Zo’n 2 miljoen Nederlanders combineren op dit moment hun betaalde baan met mantelzorg. Zij zorgen naast hun baan voor een naaste met fysieke of mentale gezondheidsproblemen. Voor een groeiende groep mensen leidt die combinatie volgens de SER tot overbelasting, met het risico om uit te vallen. Vooral vrouwen en zorgprofessionals zouden risico lopen, met alle financiële gevolgen van dien.
Ventiel
Afgelopen februari deelde de Sociaal-Economische Raad (SER) haar advies aan de overheid. Het SER-advies stelt een twee-sporenaanpak voor, gericht op het ondersteunen van werkende mantelzorgers én het stimuleren van de zorgzaamheid in de samenleving. Volgens de SER draaien nu vooral werkenden en werkgevers op voor de financiële gevolgen van mantelzorg, terwijl het een breed maatschappelijk vraagstuk betreft. Omdat de groeiende druk op de mantelzorg ook deels het gevolg is van beleid in Den Haag meent de raad dat de overheid een grotere rol op zich moet nemen in het ondersteunen van werkende mantelzorgers.
Om mantelzorgers tegemoet te komen, wil de SER een ‘ventiel’ voor wanneer de druk te hoog wordt: acht weken betaald mantelzorgverlof, gefinancierd door de overheid, en een passend aanbod van vervangende zorg. Ook voor mensen met zeer langdurige, intensieve mantelzorgtaken schiet verlof tekort; de raad adviseert het kabinet na te gaan hoe ook deze groep goed kan worden ondersteund. Op de werkvloer moet mantelzorg worden genormaliseerd. Het is volgens de SER aan werkgevers om maatwerk te bieden waar mogelijk. Een goede aansluiting tussen mantelzorg en formele zorg en het terugdringen van de uitstroom uit de formele zorg zijn volgens de raad belangrijk om de vraag naar mantelzorg te dempen.
Breed plan
Afgelopen week spraken negen leden van de vaste Kamercommissies Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Volksgezondheid, Welzijn en Sport met de SER over het advies. In een brief aan de Tweede Kamer geeft minister Sterk een update over het vervolgtraject.
Zij wijst ook op de unaniem aangenomen motie van Kamerlid Jan Struijs (50PLUS), die pleit om binnen zes maanden met een breed plan te komen om mantelzorgers in Nederland te ondersteunen. “Gezien de samenhang met het SER-advies, zal het kabinet dit brede mantelzorgplan combineren met haar kabinetsreactie op het SER-advies.”
Motie ontraden
In de tussentijd wordt er volgens Sterk doorgewerkt aan concrete maatregelen om mantelzorgers te ondersteunen binnen lopende trajecten, waaronder de Mantelzorgagenda 2023 – 2026, het Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg (HLO), de Werkagenda VN-verdrag Handicap en de Participatiewet in Balans. “Waar mogelijk worden de maatregelen tevens geïntegreerd in het brede mantelzorgplan.”
De aangenomen motie van Ismail el Abassi (DENK) om fiscale maatregelen uit te werken ter ondersteuning van werkende mantelzorgers, is door Sterk in maart ontraden tijdens het begrotingsdebat. “De motie is door mij ontraden omdat hierin al inhoudelijk vooruitgelopen wordt op de reactie van het kabinet op het SER-advies Mantelzorg en werk.”
Reactie in de zomer
De reactie op de motie over fiscale maatregelen wordt door het kabinet meegenomen in de kabinetsreactie op het SER-advies. Deze wordt naar verwachting rond de zomer met de Tweede Kamer gedeeld.
