VWS-minister Jan Anthonie Bruijn, informateur Rianne Letschert en Haagse partijen krijgen de laatste tijd vaker brandbrieven over dit onderwerp. De Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ) verstuurde op 8 december een brandbrief over de groeiende winsten van zelfstandige behandelklinieken. Zorgverzekeraars Nederland (ZN) steunde de NVZ een dag later en benadrukte dat de groei van ongecontracteerde zorg de toegankelijkheid en betaalbaarheid van zorg onder druk zet.
Stichting Handhaving Vrije Artsenkeuze (SHVA) ziet dat heel anders. De NVZ en ZN willen een verbod op ongecontracteerde zorg. De SHVA vindt juist dat patiënten de toegang tot zorg zouden verliezen als dat verbod er komt.
Zorguitgaven
De cijfers van ZN en de NVZ kloppen niet volgens de SHVA. Volgens haar groeien de zorguitgaven niet harder dan het bruto binnenlands product (bbp).
Daarnaast wordt ongecontracteerde zorg niet voor de volle 100 procent vergoed door de zorgverzekeraars. “Juist ongecontracteerde zorg levert een belangrijke bijdrage aan het betaalbaar houden van de zorg, omdat die slechts 40 tot 60 procent krijgt vergoed van het reguliere tarief”, stelt Ger Jager, voorzitter van de Stichting Handhaving Vrije Artsenkeuze, in de brandbrief.
Wachtlijsten
Daarnaast kunnen ongecontracteerde zorgaanbieders helpen bij het oplossen van de wachtlijsten, meent de SHVA. Zorgverzekeraars maken volumeafspraken met de zorgaanbieders met wie ze contracten afsluiten. Volgens de SHVA kopen zorgverzekeraars te weinig zorg in. Ze roepen de minister op om de wettelijke zorgplicht van de zorgverzekeraars af te dwingen.
“Zo creëert de zorgverzekeraar zelf wachtlijsten”, schrijft Jager. “Patiënten die zo lang niet willen wachten en genoeg geld hebben, kunnen naar ongecontracteerde zorgaanbieders gaan waar geen of vrijwel geen wachtlijst is. En waar de zorgverzekeraar zo’n 60 procent moet vergoeden. Dit is de zorgverzekeraars een doorn in het oog. Liever hebben ze honderd procent controle over het aantal behandelingen. Dat daardoor ellenlange wachtlijsten ontstaan, vinden ze niet hun verantwoordelijkheid. Een patiënt op de wachtlijst kost geen geld. Intussen betalen Nederlanders wel een dure zorgpremie per maand voor zorg die ze niet krijgen.”
Wachtlijst in de ggz
Jager stelt dat de wachtlijsten, bijvoorbeeld in de ggz, afschuwelijke gevolgen hebben. “Zo zijn de wachtlijsten in de ggz ellenlang. Tot wel twee jaar. Een studie vorig jaar van 113 Zelfmoordpreventie laat zien dat 20 procent van de overledenen, vooral jongeren, op de wachtlijst stond van de ggz op het moment van hun wanhoopsdaad. Terwijl er duizenden ggz-hulpverleners direct beschikbaar zijn, maar geen contract hebben.”
Contractering
Dat zorgaanbieders ongecontracteerde zorg leveren, ligt ook aan de zorgverzekeraars, vindt Jager. “Dat zorgaanbieders geen contract hebben, is geen eigen keus. Liever willen ze honderd procent vergoede zorg leveren om alle patiënten te helpen. Ondanks de wachtlijsten krijgen tienduizenden zorgverleners elk jaar een standaardmail van de zorgaanbieders dat ze niet in aanmerking komen voor een contract omdat er zogenaamd al voldoende zorg is ingekocht.”
SHVA
De SHVA behartigt de belangen van ruim vijfduizend medische zorgverleners. De stichting strijdt sinds 2013 voor het behoud van de vrije artsenkeuze.

Ik volg al jaren een blog van een niet meer praktiserende huisarts: https://zorgenstelsel.nl/blog-anton/
Zeer informatief en diepgaand.
In deze specifieke blog ( https://zorgenstelsel.nl/niet-gecontracteerde-zorg-als-zondebok-van-zwak-zorginkoopbeleid/ ) gaat het ook over niet gecontracteerde zorg. En vooral de tegenwerking en traineren van het hinderpaalcriterium door de zorgverzekeraars en de NZa. Sinds het hinderpaalcriterium in 2015 opgenomen is in de zorgwet zijn er al verschillende rechtszaken over gevoerd. En de NZa weigert om hard op te treden tegen de zorgverzekeraars en verwijzen naar een bezwaarprocedure bij de SKGZ (Stichting Klachten en Geschillen Zorgverzekeringen) die de patiënt kan voeren om een hogere vergoeding te krijgen. Met name patiënten in de GGZ die niet-gecontracteerde zorg afnemen hebben vaak niet de energie en de middelen om deze stap te nemen. Dus heeft de SHVA op verzoek van de NZa 25 casussen ingebracht bij de SKGZ en alle 25 werden toegekend. Dus zou je zeggen dan zijn de vergoedingen structureel te laag voor niet gecontracteerde GGZ en moet je dus handhaven als NZa op het hinderpaalcriterium stelde de SHVA. Dat was de NZa niet van plan.
Toen heeft de SHVA dit gedaan. Even een citaat uit de blog:
“En nu: hoe verder?
De voorzitter van Stichting Handhaving Vrije Artsenkeuze verklaarde rond de Kerst 2025 dat de vergoedingskwestie rond de hinderpaal van Artikel 13 is beland op het bord van de hoogste bestuursrechter: het College van Beroep voor het bedrijfsleven.
De rechtszaak om het hinderpaalcriterium, ofwel het bepalen van de maximale eigen bijdrage bij vrije artsenkeuze, staat bij het CBb gepland voor de tweede helft 2026, waarna in 2027 de uitspraak wordt verwacht. De NZa heeft hierbij hulp gevraagd van de landsadvocaat.”
Voor meer uitleg en duiding kun je dit interview bekijken met Ger Jager, econoom, zorgexpert en voormalig ambtenaar bij de NZa en haar voorloper en ook betrokken bij de SHVA: https://www.youtube.com/watch?v=dVE8skYuxSU