BLOG

Kroonjuweel van zorgstelsel verliest glans

Kroonjuweel van zorgstelsel verliest glans

Er waren 5000 huisartsen aanwezig op de dag van de demonstratie tegen het bezuinigingsbeleid van Minister Schippers. Nu zijn demonstraties tegen bezuinigingen in de gezondheidszorg heel gewoon. Iedereen is tegen een aantasting van inkomens en vergoedingen. Maar ...

Massale opkomst

... Er waren 5000 huisartsen aanwezig op de dag van de demonstratie tegen het bezuinigingsbeleid van Minister Schippers. Nu zijn demonstraties tegen bezuinigingen in de gezondheidszorg heel gewoon. Iedereen is tegen een aantasting van inkomens en vergoedingen. Maar er waren op deze dag wel heel veel huisartsen, 5000 van de 8000, en bovendien staan de huisartsen, vaak nog solisten, nu niet bepaald bekend om een enorme actiebereidheid. Dus moet er wel wat aan de hand zijn. Dat is ook het geval, maar de probleemstelling ligt een stuk dieper dan een ordinair conflict over inkomens.

Kroonjuweel van zorgstelsel

De huisartsenzorg was vroeger, zo'n vijftien tot twintig jaar geleden, het kroonjuweel van de Nederlandse Gezondheidszorg. Het was een uitstekende en kwaliteitsrijke eerstelijns medische hulpverlening van algemene aard, waar menig land om ons heen jaloers op was. Vooral de positie als poortwachter naar de zorg van de tweede lijn werd door iedereen als een groot goed beschouwd. De beoordeling van deze zorg was ook buitengewoon goed: ruim 90 procent van de patiënten was zeer tevreden en de wachttijden waren minimaal. Tenslotte was de zorg ook 24 uur en 7 dagen in de week bereikbaar voor de patiënten. Kortom Nederland kon trots zijn op een dergelijke unieke voorziening die goed ingebed was in het pakket van zowel het ziekenfonds als de particuliere verzekeraar. De huisartsenzorg had al van oudsher een kwaliteitsbeleid via onder meer het Landelijke Huisartsen Genootschap en werkte reeds met protocollen nog voor de politiek daar de mond vol van had.

En toen?

In het kader van het plan Simons werd er gezocht naar meer functionele omschrijvingen van de zorg. Tot dan toe was de huisartsenzorg de zorg verleend door een huisarts. Simpel en het werkte prima. De beroepsbeoefenaren hadden er immers voor doorgeleerd om dat vak goed uit te oefenen. Toen moest het functioneel worden, dat wil zeggen, er zouden ook wel andere zorgverleners die zorg van algemene medische hulpverlening kunnen doen, zoals basisartsen en gespecialiseerde verpleegkundigen, ieder op zijn of haar eigen niveau. Dit om de concurrentie te bevorderen en om de monopolies van de huisartsen te doorbreken. Hoewel uiteindelijk die poging is mislukt medio de negentiger jaren, is het wel de eerste bijl geweest aan de wortels van de huisartsenzorg. Later is die hele discussie weer terug gekomen bij de invoering van de basisverzekering.

Strategische blunder

Een tweede bijl werd gehanteerd door de huisartsen zelf. In het begin van deze eeuw kwamen de huisartsen tot de conclusie dat de zorg die zij verleenden niet meer op basis van 7 dagen in de week en 24 uur per dag kon worden geleverd. In feite stelden de huisartsen, op grond van inkomens- en kostenoverwegingen, dat de hulp aan de patiënt om vijf uur 's middags op hield. Dat is een strategische blunder van de eerste orde geweest. Immers daarmede lieten zij zelf een kernmoment van hun hulpverlening vallen: de continuïteit van de zorg voor de patiënt. De hulpverlening gedurende de nachten en de weekenden, die tot dan toe werden georganiseerd door de huisartsen in de regio zelf, werden geleidelijk vervangen door dure huisartsenposten, die slecht bereikbaar waren, steeds bureaucratischer werden en steeds meer gingen kosten. Deze ontwikkelingen leidden tot steeds meer kritiek op de hulpverlening. Voorts werd door deze ingreep en door andere vormen van samenwerking van de huisartsen het karakter van de familiedokter ernstig ondermijnd. Juist dat aspect van de huisartsenzorg dat grote waardering ondervond bij de patiënten, werd steeds meer verwaarloosd. De persoonlijke dokter met hart voor de zaak werd vervangen door een groep hulpverleners met allerlei ondersteunend personeel erbij.

Onbekend met huisarts

Daarna kwamen er nog een paar klappen die het kroonjuweel zijn glans ontnamen. Er kwamen allerlei andere vormen van hulpverlening in de eerstelijns medische zorg. Al of niet afgedwongen door onder andere allochtone zorgzoekers, gingen steeds meer patiënten naar de poli van de ziekenhuizen. Deels door de gebrekkige bereikbaarheid van de Huisartsenposten, deels door nieuwe Nederlanders die gewend waren aan directe bezoeken aan ziekenhuizen en specialisten en niet vertrouwd waren met het verschijnsel huisarts, ofwel de generalistische dokter.

