. Alleen de voortdurende wijzigingen in het systeem dienen te stoppen. Geen instelling kan op deze manier beleid ontwikkelingen. De overheid (NZa) is wat dat betreft geen betrouwbare speler geweest.
Welk stelsel er echter ook is het zal altijd gepaard gaan met voor en nadelen. En dat leidt weer tot discussie.
Zorg is een arbeidsintensief product met hoog opgeleid personeel en bovendien dure hulpmiddelen. Tel daar de vergrijzing bij op en het zal duidelijk zijn dat de kosten zullen blijven stijgen. Oplossingen? Big data analyse, DNA technologie om te voorspellen of bepaalde behandelingen lonen. Dientengevolge doelmatiger met middelen omgaan. Afzien van behandelen. Dat laatste is het lastigste in de zorg.
Overigens kunnen we ook eens bij onszelf te rade gaan. Meer bewegen, gezonder eten, niet roken en minder alcohol consumptie zal leiden tot hogere arbeidsproductiviteit, minder ziekte uitval, meer kwaliteit van leven, minder zorgconsumptie en derhalve geringere stijging van kosten.

Peter Koopman

15 mei 2016

Kernen van gezondheidszorg zijn de zelfzorg, mantelzorg en multiprofessionele zorg. De aandacht steeds richten op structuren en vormen van bekostiging leidt af van deze kern. Bijvoorbeeld: waarom in de Nederlandse bevolking nog steeds een toenemend lichaamsgewicht? Of waarom in onze "gelukkige" samenleving nog zoveel depressie en angst? Marktwerking of genationaliseerde gezondheidszorg zal daarin weinig verschil maken. Waarom zo weinig onderzoeksgeld naar effectieve verpleegkundige interventies, ook gezien de aankomende schaarste aan deze beroepsgroep? Ik ben het eens met Marian Kaljouw en we kunnen onze tijd nu wel beter gebruiken.

H. Handlogten

15 mei 2016

De zorg vindt zich zelf opnieuw uit. Een zoektocht. De Zorg is overal in de westerse wereld onderwerp van discussie. Thema's als veiligheid, kwaliteit en bekostiging staan centraal in een wereld waar het standpunt heerst dat er eigenlijk geen slechte zorg meer mag bestaan. Net zoals er eigenlijk geen slechte auto's meer worden gemaakt. De verwachtingen bij de klant zijn dus terecht hoog. En als het fout gaat schaadt dat het imago en de reputatie van de zorg. Ja het gaat zeker ook over het onzinnige bekostigingssysteem (onnodige zorg), maar ook omdat we nog steeds niet weten welke kostprijssystematiek zorginstellingen hanteren. Het gaat óók om het zorgstelsel, de muren ertussen en de financiering. Het gaat óók om het voorkomen van onnodige fouten en de groeiende overcapaciteit. Er is nog veel te doen. Maar... eigenlijk is het niet verwonderlijk dat we ons opwinden, want de geneeskunde en de zorg is succesvol geweest waardoor we nu kampen met de overvloed aan effecten daarvan. Huisartsen en medisch specialisten kunnen daar over meepraten. Toch maar dat röntgenapparaat naar de huisartsenpost, want de zorgindustrie heeft een nieuwe markt ontdekt... het leven gaat gewoon door.

Gijs van Loef

15 mei 2016

Beste Marjan, de discussie over het zorgstelsel wordt hier klaarblijkelijk gevoerd. Je blog overtuigt dus niet. Feit is dat ons zorgstelsel in internationaal perspectief erg duur is. Ons unieke stelsel van gereguleerde marktwerking doet de kosten onevenredig sterk toenemen. Nu al gaat 1/3e van de uitgaven van de gehele collectieve sector naar de zorg. Financieel en politiek is dit onhoudbaar. Maar de landelijke politiek heeft zijn handen vol aan de gevolgen van de decentralisaties (Jeugdzorg, WMO) en de WLZ en ontwijkt deze discussie. VWS organiseerde op 16 maart voor een selecte groep genodigden het besloten symposium ‘20 Jaar Zorgverzekeringswet’.
Met het onafhankelijk symposium ‘Care for the Cure’ gaan we in discussie met het zorgveld en patiëntenorganisaties over de vraag hoe we binnen de marges van het bestaande stelsel de zorg verder kunnen verbeteren. Je bent uitgenodigd. Zie www.congres-zorgstelsel.nl

Hans Scheurer

17 mei 2016

Het probleem begint uiteraard bij de betaalbaarheid, maar het stelsel is niet heilig, het is misschien niet het eerste nu om er over te discussieren zolang het de waarden waarvoor het is opgezet blijft ondersteunen. Omwille van de betaalbaarheid van de huidige keuzes die het stelsel vormen staan waarden als solidariteit tussen gezond en ziek, tussen minder en meer draagkrachtigen in toenemende mate onder druk. Als die druk te hoog wordt op deze stelselwaarden - dan is het stelsel zelf ook een discussiepunt. De huidige politieke macht wil daar duidelijk nog niet aan, als we mw Kaljouw hier goed begrijpen. Er moet dus meer mis gaan om het met haar ook over het stelsel zelf te hebben.

Top