Finance

De zorg is niet van economen

Zorg is vooral intrinsiek gedreven. Dat maakt elke discussie over kosten beladen. Het zorgstelsel heeft er de afgelopen 20 jaar evenwel onafwendbaar voor gezorgd dat kosten dé dominante factor zijn in het bepalen van de manier waarop de zorg georganiseerd wordt.

Sterker, er is in grote delen van de zorg een eenzijdige sturing op kosten ontstaan. Inmiddels keert de wal langzaam het schip. Er is duidelijke notie dat zorg dient te gaan over waarde, de verhouding tussen kwaliteit en kosten.

Value Based Healthcare concepten (en equivalenten) brengen de zorg weer terug naar de zorgprofessional, die in samenspraak met de patiënt diagnose en behandeling bepaalt waarvan de uitkomsten worden gemeten en vergeleken zodat kwaliteit stijgt en kosten dalen. De zorgverlener neemt verantwoordelijkheid en legt ook verantwoording af.

Deze transformatie heeft veel voeten in aarde. Voor sturen op de verhouding tussen kwaliteit en kosten moeten zorgpaden op effectiviteit én op efficiency worden ingericht. Ook heeft het invloed op de werkwijze en het gedrag van de zorgprofessional. Het is een multidisciplinair ketenvraagstuk. In de omwenteling een weg van lange adem.

Sturen op kwaliteit voegt alleen waarde toe met goede kostprijzen

We sturen momenteel vooral op kosten, maar paradoxaal genoeg blijkt steeds weer dat we die niet goed kennen. Kostprijzen zijn nauwelijks scherp, noch uitwisselbaar. Terwijl de druk daartoe toeneemt, onder meer door de introductie van het integrale tarief en onderhandelingen met verzekeraars resp. gemeenten. Bedrijfsvoering mag cq moet een nog intensiever thema zijn aan zowel de bestuurstafel als in de (aan)sturing van de zorgprocessen.

In de onontkoombare noodzakelijke beweging naar waardegedreven zorg moet dus niet alleen kwaliteit terug in de (teller van de) formule, maar moet ook de noemer (kosten) nader gespecificeerd moet worden. Zonder goede kostprijzen is het sturen op kwaliteit niet waardevol. Dat betekent dat het gespannen huwelijk tussen zorg en bedrijfsvoering nader op de agenda moet.

De kosten in de zorg zijn niet alleen van de controller en de financieel directeur. Zowel de kwaliteit als de kosten zijn van de zorgprofessional. Die moet evenwel geholpen worden die verantwoordelijkheid te kunnen nemen. Met dashboards waarop de juiste informatie staat over kostprijzen, outcomes etc. De data heeft de zorginstelling zelf in huis!, het moet beter gemeten noch gebruikt.

Waarde is bepalend, kosten zijn niet vies en zorg is niet zuur

Het is dit 'mind-set' probleem dat we willen adresseren. Van top tot teen zal gewerkt moeten worden aan het bewustzijn dat bedrijfsvoering serieus moet worden genomen om de ruimte te creëren waarin het intrinsiek gemotiveerde zorgapparaat optimaal kan presteren.

Zorg is niet van economen, zorg is van de zorg! Maar alleen als professionals en bestuurders in staat zijn kwaliteit en kosten te combineren. Op die manier kijkend kan 'optimale indicatiestelling' vervangen worden door 'margedenken', zaken die in andere professioneel autonome sectoren als onderwijs al voor rendement zorgen. Kosten zijn niet vies en zorg is niet zuur.

Pim Diepstraten

Finance-Ideas

Pim Diepstraten_311


Relinde de Koeijer

Turner Gezondheidszorg

Relinde de Koeijer_311

4 Reacties

om een reactie achter te laten

GJ van Vorst

19 mei 2017

Prachtig. Precies de discussies waar in het gemeentelijk domein sinds de transitie van de jeugdhulp naar de gemeenten veelal de schoen wringt: klassiek geschoolde bedrijfseconomen merken dat hun ziens- en werkwijzen niet meer passen, maar het is o zo moeilijk je zelf een andere jas aan te meten binnen een keurslijf van regels dat nog steeds transformeren belemmert.....

Mauk van Heemstra ZorgSteedsBeter

19 mei 2017

En een verrijking van deze discussie vind ik als je je niet beperkt tot de kosten, maar de focus uitbreidt naar het begrip verspilling. Namelijk alles wat binnen Value Based Healthcare niet bijdraagt aan de Value.

‘Lean denken en doen’ onderscheidt daartoe 8 soorten verspilling, waaronder wachten, voorraden, onnodig bewegen, spullen verplaatsen, fouten herstellen en talenten niet benutten.

In normale, gezonde organisaties behelst dat 80 tot 90 procent van alle activiteiten.

Tel uit je tijd- en geldbesparing die vrijkomt voor waardetoevoeging als je die leert beperken.

Veronica van Nederveen

19 mei 2017

De waarde van de zorg kan alleen worden bepaald mét de patiënt er gelijkwaardig bij.
Bij ieder besluit moet het belang van de patiënt voorop staan. Dat valt voor iedereen te leren.
Veronica van Nederveen
www.patientenstem.nu

Mark Ruitenbeek

29 mei 2017

Mooi stuk en goede dashboards moeten de komende tijd inderdaad worden (door)ontwikkeld. U stelt echter dat de zorginstelling de kostprijsdata in bezit heeft en die alleen nog hoeft te verwerken tot een goed dashboard. Mijn ervaring is helaas anders. Veel zorginstellingen registreren een substantieel deel van de kosten op instellingsniveau en niet op product- of patientniveau. Kosten/afschrijvingen voor gebouwen, schoonmaak en ondersteunende diensten worden vervolgens aan producten/patienten toegerekend op basis van een scala aan fictieve (!!!) verdeelsleutels. Die verdeelsleutels verschillen ook nog eens sterk per instelling. Dit maakt het lastig om per product of per patiënt kosten en opbrengsten in 1 overzicht weer te geven, terwijl dit wel de verhouding is waar je m.i. op zou willen sturen.

Top