Particuliere centra

Daarnaast heeft ook de opkomst van allerlei particuliere klinieken en diagnostische centra de centrale positie van de huisartsen ondermijn. Mensen gingen direct naar dat soort instellingen toe, al of niet aangemoedigd door hun particuliere zorgverzekeraar dan wel de basisverzekeraar. Die twee typen waren 10 jaar geleden al aan het integreren en zijn nu in het kader van de basisverzekering geheel identiek. Ook de verzekeraars vonden het een goede zaak om meer concurrentie op de markt van de eerstelijnszorg te krijgen.

Hybride beleid

Ondertussen was de overheid buitengewoon hybride bezig met het beleid ten aanzien van de huisartsen. De ene keer werd er gepleit voor concurrentie, de andere keer kwam er weer een nota met een pleidooi om alle vormen van eerstelijnszorg te integreren en te organiseren en onder te brengen in gezondheidscentra. Een aanpak die dan weer haaks staat op de gedachte vrijheid en blijheid, laat alle bloemen bloeien en dit is de markt.

SOS Arts

Tenslotte om het overzichtje af te ronden, werd zeer onlangs het verschijnsel van SOS Arts geïntroduceerd. Een fenomeen afkomstig uit andere landen die de unieke positie van de huisarts als poortwachter niet kenden. De SOS-artsen zijn gestoeld op puur commerciële motieven, en vullen de gaten in de hulpverlening op die de huisartsen en de huisartsenposten hebben laten vallen. Het gaat daarbij met name om de hulpverlening buiten kantooruren dus in de nacht en in de weekenden. En tot groot ongenoegen van de huisartsen heeft de Minister dit initiatief toegejuicht. Weer een stapje op weg naar de ontmanteling van de klassieke huisartsenzorg.

Marktwerking

En nu dan weer bonje over de centen. Het dossier van de huisartsenzorg is min of meer symptomatisch voor het beleid van de afgelopen twintig jaar. Een beleid dat overigens niet alleen voor de verantwoordelijkheid van Den Haag komt. Ook de beroepsgroepen zelf, in dit geval van de huisartsen, hebben zich laten leiden door de waan van de dag: marktwerking is voor velen altijd geweest: minder werken en meer verdienen. Meestal kom je met zo’n opvatting van een koude kermis thuis. Dat ondervinden ook de huisartsen. Hun kroonjuweel heeft definitief zijn glans verloren.

Rob Scheerder

8 Reacties

om een reactie achter te laten

Anoniem

13 oktober 2011

Mooi betoog en ik kan mij vinden in elke stap!

Mitrasing

13 oktober 2011

Mooi stuk maar een paar zaken worden omgedraaid; de huisartsenposten kwamen er om de zorg, geleverd door huisartsen ook voor de toekomst te behouden met bekende voor en nadelen.
De prijzen worden gedicteerd door de Overheid dus hoe denkt Scheerder dat we kunnen innoveren als die overheid voor een dubbeltje op de eerste rij wilt zitten of de volgende keer de kraan dicht gooit bij “succes”? De beroemde gesimuleerde marktwerking voor en door ambtenaren zoals de RVS al signaleerde in haar advies.
Inkomensverhaal: toch maar eerst het boek van Anton Maes lezen en De Vrije Huisarts raadplegen: de tariefstelling dateert uit de80ger jaren, de tijd dat ik met mijn studie begon. Rapporten dat huisartsen relatief te weinig verdienden zijn door die zelfde overheid inde vuilnisbak gegooid en Scheerder doet net als Edith Schippers voorkomen alsof het alleen maar om inkomens politiek gaat. Men vond dat de huisartsen beter mochten verdien maar ja: “er is geen geld” kreeg de huisarts steeds te horen. Men betwiste die claim niet en ondertussen gaat de verantwoordelijkheid alleen maar exponentieel omhoog.
De glans raakt verloren? hoogstens in de beeldvorming bij bepaalde personen die bezig zijn met een ‘blame game’ en die vergaten te investeren

ANH Jansen

13 oktober 2011

En zo heeft Rob Scheerder zijn bordje weer schoon gepoetst. Hem treft geen blaam.

Zijn CTG werkte op aanwijzing van de Minister en als de Minister marktwerking verordonneerde kwam Rob Scheerder met de bijbehorende tarieven. Maximum tarieven. Vestigingsbeleid werd afgeschaft en de huisarts die niet meedeed met de "marktwerking" kon het schudden: minder verrichtingen betekende gewoon minder inkomen.

