BLOG

Wachtlijsten in ggz? Start goede zorg rond chronische patiënten

Wachtlijsten in de geestelijke gezondheidszorg? Ik weet een oplossing. Echt. Maar eerst even een wel héél opmerkelijk onderzoek dat afgelopen week onder de titel 'Stop het defaitisme rond chronische patiënten' in de Psychiater verscheen.

Ggz-instelling GGNet heeft het afgelopen jaar bijna duizend patiënten met een ernstige psychiatrische aandoening opnieuw tegen het licht gehouden. Wat blijkt? Een op drie patiënten kon verder herstellen, een op vijf kreeg een andere behandelaar en veertig mensen konden zelfs per direct ontslagen worden.

Laat dat even bezinken. Een op drie 'chronische' patiënten kan verder herstellen! Een deel kan per direct uit de ggz ontslagen worden! Dat is toch fan-tas-tisch! Bel de staatssecretaris!

Dieper dan DSM

De resultaten van het onderzoek in een notendop: in totaal zijn 967 patiënten opnieuw onderzocht, door middel van grondig dossieronderzoek en gesprekken. Bij 51 procent van de onderzochte patiënten leverde dit nieuwe inzichten op. 35 procent kreeg een nieuwe diagnose, 27 procent zelfs een nieuwe hoofddiagnose. Daarop bleek de behandeling vaak niet meer passend bij de diagnose.

Bestuurder-psychiater Kees Lemke over deze her-diagnostiek: "Verstandelijke beperking, trauma's, verslaving, autisme: het komt allemaal vaker voor dan we dachten. Dat zie je als je een niveau dieper kijkt dan de DSM-labels. Dan blijkt iemand niet op te knappen omdat hij de behandeling niet snapt, omdat een verslaving de therapie ondermijnt, of omdat een trauma herstel in de weg zit. Bovendien maakten kinder- en jeugdpsychiaters ons erop attent dat autisme vaak wordt gemist vanwege atypische psychotische symptomen. Maar die kunnen wel degelijk bij autisme optreden als gevolg van overbelasting."

Ja, zal de criticus tegenwerpen, maar dit geldt toch zeker alleen voor GGNet. En trouwens, 967 patiënten. Poeh hé, waar hebben we het over, dat is toch amper representatief voor de hele ggz?

Was het maar waar. Lemke: "Alle bestuurders van de zestien instellingen die participeren in het actieplatform Herstel voor iedereen, waar ook GGNet bij aangesloten is, herkennen het defaitisme rond chronische patiënten. Op het Voorjaarscongres hebben we een presentatie gegeven. Daarna was het doodstil. Een psychiater zei: 'Ik denk dat het klopt en ik schaam me kapot'."

Diplomatiek

Het klopt. Als zelfstandig psychiater kom ik bij ggz-instellingen over het hele land. Het probleem dat GGNet hier schetst – en de moed heeft om aan te pakken en er zelfs over te publiceren! – speelt sector-breed. Een bestuurder als Lemke zegt het diplomatiek: er zijn "hiaten in de biografie", er ontbreekt "een zekere logica tussen de diagnose en de medicatie" en we nemen "vanwege de enorme toestroom van patiënten én de dalende financiering minder de tijd".

Mijn ervaring? Biografieën die ooit op papier zijn gezet, zijn niet in het EPD overgenomen en ontbreken bij de meeste patiënten geheel. Diagnoses en behandeltrajecten zijn vaak gedecimeerd tot een nietszeggend "cliënt is bekend met schizofrenie" en "cliënte heeft een jarenlange voorgeschiedenis bij de ggz". Alsof dat alles verklaart.

Laatst stuurde een andere instelling mij een patiënt en een eenregelige verwijsbrief: "Begeleiding vanuit ons team was minimaal, controle op toestandsbeeld en medicatiegebruik." Chronische patiënten gebruiken medicatie in hoeveelheden en in combinaties die in geen enkele richtlijn staan. Velen staan letterlijk stijf van de bijwerkingen. Niemand durft af te bouwen.

Persoonlijke diagnostiek

Wachtlijsten in de ggz? Start goede zorg rond chronische patiënten. Gedegen, persoonlijke diagnostiek. Een passend behandelaanbod gericht op herstel in de meest brede zin van het woord. Gebruik ervaringskennis. Geen 'eerste APK' na twintig jaar, maar jaarlijks evalueren met de patiënt en zijn naasten, vanuit de vraag: hoe kunnen we verder herstel ondersteunen?

Hoezo nemen we minder tijd? We moeten niet sneller, of meer, maar slimmer werken. Kwaliteit levert tijd op. Naast gezondheid, tevredenheid, en niet te vergeten voldoening in ons werk. Zoiets hardop zeggen roept veel weerstand op, ook dat herken ik. Het is een inconvenient truth. Behandelaren voelen zich bedreigd: ‘doen we het niet goed dan?’ en ‘we willen onze patiënten geen valse hoop geven’. Een manager sputterde laatst tegen: ‘Dus jij wilt een derde van onze FACT-patiënten laten herstellen en uitschrijven? Maar dan lopen we binnen de kortste tijden toch weer vol?’
Precies.

Bron: Interview van Maurice Timmermans met Kees Lemke (2018). ‘Stop het defaitisme rond chronische patiënten’, de Psychiater 5, 10-12. De volledige onderzoeksresultaten zijn op te vragen bij GGNet via communicatie@ggnet.nl.

Remke van Staveren

Psychiater

Remke_van_Staveren

0 Reacties

om een reactie achter te laten
Top