Beleid op gebied volksgezondheid is met een Ministerie van 15.000 man/vrouw groot, exclusief ZBO's als CTG/NZa met een 450 man/vrouw, altijd de verantwoordelijkheid van de Overheid zelf. Alles wordt door de Overheid (incl. NZa/CTG) dichtgetimmerd en als er kieren in het ontwerp bleken te zitten werden die achteraf dichtgesmeerd, al dan niet met tariefmaatregelen opgesteld en berekend door Rob Scheerder.

Om nu de verantwoordelijkheid voor het uitgezette en doorgezette en opgelegde beleid te leggen bij de huisartsen is werkelijk een gotspe. Een affront. Een belediging voor de beroepsgroep.

De Zweden en Denen doen het met een VWS van nog geen 300 man groot en de kwaliteit en continuïteit van het beleid is een voorbeeld voor Nederland: de 15.000 ambtenaren lenen wat af bij de noorderburen.

Helaas pikken de 15.000 ambtenaren ook een en ander van andere landen, ook uit andere werelddelen en dan raakt e.a. wel eens in de knoop.

Zou daar niet een oorzaak kunnen zitten van de zogenaamde problemen in de zorg?

Op farmaactueel is een zeer helder en krachtig betoog te bekijken en beluisteren door Prof.Dr. J Polder. Hij zet het hele Ministerie, incl CTG/NZa, te kijk.

Laat Rob Scheerder daar eens naar kijken. Hij heeft er na zijn vervroegde pensionering ruim voldoende tijd voor. Een baby boomer ten voeten uit.

de Lange

14 oktober 2011

Scheerder is toch de man die zich destijds ontpopte als kritiekloos rechterhand van Hoogervorst ( "zorg is een kostenpost die zo laag mogelijk gehouden dient te worden" ) ? Waarschijnlijk overigens in de verwachting dat hij , en niet Frank de Grave, de baas zou worden van de nieuwe organisatie.
Helaas voor hem .
Ter info een bericht uit februari 2002:" Het CTG wil dat de huisartsen voor ziekenfondspatiënten 20 euro per consult (bruto) kunnen declareren maar ontneemt de huisartsen "in ruil daarvoor" 5500 euro jaarinkomen. Hierdoor komt de feitelijke honorering in ANW neer op zo'n 10 euro per verrichting, gelijk aan een voorstel dat ZN eenzijdig deed. Stichting "de Vrije Huisarts" (DVH) is van mening dat het CTG hiermee "politiek" bedrijft en instemt met het doorgaan met een volstrekt onvoldoende honorering van huisartsen voor ANW-diensten. "
Weet u nog wel, meneer Scheerder? Vergeten?
Achteraf dit een strategische blunder van de huisartsen noemen is, op zijn zachtst gezegd, ongepast.
Minder werken en meer verdienen? Huisartsen zijn geen pre-VUTTERS die op kosten van de samenleving gaan genieten van hun geld als waardering voor hun disfunctioneren, in goedkope columns achteraf hun gelijk proberend te halen.
Huisartsen werken 58 uur per week, exclusief ANW en verplichte nascholing. Dankzij de extra inspanningen van huisartsen blijft de zorgpremiestijging beperkt, ondanks de beloften van CTG en Hoogervorst destijds .
Maar ja, wat mij betreft: beter "verloren glans" dan nooit de aanspraak op enige vorm van glans gemaakt hebben.

Jaap van den Heuvel

14 oktober 2011

Alle reacties ten spijt; het is en blijft een scherpe analyse. Hulde! Nu nog de oplossing.

Mitrasing

14 oktober 2011

beste Jaap, het is vooral een mooie, scherpe tekst die een ieder die de ontwikkeling van de huisartsengeneeskunde in de afgelopen 15 jaar NIET heeft gevolgd op het verkeerde been kan zetten. Oplossingen zullen ook niet van technocraten, top-down, komen.

de Lange

14 oktober 2011

http://statline.cbs.nl/StatWeb/publication/?VW=T&DM=SLNL&PA=80511NED&D1=a&D2=a&D3=a&HD=111014-0934&HDR=G1,G2&STB=T

Minder werken en meer verdienen? De feiten reduceren uw verhaal tot een demagogische leugen, zoals huisartsen het helaas al tientallen jaren meemaken.

Wat is uw verborgen agenda, heer Scheerder?

ANH Jansen

14 oktober 2011

http://www.nza.nl/publicaties/nieuws/Sturende-rol-verzekeraars-cruciaal-om-consument-kostenbewust-te-maken/

74 pagina's met meerdere bijdragen van o.a. hugo keuzenkamp.

Verplichte leesstof voor iedere zorgaanbieder, regulator, en gepensioneerde regulators met een schuldcomplex.

We zien het erratum van Rob Scheerder in vertrouwen tegemoet. Wat heeft de NZa ook weer gedaan sinds 2006? En waarom? Om dan de huisartsen zo weg te zetten als zakkenvullers is te zot voor woorden.

Top